desert

Những người nuôi giữ bồ câu lấy bối cảnh trong và sau khi Jesusalem thất thủ [năm 70 - 74, khép lại tiểu thuyết là năm 77] Câu chuyện gồm 4 phần, mỗi phần là một người phụ nữ đứng nhân vật "tôi" kể chuyện đời mình; chúng diễn ra chủ yếu trong khoảng 4 năm khi người Roma tiến hành tấn công pháo đài Do Thái ở Masada nơi có khoảng 900 người nổi dậy và gia đình họ cố thủ; 4 nữ nhân vật chính đều gắn với hình ảnh chăm nom, nuôi giữ bồ câu để lấy phân tưới tắm mảnh đất thu hoa màu như những người giữ ngọn lửa sự sống hậu phương, trong lúc những người đàn ông tổ chức và tham chiến. Alice Hoffman lấy cảm hứng từ một sử gia, người đã ghi chép lại bản tường thuật duy nhất về cuộc vây hãm; dựng tiểu thuyết với tham vọng lớn, mang không khí tâm linh kỳ bí siêu thực khiến người ta như thấy sự kiện này vừa mới xảy ra sống động hiển hiện, thay vì gần 2000 năm trước [sự kiện bi thảm của quá khứ, sự hiến sinh kỳ lạ diễn ra tại pháo đài] Với 4 phần ứng 4 nhân vật nữ giọng kể riêng, ở mỗi phần câu chuyện của một nhân vật nữ đứng "tôi" như khớp các rãnh câu chuyện chung, nhưng cũng chính vì chia lãnh thổ với dung lượng lớn cho từng nhân vật mà khó xoá được ranh giới phân tách quá rõ ràng từng phần đã tạo nên; điều này gây đứt đoạn, dẫu chiến lược của tác giả đã tạo một mảnh nhỏ cuối cùng quay trở về giọng và cái nhìn của nhân vật nữ đầu tiên đứng "tôi" để khép lại vòng câu chuyện. Đọc Những người nuôi giữ bồ câu của Alice Hoffman, lấy bối cảnh xa hiện tại, nhưng tôi nghĩ rất nhiều đến các câu chuyện của Tahar Ben Jelloun, ngay từ những trang đầu, dù hướng đi của 2 tác giả không gặp nhau

bản tường thuật duy nhất về cuộc vây hãm Masada của sử gia Josephus cho biết, có 2 phụ nữ và 5 đứa trẻ sống sót sau cuộc tàn sát xảy ra vào đêm những người Do Thái chấp nhận tự sát hàng loạt thay vì khuất phục chiến đoàn Roma [đây là đoạn hay nhất trong tiểu thuyết] Chính những người sống sót này đã thuật lại câu chuyện với người Roma - khi người Roma vào đến thành, thấy đâu đâu cũng chỉ xác chết, và qua đó với cả thế giới "lũ bồ câu đồng loạt bay lên trời đang dần tối sầm, làm sáng màn đêm bằng ánh sáng của chúng, gửi đi bức thông điệp rằng có thời khắc để chết và thời khắc để đứng lên"

crows

quạ nhớ mặt người. Chúng nhớ ai từng cho ăn, từng tử tế với chúng. Và cả những người lừa gạt chúng. Quạ không quên. Chúng bảo nhau về những kẻ cần chăm sóc hoặc dè chừng

bộ six of crows - croooked kingdom: a sequel to six of crows chắc phải có phim chứ nhỉ; với những phiên bản grisha thuật điều nhiên, tâm y, tiết độ sư, sáng chế gia... dựng phim kỹ xảo hình ảnh thì dễ gây bão phòng vé lắm. Dù không thích xem phim, nhưng mấy phim giả tưởng phép thuật hành động thì tôi xem 🙂

deleting deleter

một truyện trinh thám Hàn của tác giả 197x [tôi hợp đọc các cây viết Hàn ở quãng này] viết không quá xuất sắc nhưng bố cục tốt, tình tiết vừa đủ, cái đặc biệt là tác giả không chọn làm tới ở bất cứ chi tiết cao trào nào nhưng cũng không khiến người đọc hụt hẫng. Khả năng đây là một quyển trinh thám lọt thỏm, ế lòi dù tôi thấy hoàn toàn đọc được. Tôi đọc được trinh thám Hàn Nhật nhưng không thể đọc nổi Trung, trong khi mọi người nói Trung hay :); cũng có thể giống như tôi đọc được nhiều trinh thám Bắc Âu chậm nhưng Mỹ thì chỉ rất ít [nơi sản sinh thể loại này cuối cùng lại không mang gene tinh hoa và không có truyền nhân :)]. Tôi vẫn luôn nói thích tư duy văn học của những cây viết Hàn khoảng tuổi tác này, không lậm những chủ đề cũ, cũng không giống mùi phim truyền hình Hàn; Cái bóng của bí mật khai thác chi tiết, có thể gọi là ngạch hẹp của các nhân vật chính điều tra phá án, chưa từng nghe đến trong quãng thời gian 10-12 năm đọc trinh thám của tôi: deleting - deleter, một công việc hợp đồng xoá bỏ những gì khách hàng mong muốn ngay khi họ chết và người thực thi được gọi là deleter 

chương 7 khoảng tr77-82, deleter nhận hợp đồng deleting, khách hàng là một nhà văn, thứ nhà văn muốn thuê xoá là các tiểu luận truyện ngắn ông viết khi còn trẻ đã gửi cho một người trong giới [sau khi chết muốn xoá vì không muốn người kia công bố trên văn đàn, lấy đó làm bôi nhọ sự nghiệp nhà văn của mình bao năm] và các bức thư tình gửi cho một phụ nữ đã xa xôi rồi. Đây là chương khiến tôi gật gù chuẩn, nếu là một kẻ viết nhiều, tôi cũng mong tiêu huỷ hết thật; thế nên sau cú đầu tiên đốt hết những gì viết trước tuổi 22, thì từ đó trở về sau, cứ năm hoặc 6 tháng tôi hoá vàng một bận; có người hỏi tôi tại sao phải làm thế, tôi nói vì từng chút mỗi trút được ra rồi là ra, phải hoá đi mà tha cho mình và, tránh đau đớn cho người nào phải đọc nó

nó đặt ra một ý nghĩ, trước khi chết, hay chết rồi được phép nhìn lại, thì người ta chọn xoá bỏ gì; một câu hỏi quen thuộc là, người ta chọn giữ gì, nuối tiếc gì, mong muốn mang theo gì nếu có thể, nhưng đây lại là ý nghĩ: ta muốn xoá bỏ gì; hẳn là quan trọng, hẳn là bí mật nóng như than buộc phải ngậm mà mang xuống mồ nhưng làm gì có bí mật nào mà không có bóng, bí mật thì chỉ nên là bí mật, nó không trở lại đúng vị trí của mình thì dở, cái bóng của nó cái chết đâu thể mang theo hết bóng của bí mật được. Cuộc sống sau khi chết vốn là thứ bản thân không thể điều khiển, nhưng deleting lại cho phép ta mượn sức của deleter để thay đổi cuộc sống ấy đi ít nhiều... tác giả nghĩ ra và khai thác ý tưởng này, nghe như tiểu thuyết vị lai giả tưởng, nhưng đơn thuần nó là một tiểu thuyết trinh thám hiện thực màu sắc tiểu thuyết đen, thế mới hay 

có một cái giếng rất sâu, vì sâu nên không thể rõ lòng giếng. Vô tình ta ném một cục đá xuống giếng chẳng vì lý do gì, cứ ném vậy thôi, đợi mãi chẳng nghe thấy âm thanh nào cả, ta mất hứng và bỏ đi, có khi cũng quên hành động vô tình ấy. Mỗi người đi qua, cũng vô tình ném một viên sỏi xuống giếng, họ cũng chẳng vì lý do gì. Cái giếng cứ ở đó, nó sâu nên mọi người cứ ném xuống chẳng để ý làm gì. Nhưng một ngày nọ, đang đứng gần giếng thì nghe thấy "tõm". Không thể biết tiếng tõm ấy là cục đá hòn sỏi do ai ném nữa. Chưa biết chừng là cục đá mình ném từ lâu trước đó rồi bây giờ mới chạm nước và đáy, cũng không loại trừ là viên sỏi ai đó vừa mới ném. Nhưng không hiểu sao lại có cảm giác đó là âm thanh cục đá mình ném xuống vì mình cũng đã tham gia ném xuống giếng mà. Nên tiếng tõm ấy, phần nào cũng là trách nhiệm của mình. Dù bất khả nhưng vẫn muốn buộc sợi dây vào mình, nhảy ùm xuống, cũng không rõ có kéo được gì hay nhảy xuống để xác nhận gì, có đúng cục đá mình ném đã gây ra âm thanh tõm đó không... vì tất cả chúng đều theo tiếng tõm mà đi mất rồi. Nhưng việc muốn làm thì vẫn muốn làm thôi. Nếu không muốn liên đới, chi bằng đừng làm bất cứ gì, dù chỉ là một viên sỏi ném vô thức, không bất cứ gì. Mà đời như cái giếng, lấy đâu "không bất cứ gì" 

ý tưởng về cái giếng của Kim Jung Hyuk không lạ, hình như rất nhiều nhà văn nghĩ đến cái giếng [Haruki, Pamuk, cổ hơn hãy nghĩ đến La Motte Fouque, hãy nghĩ đến cây đoạn và cái giếng...]; còn tôi nghĩ về mấy năm trước một bạn nam bảo tôi giống một cái giếng khi gọi xuống luôn nghe âm vọng hồi nhưng cái giếng không bao giờ lên tiếng trước; tất nhiên rồi, nếu không bất cứ gì thì cái giếng làm sao vọng hồi bất cứ gì, nếu vọng hồi, e giếng ma như truyện gì của Nhật

khổ thân Cái bóng của bí mật, text bìa có lỗi, câu in mặt bìa sách cũng sai ý của văn bản trong sách; bìa sách thật ra phải đến gần cuối mới có hình ảnh liên quan, hoạ sĩ thiết kế bìa chọn hình ảnh này kể ra cũng là cố gắng bám víu nội dung lắm rồi... Một quyển trinh thám lọt thỏm, hơi đáng tiếc 

hằng tinh

quyển truyện mỏng chưa đầy 150 trang này thật kỳ lạ. Hwang Jungeun dựng một thế giới hiện thực nhưng kỹ thuật viết, chiến lược văn bản với những câu ngắn, thoại giữa chừng bất cứ lúc nào, tự người đọc phân định vai nhân vật... khiến ta luôn có cảm giác đây là một thế giới kỳ ảo, tách biệt bên rìa, thậm chí mang không khí hoang vu của tận thế - nơi người ta dặn nhau rằng, đừng đi theo cái bóng của chính mình nếu nó sống dậy, bởi khi cái bóng sống dậy nghĩa là ta đã không thể chịu đựng thêm được nữa

chịu đựng gì mới được; tất nhiên là thế gian này rồi, nhưng chẳng phải từ thuở ban sơ đã luôn như vậy hay sao, chẳng tồn tại nào mà không bạo tàn không khắc nghiệt, cứ bị nhận chìm trong bóng tối rồi thoáng chốc lại phơi mình trong ánh sáng rồi tức thời lại bị nhận chìm "chúng tôi cứ thế bước đi" 

tác giả sinh năm 1976, có lẽ mình hợp đọc văn học HQ những cây bút 197x 

giao lộ

xây dựng câu chuyện về một thành phố nơi những người đã chết đến được thành phố này, dừng lại mãi mãi ở độ tuổi mà họ ra đi và sẽ biến mất khỏi thành phố khi không ai còn sống nhớ đến họ; theo nghĩa nào đấy thì chừng nào một ai đó đã chết còn được một ai đó sống nhớ đến, kể về thì chừng đó người đã chết đang sống một cuộc sống khác. Những câu chuyện về khoảnh khắc vượt giao lộ sống - chết rất khác nhau, như nhiều tỷ con người ở thế giới này không ai sống một cuộc sống giống ai. Nhưng khi kể về cái chết của mình, tôi dám nói, người ta có khuynh hướng kể về nó chi tiết, tường tận, cường điệu nó hơn; dẫu đâu có bao nhiêu cách đâu, nếu không phải do trái tim thì sẽ do cái đầu đã mang người ta vào cõi chết; và dẫu chỉ có vậy ai cũng giống như ai nhưng đường vào cõi chết thì không ai giống ai cả; chắc hẳn không bao giờ có hai câu chuyện giống nhau, ngay cả khi do một bệnh dịch lan tràn gây ra số lượng lớn những cái chết 

"rất nhiều xã hội Phi châu chia con người thành ba loại: những người còn sống trên mặt đất, người sasha và người zamani. Những người vừa mới lìa trần đã có một khoảng thời gian sống cùng với những người còn sống là sasha, những-người-chết-đang-sống. Họ chưa hoàn toàn chết vì họ vẫn sống trong ký ức của những người còn sống, có thể được gọi về trong tâm trí người sống, có thể được tái tạo trong nghệ thuật, và có thể được người sống mang họ về thực tại trong các câu chuyện kể. Khi người cuối cùng biết vị tổ tiên kia chết đi, vị sasha đó sẽ rời bỏ tình trạng sasha để trở thành zamani, người chết. Được khái quát gọi là tổ tiên, người zamani không bị quên lãng mà thay vào đó, họ được hết mực kính trọng, thờ bái. Rất nhiều zamani... còn lưu danh lại. Nhưng họ không còn là người-chết-đang-sống. Bản chất hai trạng thái khác nhau"

điều gì xảy ra nếu không ai còn sống để nhớ về những người đã ra đi. Khi bối cảnh là cuối thế kỷ 21 một bệnh dịch đã lấy đi mạng sống của xã hội loài người, thành phố giao lộ kia tràn ngập người đến cùng một lúc và có lẽ một người ở Nam Cực là người còn sống sót duy nhất và không có gì chắc chắn sẽ tiếp tục. Không còn ai để nhớ về ai nữa hay về một loài người đã từng sống. Thế là hết; từ cuối cùng của loài người là nothing như Claude Lévi Strauss nói. Một người có thể nhớ có thể lưu ký ức về bao nhiêu người và ngoài ràng buộc sinh học, tâm trí thì điều gì tạo nên mỗi người; sinh mệnh của ta, trạng thái sinh tồn của ta đơn giản ta là người có quyền tối thượng quyết định nó hay nó thuộc về tất tật những người ta đã lưu dấu vết trong ký ức của họ 

một câu chuyện dễ đoán, không mới mẻ, tôi đọc nó hơn 10 năm trước, sách gả đi nên phải hoàn thiện ghi chú lưu trong laptop; nó gợi nhiều đến Người truyền ký ức, hay như sau này tôi có đọc The memory police của Yoko Ogawa... nhưng những băn khoăn thì vẫn ở lại, những câu chuyện để kéo giãn vùng giảm chấn những băn khoăn

ps. hôm trước nằm trong phòng nghe gió bão rít giật, tôi đọc một tin về căn hầm loài người lưu trữ các loại hạt giống thực vật trên toàn thế giới ở Nam Cực và bài viết nói, nếu một ngày sự sống loài người đi đến diệt vong thì bạn biết bạn sẽ phải đi đâu để tìm "nó" đấy. Tôi không nghĩ vậy, những cây mãi xanh, dẫu có con người hay không 

Maugham biết chuyện gì

tập truyện ngắn Mưa lấy tên một truyện ngắn của Maugham làm nhan đề cho cả tập gồm các tác giả đã in trên bìa. Tôi định bỏ qua không đọc vì vốn kỵ Nguyễn Hiến Lê dịch; lúc nào tôi cũng thấy giọng dịch của NHL đã thường hoá tất tật các tác giả. Nhưng tôi vẫn phải ngó qua xem Maupassant của tôi ở đây dịch gì, dịch Thùng Nước Lèo [Viên Mỡ Bò đấy] và Sợi dây chuyền - 2 truyện ngắn này tôi đều đã đọc các bản dịch khác

thứ đến tôi ngó đến Maugham, vì mấy năm gần đây tôi nhận ra mình khó chịu với Maugham trước giờ hình như hơi oan; ở đây Maugham được dịch 2 truyện: Mưa và Cái đầm. Truyện Mưa như nhiều truyện khác của Maugham, người đọc tinh ý đều sẽ biết Maugham cho nhân vật ngã thế nào nhưng lúc nào cũng giữ chân người đọc đọc cho tới câu cuối cùng; ta biết chuyện gì nhưng ta vẫn cần biết câu kết sẽ chốt thế nào. Truyện Cái đầm làm tôi nhớ đến tình cảnh của Hãy để ngày ấy lụi tàn, cũng tương tự là biết nhân vật gục thế nào, nhưng vẫn phải đọc tới cuối cùng, dù truyện này không làm được như truyện Mưa, hay truyện gần đây tôi đọc trong tập Trở lại Babylon mà tôi đã quên tên [về màu da, cũng chiều nay tôi đọc thấy bình luận trong Là người Nhật, tôi có chút băn khoăn về thẩm mỹ con người]

thứ đến là Dickens. Ở đây có một truyện ngắn Người báo hiệu - truyện có không khí cố ý của bí mật nhưng chẳng như giới thiệu của người dịch rằng ghê rợn truyện ma. Nhưng nó là một truyện, với tôi, rất lạc quẻ phong cách Dickens, có lẽ tôi chưa động vào truyện ngắn Dickens nên không nhận ra Dickens truyện ngắn này

tôi định bỏ qua Lâm Ngữ Đường như bỏ qua Jack London và Steinbeck, nhất là văn chương Steinbeck với tôi không gợi được chút ít hứng thú nào, ít nhất với Jack London tôi vẫn rất nhớ tôi từng thích các câu chuyện của ông khi tôi còn thanh thiếu niên ra sao. Khi mở đến Lâm Ngữ Đường mấy chục trang gần cuối, thấy đề tên Đỗ Quang Đình - Lâm Ngữ Đường cho truyện Lão Râu Quăn thì dừng lại; ra là truyện của Đỗ Quang Đình và Lâm Ngữ Đường có sửa để phù hợp với văn phong Âu châu; mà Đỗ Quang Đình thì đến Thánh Thán cũng thích đọc nên tôi cũng phải bon chen đọc xem sao dù thấy không hy vọng gì mấy; và đúng, vì truyện đã bị Lâm Ngữ Đường sửa, lại thêm NHL dịch vốn tôi không thích nên đọc chỉ để đọc mà thôi

cả tập truyện nhớ truyện Mưa 

ăn uống - một hành động nông nghiệp

quyển thứ 2 đọc của Michael Pollan. Quyển trước Nào tối nay ăn gì - Thế lưỡng nan của loài ăn tạp, quyển sách không đặt trọng tâm vào thực phẩm và sức khoẻ, nó thiên về sinh thái và khía cạnh đạo đức trong các lựa chọn ăn uống. Còn Bênh vực thực phẩm, ngay từ lời giới thiệu đầu sách, may quá, Michael Pollan đã nói luôn thần chú quan trọng: "Ăn thức ăn. Đừng ăn quá nhiều. Chủ yếu là thực vật." Cụ thể thế nào, mời mở ngay phần 3 chương 2 đến 4 để đọc. Cần nói ở ngay ở vế đầu tiên, sao lại "ăn thức ăn", nghe thì lấn cấn vì chẳng phải ta vẫn ăn thức ăn đấy hay sao; nhưng khi nhìn lại, ta quen với suy nghĩ thức ăn là tất cả những gì ta có thể ăn, còn thực tế hiện nay ta đang sống đời sống ăn chất được gọi là ăn được hoặc thực phẩm đóng gói gần giống thứ ta có thể ăn; đó không phải thức ăn. Ở phần này, tác giả dùng cách viết và giải thích tôi phần lớn là đồng ý; chỉ có duy nhất 2 việc thì phải, tôi không đồng thuận: 1, hãy là kiểu người dùng thực phẩm chức năng, 2, trữ đồ ăn ở tủ cấp đông - tôi say no với 2 ý này 

giờ hãy thử nghĩ về thức ăn như một mối quan hệ, thay vì, coi nói hoàn toàn là sự vật. Vì bản chất của việc ăn uống là mối quan hệ giữa các loài trong hệ thống chuỗi thức ăn - lưới thức ăn, vươn tới tận đất trồng và mặt trời - thức ăn của bạn ăn gì, bạn là thứ ấy. Mối quan hệ giữa thực vật và đất đai, người nuôi trồng và động thực vật mà họ chăm sóc, giữa người đứng bếp và người cung cấp nguyên vật liệu, cũng như người đứng bếp và người tiến đến thưởng thức các món ăn... một cộng đồng lớn để nuôi dưỡng và được nuôi dưỡng. Nói cách khác, như Hippocrates nói: hãy để thức ăn là thuốc của bạn và thuốc là thức ăn của bạn; vậy thì việc ăn uống là một hành động nông nghiệp và gắn với người chăm nuôi, người nấu bếp... chính họ là người được trao cho sứ mệnh gắn với sức khoẻ; kéo theo nó, ta không chỉ tiêu thụ thực phẩm mà ta đang gián tiếp sáng tạo ra hệ thống thực phẩm nuôi sống ta, nói cách khác, từng đồng ta tiêu vào thực phẩm là từng đồng bỏ phiếu, định hướng ngành công nghiệp sản xuất thực phẩm 

[...]