TO KILL A MOCKINGBIRD ( GIẾT CON CHIM NHẠI ) - Harper Lee

( Tiếp )
Giêm đi theo con đường ở phía sau nhà, xuyên ngang qua trường học để vòng tới hàng rào. Tôi nghĩ ngợi lung tung để quên lo lắng. Tôi đợi nghe thấy tiếng súng của ông Nây-thơn Rét-li. Bóng đêm hoang vắng, buồn bã, xa xa có vài tiếng chó sủa.
Kìa , Giêm đã quay về. Chiếc sơ-mi trắng phấp phới in trên nền hàng rào đen dần dần hiện ra rõ hơn . Giêm đến gần bậc thềm sau nhà, đóng cửa lại, rồi vào giường của mình, ngồi xuống. Không hề nói một lời, Giêm giơ cái quần dài lên. Giêm nằm xuống , tôi nghe thấy giường của Giêm cọt kẹt một lúc. Ngay sau đó, Giêm nằm im, tôi không nghe thấy anh ấy trăn trở nữa.
Giêm vẫn giữ im lặng một tuần lễ. Như cha tôi đã từng khuyên tôi, tôi phải đặt mình vào địa vị của Giêm: nếu một mình tôi mò đến nhà ông Rét-li vào lúc hai giờ sáng, thì hẳn đến buổi chiều người ta đã mang tôi ra nghĩa địa. Thế là tôi để mặc Giêm, cố gắng không làm gì phiền đến Giêm.
Năm học mới bắt đầu. Năm lớp hai cũng chán như năm trước, có phần lại còn tồi tệ hơn. Người ta giơ quân bài ra cho các bạn xem, nhưng lại không để cho các bạn đọc hoặc viết. Chỉ có một điều duy nhất trong năm học này là tôi tan học cùng một giờ với Giêm, hai anh em chúng tôi thường cùng với nhau đi về nhà vào lúc ba giờ.
Một buổi chiều, đang trên đường về nhà, Giêm đột nhiên nói:
-Có một chuyện này mà anh chưa kể cho em nghe.
Đó là câu nói trọn vẹn nhất của Giêm trong mấy ngày qua, tôi giục Giêm:
-Chuyện gì thế anh ?
-Về đêm hôm đó ấy mà.
-Anh chưa bao giờ kể cho em nghe chuyện đêm hôm đó.
Giêm im lặng một lát , rồi kể:
-Đêm hôm đó, lúc anh cố tụt quần ra để chạy thì cái quần của anh rách tung ở nhiều chỗ. Lúc anh quay lại ...- Giêm thở thật sâu - Lúc anh quay lại, cái quần đã được gấp lại, vắt qua hàng rào ... tựa như để chờ anh đến lấy.
-Vắt qua ...
-Còn một điều lạ lùng nữa ... Những chỗ rách đều đã được vá lại. Không phải do bàn tay của đàn bà con gái, mà giống như anh cố vá lấy. Thật hệt như ...
- ... một người nào đó biết được là anh sẽ trở lại lấy cái quần đó.
Giêm rùng mình:
-Thật như có một người nào đó đã đọc được những ý nghĩ trong đầu anh ... Như có một người nào đó biết được những viêc anh định làm, ai có thể biết được những việc anh định làm, trừ phi họ phải hiểu rất rõ về anh , hả Sói con ?
Câu hỏi của Giêm là một lời kêu gọi cần được giải đáp. Tôi nói cho Giêm yên tâm:
-Không ai có thể biết được những việc anh định làm, trừ phi họ sống dưới cùng một mái nhà với anh, ngay cả em cũng đôi khi không biết anh định làm gì cơ mà.
Chúng tôi đi ngang qua cây sồi của chúng tôi. Trong cái hốc cây đó có hai quả bóng màu xám, dính vào nhau. Tôi nói:
-Đừng lấy , Giêm. Đó là một chỗ giấu của một người nào đó.
-Anh cho là không phải thế Sói con ạ.
-Không , đúng thế đấy. Một đứa bé nào như Oantơ Ca-ninh-ơm chẳng hạn, năm học nào cũng đến đây để cất giấu các thứ ... chúng ta lại vội đến lấy đi mất. Ém bàn thế này nhé, chúng ta cứ để thế và đợi hai ngày nữa. Nếu lúc đó vẫn còn thì chúng ta sẽ lâý. được không anh Giêm ?
Được lắm , em nói đúng lắm . Hẳn là chỗ giấu của một đứa bé nào ... nó giấu để những đứa lớn khỏi lấy mất.
Chúng tôi về nhà. Sáng hôm sau, chúng tôi vẫn thấy hai quả bóng ở chỗ cũ. Đến ngày thứ ba vẫn còn, thế là Giêm liên lấy xuống. Từ đó trở đi, chúng tôi coi tất cả những thứ tìm thấy trong cái hốc đó là tài sản của mình.
Năm học lớp hai này chẳng hơn gì năm ngoái, nhưng Giêm bảo với tôi rằng khi nào lớn hơn nữa tôi sẽ cảm thấy trường học thú vị hơn, rằng Giêm đã thấy được học hành là một cái thú, song chẳng cứ phải đợi đến lớp sáu mới được học những điều thú vị. Ngay từ đầu năm lớp sáu, Giêm đã cảm thấy thích thú vì được học sơ lược về thời kì Ai Cập. Giêm cố đi theo kiểu đưa một tay ra trước mặt, một tay ra phía sau, nghiêng nghiêng chân nọ trước chân kia. Giêm bảo đó là cách đi của người Ai Cập. Tôi nói rằng nếu họ đi theo kiểu đó, thì họ chẳng làm được trò gì cả, nhưng Giêm đáp là họ làm giỏi hơn cả người Mỹ cơ, họ đã tìm ra cách làm giấy và cách ướp xác vĩnh viễn không hỏng.
**************************************
Ở miền Nam Alabama, bốn mùa không tách biệt nhau rõ rệt. Mùa hè lấn sang cả mùa thu, đôi khi sau mùa thu không phải là mùa đông, mà lại là mùa xuân rồi mùa xuân lại chuyển thành mùa hè. Mùa thu năm đó rất dài , thời tiết không đủ lạnh để mặc được áo len. Vào một buổi chiều tháng mười , Jem và tôi dạo chơi quanh quẩn không xa nhà lắm , chợt chúng tôi dừng lại, chú ý nhìn cái hốc trên cây sồi của chúng tôi. Lần này , trong cái hốc đó có vật gì trăng trắng.
Jem nhường cho tôi lấy cái vật đó, tôi kéo ra hai hình người nhỏ làm bằng xà phòng. Đó là hình một thằng bé và hình một con bé mặc váy.
Jem nói :
-Đẹp quá. Anh chưa bao giờ thấy cái gì đẹp như thế.
Đúng là hai tuyệt tác nho nhỏ về hai đứa bé con. Đứa con giai mặc quần soóc, một món tóc bằng xà phòng rủ xuống lông mày. Tôi ngước lên nhìn Jem. Jem cũng có một món tóc vẫn rủ xuống lông mày mà từ trước tôi chưa hề chú ý tới.
Jem đưa mắt từ con bé búp bê sang nhìn tôi. Con búp bê có tóc quăn xoã xuống trán. Tôi cũng thế.
Jem nói:
-Đây là hai anh em mình.
-Thế anh đoán là ai nặn chúng ?
-Có ai gần đây biết nặn tượng nhỉ ? -Giêm hỏi lại tôi.
-Người yêu cũ của cô Stephanie Crawford.
-Bác ấy nặn tượng rất giỏi. nhưng bác ấy sống ở miền quê cơ mà. Bác ấy để ý nhìn chúng ta vào lúc nào mới được chứ ?
-Có lẽ bác ấy ngồi ở cổng nhìn chúng ta thay cho việc ngắm cô Stephanie . Nếu em là bác ấy, em đã làm thế.
Jem đăm đăm nhìn tôi rất lâu đến nỗi tôi phải hỏi Giêm là có chuyện gì thế . Jem chỉ trả lời :
-Không có gì đâu, Sói con ạ.
Khi chúng tôi về nhà, Jem cất hai con búp bê vào hòm của mình.
Chưa đầy hai tuần sau, chúng tôi tìm thấy ở cái hốc đó cả một gói kẹo cao su, Jem đã quên bẵng rằng mọi thứ ở nhà ông Radley đều là thuốc độc cả.
Trong tuần lễ sau, chúng tôi lại lấy được ở cái hốc đó một cái huy chương cũ Jem đưa cho cha tôi xem. Cha chúng tôi nói đó là một cái huy chương thưởng cho người được giải trong cuộc thi tập đọc tổ chức cho các trường học trong quận Maycomb từ trước khi chúng tôi ra đời. Cha tôi bảo rằng chắc có ai đánh mất, chúng tôi phải đi hỏi ở quanh đây để trả lại. Jem giúi tôi một cái, khi thấy tôi định nói ra chỗ chúng tôi lấy được cái huy chương. Jem hỏi cha tôi có nhớ là ai đã giật được giải thưởng đó, nhưng cha tôi đáp là không.
Bốn ngày sau, chúng tôi tìm thấy một món quà lớn nhất. Đó là một chiếc đồng hồ quả quýt không còn chạy được nữa, một sợi dây xích và một con dao nhôm.
-Có phải nó làm bằng vàng trắng không, anh Jem ?
-Anh không biết, anh sẽ đưa bố xem.
Cha tôi bảo cả mấy thứ đó (chiếc đồng hồ, con dao, sợi dây xích), nếu còn mới phải đến 10 dollars.
-Thế các con đã đổi cho ai ở trường hả ?
-không ạ ! -Jem vội rút ra chiếc đồng hồ vốn là của ông tôi. Chiếc đồng hồ này cha tôi đưa cho Giêm dùng một tuần một lần với điều kiện Jem phải giữ gìn cẩn thận.
Sau đó, Jem bảo tôi:
-Sói con này, chúng mình phải viết một lá thư cho cái người đã để những thứ này tặng cho chúng mình , em nghĩ thế nào ?
-Hay lắm, anh Jem ạ. chúng ta phải cảm ơn người đó, ... có chuyện gì thế anh ?
Jem nhìn về phía buồng ngoài:
-Sói con này, hay anh sẽ kể cho bố ... không, anh nghĩ là không kể thì tốt hơn.
-Em sẽ kể thay anh.
-Không đừng kể, phải không Sói con ?
-Cái gì cơ ?
Suốt cả buổi tối , Jem muốn nói chuyện gì đó với tôi, gương mặt sáng lên, Jem cúi về phía tôi, rồi lại thay đổi ý định. Jem lại thay đổi ý định một lần nữa :
-Ồ, không.
-Anh Jem này, chúng mình viết một lá thư đi, - tôi đẩy tờ giấy và chiếc bút và chiếc bút chì ra trước mặt Jem.
-Được rồi. Kính gửi ông ...
-Sao anh lại cho đó là một người đàn ông ? Em đoán đó là cô Mo-đi ... em đã suy nghĩ lâu lắm đấy.
-Nhưng cô Mo-đi không nhai kẹo cao su ... - Giêm nhếch mép - Em biết đấy, đôi khi cô Mo-đi nói khéo lắm. Một lần anh đã hỏi cô Mo-đi có ăn kẹo cao su không, cô ấy bảo là không, nhai kẹo cao su làm cô ấy không nói được. Thỉnh thoảng , cô Mo-đi nói rất hay. Nhưng dù sao cô ấy cũng không có đồng hồ và dây xích cơ mà.
-Kính gửi ông - Giêm đọc bức thư vừa viết xong - Chúng tôi cảm ơn ông đã cho chúng tôi những thứ để trong hốc cây. Thân ái chào, Jeremy Atticus Finch.
-Anh để tên như thế, thì ông ấy sẽ không biết anh là ai đâu, anh Jem ạ.
Jem xoá tên đó đi và đề lại là Jem Finch. Tôi đề tên Jean Louise Finch (Sói con ) ở dưới. Jem cho lá thư vào phong bì.
Sáng hôm sau, lúc đi học, Jem chạy vượt lên trước tôi và dừng lại ở gần cái cây đó. Khi Jem ngước mắt nhìn ,tôi thấy mặt Jem nhợt hẳn đi.
-Sói con !
Tôi chạy lại gần.
Một người nào đó đã dùng xi măng trát kín cái hốc của chúng tôi.
-Đừng khóc nào, Sói con ... đừng khóc nữa , đừng có buồn gì cả ... - Giêm lẩm bẩm dỗ tôi trên suốt đường đi đến trường.
Chúng tôi về nhà ăn trưa, Jem ăn rất nhanh , chạy ngay ra cổng, đứng ở bậc thềm. Tôi ra theo :
-Ông ấy chưa đi qua - Jem nói.
Hôm sau, Jem cũng chạy ra đứng ở bậc thềm như thế và lúc đó thì nhìn thấy ông Nathan. Jem nói :
-Chào ông Nathan.
-Chào cháu Jem, chào cháu Sói con - Ông Nathan đáp và vẫn tiếp tục đi.
-Ông Nathan ơi - Jem gọi.
-Ông ấy quay lại.
-Ông Nathan , ờ ... ông đã trát xi măng vào cái hốc cây sồi kia , có phải không ạ ?
-Phải , bác đã làm đấy.
-Tại sao ông lại phải làm thế ?
-Cái cây đang tàn héo. Khi cây ốm đau, thì phải nhét xi măng vào. Cháu Jem, cháu cần phải hiểu thế.
Từ lúc đó cho đến chiều tối, Jem không nói gì nữa, tư lự nghĩ ngợi.
Như thường lệ, Jem và tôi gặp cha chúng tôi trên đường đi làm về vào buổi tối. Chúng tôi ở bậc thềm thì Jem nói :
-Bố hãy nhìn cái cây kia kìa .
-Cái cây nào cơ ?
-Cái cây ở phía góc nhà ông Radley.
-Sao cơ ?
-Cái cây đó đang tàn héo, có phải không ạ ?
-Ồ không, con ạ. Bố không cho là thế. Hãy nhìn lá cây mà xem, tất cả đều rất xanh tươi, um tùm.
-Thế cái cây có ốm không ạ ?
-Cái cây đó vẫn khoẻ mạnh như hệt con, Jem ạ. Có chuyện gì thế ?
-Ông Nathan Radley bảo là cái cây đó đang tàn héo.
Cha tôi vào nhà trước, để chúng tôi đứng ở cổng.
Jem đứng ở đấy cho đến tận hoàng hôn, tôi đứng đợi Jem . Khi chúng tôi vào trong nhà, tôi mới nhận ra Jem đã khóc, mặt Jem đầy nước mắt, nhưng tôi cảm thấy thật lạ lùng là tôi đã không nghe thấy tiếng Jem khóc.

Ở Maycomb năm đó, vừa mới tiết thu mà trời đã chuyển sang tiết đông rồi. Cha tôi bảo : kể từ năm 1885, hai tuần nay thời tiết lạnh chưa từng thấy .
Bà Radley chết vào mùa đông năm đó, Jem và tôi đều cho là ngoáo ộp đã bắt bà Radley. Nhưng khi cha chúng tôi ở nhà ông Radley trở về, bảo rằng bà ấy chết bình thường như mọi người, chúng tôi thất vọng.
-Em hỏi cha đi - Jem thì thầm.
-Anh hỏi cha đi , anh lớn hơn em.
-Em bé hơn , em phải hỏi chứ.
-Bố ơi - tôi hỏi - bố có thấy bác Arthur không ?
Cha tôi đưa cặp mắt nghiêm khắc rời tờ báo, nhìn tôi :
-Bố không thấy.
Jem ngăn không cho tôi hỏi nữa. Jem vẫn nghĩ rằng cha chúng tôi biết trong cái đêm mùa hè vừa qua chúng tôi không chơi bài poker. Jem không có chứng cớ chắc chắn chứng minh ý nghĩ đó, Jem bảo rằng đó chỉ chỉ là một dự đoán.
Sáng hôm sau, lúc tỉnh dậy, đưa mắt nhìn ra cửa sổ, tôi sợ phát khiếp lên. Tiếng hét của tôi làm cha tôi đang cạo râu dở trong buồng tắm vội chạy ra.
-Bố ơi , trời sập mất thôi ! Làm gì để ... ! - tôi kéo cha tôi tới cửa sổ.
-Không , không phải . Tuyết đang rơi đấy.
Jem hỏi cha tôi tuyết có tiếp tục rơi không. Cả Jem cũng chưa bao giờ nhìn thấy tuyết, nhưng Jem đã biết về tuyết. Cha tôi bảo rằng ông cũng không hiểu biết về tuyết hơn Jem đâu.
Tiếng chuông điện thoại vang lên, cha tôi rời bàn ăn điểm tâm, chạy ra nghe. Lúc quay trở lại, cha tôi bảo :
-Cô Eula May gọi đấy. Cô ấy bảo : "Vì từ năm 1885 không có tuyết rơi ở quận Maycomb , nên hôm nay nhà trường cho nghỉ học. "
Cô Eula May là người phụ trách điện thoại ở Maycomb. Cô ấy được giao nhiệm vụ thông báo những tin tức chung, những cuộc mời mọc về cưới xin, phát lệnh báo còi cứu hoả và hướng dẫn sơ bộ về chữa bệnh khi bác sĩ Reynold đi vắng.
Lúc cha chúng tôi bảo Jem và tôi hãy nhìn vào đĩa ăn, chứ đừng nhìn ra cửa sổ, Jem hỏi :
-Bố có biết cách đắp một người tuyết không ?
-Bố không nghĩ tới việc đó. Bố không muốn hai con buồn, nhưng bố e rằng chẳng có đủ tuyết để đắp nổi người tuyết đâu.
Lúc hai anh em tôi ra rân sau, thì thấy có một lớp tuyết mỏng phủ trên mặt sân. Jem nói :
-Chúng ta đừng đi lên chỗ có tuyết. Chú ý đấy. Kẻo mỗi bước đi , em lại phá hỏng mất một ít tuyết.
Tôi ngoái nhìn lại những vết chân tôi bước, Jem bảo rằng đợi cho tuyết rơi thêm một ít nữa , chúng tôi có thể thu tất cả lại để đắp một người tuyết. Tôi thè lưỡi ra, đón được một bông tuyết rơi vào lưỡi. Bông tuyết tan ra.
-Anh Jem ơi, nó nóng !
-Ồ không phải , khi tan ra nó lạnh chứ .Dừng có ăn nó đấy, Sói con nhé, em làm phí đi mất. Em phải để cho nó rơi xuống đất.
-Nhưng em không muốn giẫm lên nó.
-Chúng ta có thể giẫm lên tuyết nhà cô Maudie.
Jem nhảy lò cò qua sân trước, tôi nhảy theo vết chân của Jem. Lúc đến vỉa hè trước cửa nhà cô Maudie, chúng tôi gặp ông Avery. Ông có bộ mặt hồng hồng, bụng xệ ở phía dưới thắt lưng.
Ông Avery bảo :
-Hai đứa đang làm cái gì thế này ? Chính những đứa trẻ nghịch ngợm như các cháu đã làm cho các mùa thay đổi.
Cô Maudie gọi :
-Jem Finch ơi, cháu phải đứng ở giữa sân. Những cây đỗ quyên ở gần cổng của cô đã bị tuyết phủ, đừng có giẫm lên đấy.
-Thưa cô Maudie , vâng ạ - Jem trả lời - Cây đỗ quyên đẹp lắm , phải không ạ ?
-Đẹp lắm, trời ơi! Nếu đêm nay trời lạnh giá, tất cả chỗ đỗ quyên của cô sẽ hỏng hết !