Over and over I whisper your name. Over and over I kiss you again
TT&NT

19.10.26

tách và lọt




"có những người chẳng bao giờ đến được vương quốc Tưởng Tượng, lại có những người đến được nhưng ở lại đó mãi mãi. Lại có đôi người đến vương quốc Tưởng Tượng rồi lại trở về. Họ làm cho cả hai thế giới được lành mạnh"

"nỗi đam mê của con người là một vấn nạn. Với trẻ con không khác gì với người lớn. Những kẻ đam mê không giải thích được, còn những ai chưa từng trải nghiệm thì không thể hiểu nổi. Có những người mạo hiểm bất kể tính mạng để leo cho kì được một đỉnh núi. Không ai, kể cả chính những người này, có thể giải thích thật sự vì sao. Có những người khác tự huỷ hoại để chinh phục trái tim một người nào đấy không hề ngó ngàng gì đến họ. Lại có những người khác tự huỷ hoại vì không cưỡng được thèm ăn, hay những người không cưỡng được thèm uống. Có người bỏ hết gia sản hòng được cờ được bạc hay hy sinh tất cả cho một định kiến không bao giờ có thể thực hiện được. Có người lại nghĩ rằng chỉ có thể hạnh phúc ở nơi nào khác nơi họ đang sống, nên cả đời cứ lòng vòng khắp trái đất này. Lại có đôi người không yên được khi chưa quyền cao chức trọng. Nói gọn là có bao nhiêu con người khác nhau thì có bấy nhiêu đam mê khác nhau
với BBB thì sách là nỗi đam mê
ai chưa từng ngồi suốt buổi chiều bên một quyển sách, mê mải đọc đến nóng cả tai, bù cả tóc, quên hết thế gian, không còn biết mình đói hay khát...
ai chưa từng lén lút trùm chăn kín đầu đọc sách dưới ánh đèn pin, bởi ông bố hay bà mẹ hoặc một người bảo dưỡng nào đó - do hảo ý - tắt đèn bắt đi ngủ vì sáng mai phải dậy sớm...
ai chưa từng thường đau đớn khóc thầm vì một câu chuyện tuyệt vời chấm dứt và phải chia tay với những nhân vật mình đã cùng trải qua bao cuộc phiêu lưu, những nhân vật mình thương, phục, mình lo lắng và hy vọng cho họ và không có họ bầu bạn thì đời mình trở nên trống trải và vô nghĩa
ai không tự biết gì hết những điều này bằng chính kinh nghiệm của mình thì chắc người ấy không hiểu nổi..."

hồi xưa đọc, tôi thích Momo hơn Chuyện dài bất tận, bây giờ thì cả 2 tôi đều gần như không nhớ. Momo giống truyện ngụ ngôn về đời sống hiện đại khi ai ai cũng ca bài ca thiếu thời gian, "một ngày nên có 48 giờ, nếu có 72 giờ thì càng tốt" - một phụ nữ mẹ của 2 đứa trẻ và một ông bạn còn độc thân của tôi hay ta thán như vậy, người có thời gian để nghe họ ta thán như tôi chính lại là người có thời gian [nghe người khác qua lời trò chuyện qua câu hát qua ánh mắt qua cơ cười, qua khói tia nhìn, qua những gặp gỡ, chạm va...]; đôi lúc, tôi thích nghĩ mình có năng lực tách một khe kẽ hẹp, thậm chí một vết rạn, nứt trên dòng thời gian xuyên suốt các ngày các ngày các ngày các ngày và các ngày... và lọt vào trú ngụ - tạo một trú sở; năng lực có được là nhờ những quyển sách, chỉ cần cầm lấy nó và mở ra đọc - một cách lắng nghe, đọc là lắng nghe, tất nhiên là nghe chính mình, phần lớn

bây giờ nhìn lại Chuyện dài bất tận, tôi gần như không nhớ câu chuyện của quyển sách Chuyện dài bất tận in chữ màu xanh, tôi chỉ rất ấn tượng câu chuyện của thằng bé tên 3 chữ B [ngay từ đầu với ông chủ hiệu sách tên 3 chữ K] in chữ đỏ, ngay cả khúc tất cả chuyện chữ đỏ của hiện tại bị hút vào, lọt vào như một cú tách thời gian không gian câu chuyện phiêu lưu của quyển sách, tất tật trở thành chữ xanh... tôi cũng không nhớ nữa. Có lẽ cảm giác về một đứa trẻ thiếu thốn tình cảm, cô đơn và ngơ ngác không hiểu về thế giới thực tại, thế giới của những người lớn, nó chỉ có thể làm bạn với sách, tìm một hang hốc nào đấy chui vào nằm co với quyển sách... những điều như vậy quá gần với tôi, nên nó đọng lại như một định nghĩa cái đẹp - ý niệm cái đẹp có sẵn trong mô thức kết hợp với cảm xúc mạnh đã có


14.10.26

nhìn lại sau




một người không biết gì về lịch sử như tôi và sợ sử [không biết dốt nên sợ hay sợ mà dốt, chắc chắn là cả 2 rồi] khi đọc Tạ Chí Đại Trường rơi vào tình huống
tôi tự tin cầm lấy ngay Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802 vì nghe tên thôi đã thấy nhất định mình phải đọc. Và bị gõ cho to đầu. Thói quen đọc văn bản sử với đặc trưng là các mốc thời gian, cứ dò mốc thời gian rồi tãi văn bản ra thì ở đây là vô ích, không có văn bản sử như vậy; chữ là chữ, ghi chú, sách đã dẫn... dài nối nhau mãi không thấy hết "tiết", vào mỗi tiết lại như vào một buổi học dài kim đồng hồ đứng yên không nhúc nhích

một hôm tôi đọc Những bài dã sử Việt [từ "dã sử" thật hay, sử của tư gia], nói về nhà Trần, tôi nhớ đến chi tiết mấy tháng trước người ta đấu tố bắt bớ liên quan sách vở, có vụ gì yêu cầu xử lý một ông học hàm học vị tiến sĩ giáo sư địa lý nhảy sang viết tiểu thuyết lịch sử về nhà Trần, có các chi tiết, trích đoạn bà con kêu ca như truyện siếc, rồi ý kiến bà con nói là bôi nhọ Đức Thánh Trần. Nhưng đọc Tạ Chí Đại Trường "sex và triều đại", trilogy Trần... nhà Trần đúng là khiến tôi hơi lác mắt. Và tôi thấy dễ tiến triển hơn Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ 1771 -1802

một hôm khác tôi đọc sang Chuyện phiếm sử học, đọc thấy "hoạn quan nổi danh nhất trong lịch sử Việt là Lý Thường Kiệt" tôi shocked hơn cả trang trước đó có thông tin "quan chức nổi danh bị thiến là tác giả Sử ký, Tư Mã Thiên" [riêng chi tiết Lý Thường Kiệt, sau đó tôi còn đọc bên ngoài vài bài, nhìn thời gian hiển thị ở bài đăng trên trang Nghiên cứu lịch sử, tôi phì cười mình đúng một con gà, cứ khi nào kết quả tìm kiếm đưa đến trang này, mình đều bỏ qua không vào, cho đến lúc này]. Tôi mang điều hoang mang này ướm hỏi mọi người trong nhà, những người cũng đặc cán mai sử như tôi, cả nhà nhìn tôi hỏi "thật á"; còn phần lớn các bạn sách vở của tôi thì la ó "tú lười đọc sử quá tú ơi"

bây giờ khi nhìn lại 5 quyển của Tạ Chí Đại Trường [do bạn tôi ở nước ngoài nhờ mua hộ sách Tạ Chí Đại Trường nên 5 quyển sách mới có trong nhà tôi, chứ tôi luôn né những gì liên quan đến sử; trong lời mở đầu Thần người và đất Việt, Tạ Chí Đại Trường có viết vài dòng, con khỉ Tôn Hành Giả một lần trả lời Tam Tạng "Tôi đi về phía trước" còn một người Chàm bình thường sẽ nói "Đi về phía trước không nhìn lại sau/ thì anh sẽ được giàu sang" - tôi không có tư thế đi về phía trước, tất nhiên, càng không bước đi giật lùi tư thế sử gia Tạ Chí Đại Trường (ở một đất nước không có sử gia và không cần đến sử gia nên mới có những sản phẩm giáo dục như tôi, sử sách nhà trường cho chúng tôi điểm số học thuộc các mốc thời gian và sự kiện những cái hư cấu, nửa vời muốn chúng tôi biết), mà ngoái cổ nhiều nhìn lại sau thì... mỏi lắm, tôi con người tầm thường bé nhỏ, không có tư thế, người ta ở thời này chạy hết tốc lực chỉ để đứng yên, tôi còn bất động chả quan tâm tôi với thời cuộc thế nào, thời cuộc đang và sẽ như thế nào] 2 quyển hàng trên: Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802 là luận văn Cao học Sử tại Đại học Văn khoa Sài Gòn năm 1964; Người lính thuộc địa Nam kỳ 1861 - 1945 vốn là luận văn Tiến sĩ Chuyên khoa Sử học, Đại học Văn khoa Sài Gòn năm 1974 của Tạ Chí Đại Trường, nhưng phải 30 năm sau, công trình này mới được san định và xuất bản. 2 quyển này là công trình nghiên cứu khoa học, thực sự khó cho tôi, tôi tự thấy đọc thì cứ đọc, chứ khó lòng lưu lại đầu tôi cái gì

còn 3 quyển Những bài dã sử Việt, Chuyện phiếm sử học, Thần người và đất Việt thì đọc sử như đọc văn học; Tạ Chí Đại Trường kể sử với cái nhìn tự do, những phát hiện sắc sảo độc lập, không né tránh, luôn minh danh với những kiến giải lịch sử của mình, các trang dã sử chuyện phiếm sử học như có cái cười kín đáo của nhà tiên tri... văn bản sử có liên hệ với các tác phẩm văn học từng thời kỳ, ví dụ như nhà Nho lại cái, văn chương lại cái và tôi có những điểm vấu đã biết như Cung oán ngâm khúc của Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều, rồi Việt điện u linh, Lĩnh Nam chích quái... để ngoắc vào đỡ lạ lẫm với những kiến giải lịch sử của sử gia; hay chủ đề là hệ thống thần linh thuở sơ khai, tín ngưỡng tôn giáo nghi thức phụng thờ, sự lệ thuộc thần quyền vào thế quyền, tín ngưỡng tôn giáo chuyển hóa từ sự gặp gỡ với những văn hóa ngoại lai... đọc thấy nó vẫn rất gần với một người đời sống hiện nay, tự nhiên thấy một người tầm thường nhỏ bé một cá nhân vô tri với sử liệu như mình bỗng có tầm vóc một con người mang sử tính, có sử tính

không đi giật lùi được, cũng không ngoái cổ nhìn lại sau được mấy khi. Thôi đọc cứ đọc, biết được bao nhiêu thì biết, được đâu thì được, không được cũng chịu làm vậy :)

ps. thật ra tôi lại tò mò chữ Tạ Chí, Đại Trường là ghép của mũi Đại Lãnh và Trường Giang - sông Cái rồi, nhưng Tạ Chí là họ và của thế thứ, là thế thứ của một họ có lịch sử như thế nào, tôi tò mò; thế là tôi lạc vào trang hotavietnam :)




13.10.26

nhẫn

 [mua vui, không được cười quá to]










tôi có đứa tiểu iêu rất tín mấy cái chỉ tay tử vi, hôm tôi nói chuyện tay tôi ai xem cũng sẽ phán ít nhất 2 đời chồng đã qua và chưa dừng; rồi tôi có băn khoăn bảo nó: gần đây vân xuất ngoại của chị tự nhiên rõ, không biết chị có đi đâu sinh sống không nhỉ, ôi giời ơi 4 mấy tuổi rồi, bây giờ mà bị lừa bán sang Cam sang TQ thì còn không bị chích điện kiếm cơm cơ, có khi bị xẻ thịt bán nội tạng :))), gần đây cứ mơ lặp đi lặp lại nhẫn nhủng chả hiểu kiểu gì. Nghe đến đây, nó bảo chị đeo nhẫn sang tay trái đi, để em đi hỏi các thày online mua vui vài trống canh. Và kết quả như các ảnh; có thày bảo "có đến với người mới à", đứa tiểu iêu trả lời "không ạ", thày phán câu tiếp thất thanh "hỏng rồi ế rồi" [nhìn chỉ tay mình bằng mắt đây và chụp ảnh chỉ tay mình lên, vô tình đập vào mắt cái ảnh có chỉ tay như thế... cảm giác rất khác nhau; thí dụ đến khi nhìn ảnh chỉ tay của mình, tôi mới kinh là, chính ra tâm đạo của tôi lại là đường dễ chịu nhất, chứ trí đạo và sinh đạo thì mới thật ngao ngán, nhất là trí đạo công ăn việc làm, tôi chưa hóa điên kể ra cũng có chút nghị lực làm người]


chuyện giấc mơ lặp lại của tôi, gần đây liên tiếp mấy ngày, tôi mơ, đều có chi tiết cái nhẫn. Trưa nay nói chuyện có bọn Sói ở đấy, thằng Sói nó phán xanh rờn: trết rồi, hay là tú lại sắp đeo nhẫn kết hôn. Tôi bảo nó phỉ phui phỉ phui đi, dì lạy connnn


đêm đầu là trong giấc mơ, tôi cấp cứu một bà người rất to béo, cao huyết áp ở gốc cây hoa lan cách cửa nhà tôi 10m. Tôi day thật lực các huyệt, bấm nội quan các kiểu trong lúc chờ xe taxi đưa bà ấy đi viện; người bà ấy cỡ 90kg cứ lả dần gục hẳn vào người tôi, mặt đối mặt tôi phải ngồi cho bà í áp hẳn người vào dựa; rồi không biết bằng cách nào, bà í nói to rõ ràng bảo với một người cỡ 3 mấy tuổi áo vest trắng, nơ đen, quần tây màu đen rằng: cầu hôn đi, và nói với tôi: con thương thì con nhận lời đi, gần đất xa trời lắm rồi. Ông áo vest trắng kia quỳ xuống cầu hôn như bao cảnh sến rệt khác, và nhanh chóng đeo cái nhẫn vào ngón áp út tay trái của tôi. Ngoài đời, nếu đeo nhẫn, tôi hay đeo ngón áp út, không tay trái thì tay phải, nhưng bỏ bẵng nhiều năm, từ ngày emi mất, khoảng 10 tháng nay, tôi đeo lại nhẫn vào ngón áp út tay phải; nhưng trong giấc mơ, lúc này lại là ngón áp út tay trái đang đeo nhẫn, và không hiểu thế nào, ông áo vest trắng kia đeo một cách dễ dàng cái nhẫn nữa vào ngón áp út tay trái của tôi và cũng không hiểu tại sao cái nhẫn này long ra tức thì khỏi ngón áp út tay trái, trong giấc mơ nghe kengggg tiếng đồ vật kim loại rơi xuống nền xi măng. Ông vest trắng mặt tươi như hoa đi tìm nhẫn và tìm cách đeo lại vào tay tôi, thơm má dỗ dành tôi các kiểu rất ra dáng dỗ trẻ con bằng kẹo, còn tôi thì không hiểu sao mặt cứ đơ ra lưỡng lự: không muốn, nhưng từ chối sợ bà lão buồn. Đúng lúc này, tôi thấy đầu ngõ taxi đã tới, tôi nhanh chóng bảo ông vest trắng dìu bà lão ra xe; ông vest trắng nói đi nói lại với tôi chỉ một nội dung, với vẻ mặt tươi vui phấn chấn, ông này dáng người dong dỏng, mặt tươi, kể cũng đẹp trai: vậy em làm lễ đồng ý đi, em làm lễ đồng ý đi cho chắc chắn là đã đồng ý. Nhưng tôi chỉ muốn thoát khỏi một việc "rơi trúng đầu", tôi bảo: cứ lên xe đi cấp cứu đã, tính sau. Và tôi dồn 2 người họ lên xe. Trên đường lững thững từ đầu ngõ về lại nhà mình, tôi nghĩ: mở mắt dậy đi, dậy là không phải giải quyết tình huống này. Thế là tôi mở mắt, từ giấc mơ trở về. Cả ngày hôm í tôi nghĩ may quá, đi ngủ mà mơ kết hôn làm lễ ăn hỏi trao nhẫn các thứ cho chính mình thì là kết duyên âm, khi tỉnh thì mình mới nghĩ được điều này, chứ trong giấc mơ là mình chỉ cứ không hiểu tại sao mình phải làm, phải đồng ý nên mình cứ ngây ra


ngay đêm hôm sau, tôi mơ tôi nhường xe cho một người thân để họ chạy đi đâu đấy có việc, đường họ đi là đường bằng, to phẳng thoáng đãng như quốc lộ; còn lại tôi với balo rất to nặng đựng đồ của khỉ gì thì không rõ, chỉ biết trông cái balo to phình các bề gồ ghề, và tôi lại đang có vẻ ở một nơi địa hình không bằng phẳng nên tôi hạ balo dựa vào một trụ đá như cổng di tích cổ. Tôi ngồi nghỉ chờ người thân quay lại, thì một kẻ nào đấy không rõ mặt nhưng tướng tá lùn, chân bắp chuối, lưng như cái phản cuỗm mất balo của tôi bỏ chạy, tôi không biết tại sao tôi cứ đứng ngây ra nhìn cái balo của mình bị lấy đi; một người đàn ông tóc bạc trắng, cắt ngắn gọn gàng cỡ đầu đinh 1-1.5cm, da thiết bì mắt sâu hoắm, áo trắng củ đậu, quần màu xám rất nhạt, như xám trắng, chất vải cả áo và quần giống vải linen chạy đuổi theo lấy lại balo về cho tôi; ông cũng ngồi nghỉ, đối diện chỗ tôi ngồi, nhìn tôi cười, cứ nhìn vậy cười, rồi ông bảo tôi đứng dậy ra đây nhìn này và chỉ ra phía sau lưng ông; tôi nhấc người đứng dậy nhưng không di chuyển, nhìn theo hướng ông chỉ, thì đó là vực sâu với các đá lớn, các đỉnh núi đá thấp hơn mờ mờ trong mây, sương mây còn bung tỏa lờn vờn quẩn quanh chân tôi và ông; ra là chỗ tôi đang ngồi đang nghỉ lúc này là trên một độ cao, lại rất gần vực. Ông tiến đến cầm tay trái tôi, đặt lên mặt phẳng và bắt mạch; cách bắt mạch rất kì quặc: ông đứng cùng chiều tôi đang ngồi nghiêng người, đặt ngón tay cái rất cong của mình vào vị trí thốn quan xích nơi cổ tay trái tôi, riêng một đốt ngón cái của ông đủ cong đủ dài để bắt mạch cho tôi. Điều kì lạ là, ngay khi ngón cái ấy đặt vào bộ vị thốn quan xích của tôi thì tôi nghe thấy tim mình đập, tất cả những gì khi tôi bắt mạch cho người khác tôi nghe thấy tâm tư tình chí sức khỏe của người ta thì như lúc này, ông lão đặt ngón cái tay trái của ông vào thốn quan xích bên tay trái của tôi, tôi nghe thấy tôi cử động. Tôi nghĩ: bỏ bà, âm dương đấu nhau cũng đến thế này thôi. Rồi ông lão về lại vị trí ngồi đối diện tôi, cười, bảo: muốn tặng một cái nhẫn, phải đeo nhé. Nghe đến đây, trong mơ, tôi lại tự nói với chính mình: lại là nhẫn, lại nhẫn nữa hả. Ông lão này rất dịu dàng với tôi, nửa sau giấc mơ thì tôi hiểu rằng ông lão này bao bọc che chở tôi như với một cô nhân tình bé nhỏ. Nhưng giấc mơ loằng ngoằng nhiều người quá, tôi nghĩ mơ lâu quá rồi, khéo phải dậy thôi. Và tôi tỉnh dậy, ngồi ngây ra với ý nghĩ: lại đeo nhẫn; nhưng hoảng hồn hơn nữa khi cầm lấy cái điện thoại và biết đã 11:01 trưa, tôi đã ngủ từ 2 giờ sáng một mạch tới trưa trật, không nhanh mà xuống nhà cơm nước công việc thì ngồi đấy mà nhẫn với nhủng, Loan chởi vắt nóc :)))


2 ngày sau, trong giấc ngủ mơ, tôi nằm trên giường với 1 người bạn nam, nằm xéo xéo 2 cái đầu chụm vào nhau nói chuyện bâng quơ trêu đùa nhau thế nào đấy xem ảnh gia đình bạn ấy, nhất là ảnh mẹ của bạn. Rồi người bạn nam này tay chân quờ quạng đi lạc lung tung trên người tôi, tôi bảo không được, ngày không an toàn, bầu là trết; người bạn không buông tha tôi, bảo không sao đâu, có áo có chăn đây rồi, an toàn. Đúng lúc này, Thắng đứng cửa phòng bảo cậu bạn tôi: cháu đưa cho chú cái nhẫn đang đeo ở tay, chú đổi cho nhẫn kim cương. Người bạn này bình thường, tôi nhớ chỉ đeo 1 cái nhẫn không phải ở các vị trí giữa - áp út - út, nhưng trong giấc mơ, tay bạn ấy đeo đủ cả 5 ngón, ngón nào cũng có nhẫn, nhẫn vải nhẫn dây dù nhẫn kim loại màu xanh lục màu ánh đỏ... nói chung 10 đầu ngón tay đeo như kín. Cậu ta nghe lời, vâng dạ rồi tháo nhẫn ở ngón áp út bàn tay phải ra đưa cho Thắng. Rồi khi còn lại 2 người chúng tôi trong phòng, bọn tôi lại nằm xuống trêu đùa nhau như tró với mèo như bọn trẻ con 3 tuổi 5 tuổi cầm gối đánh nhau trên giường và cậu ta cứ vừa cười đùa vừa công cuộc thuyết phục tôi an toàn với không an toàn, đừng lo. Tôi sợ quá, tôi bảo dậy thôi tú ơi, đang ngày không an toàn thật đấy, dở hơi là ăn cớt. Tôi mở mắt dậy, vang vang trong đầu là một bài hát cứ như thể tôi đã nghe bài hát ấy cả đêm, tôi vào nhà tắm nhìn mình trong gương và băn khoăn sao lại là bài hát này nhỉ, lúc í thì tôi nhớ bài hát gì, bây giờ thì tôi quên rồi

6.10.26

lam chướng




lần đọc lại Nguyễn Bình Phương này của tôi, không ngờ lại có một kết cục uể oải, đi mãi mới qua được hết mấy tiểu thuyết gần nhất. Có thể nói, bắt đầu dở từ Trí nhớ suy tàn, cả một chặng sau, vớt vát được Xe lên xe xuống, tức Mình và họ. Lần đọc lại này chỉ còn Nguyễn Bình Phương thơ, phần lớn các bài tôi thích, đều thích những cái kết thơ [vì thích nên tôi mới đọc thành tiếng, mà tài là đọc thành tiếng rồi, lại thấy nó không hay như khi nó cất lên trong đầu, trong ý nghĩ đi lạc], chủ yếu nằm ở tập Lam chướng 1992, Xa thân 1997 và Buổi câu hờ hững 2011. Lấy tên "lam chướng" cho văn bản này, không phải vì đó là tên tập thơ đầu, hay tên một truyện ngắn, mà nó là không khí văn chương Nguyễn Bình Phương

trong ảnh là tất cả Nguyễn Bình Phương tôi hiện còn có trong nhà, ngay từ đầu nó đã thiếu mấy tập thơ [các tập thơ của Nguyễn Bình Phương, sau được in gộp vào Xa xăm gõ cửa 2015; NN làm tập thơ này, tôi cảm ơn vô cùng], về sau thì nó thừa vài tiểu thuyết nxb Trẻ in lại, tôi đẩy bớt đi. Tôi bắt đầu đọc Nguyễn Bình Phương khoảng đầu 2000 [có mốc này vì khoảng ấy tôi có kỉ niệm đòi một món quà sinh nhật hay dịp gì đó cũng tầm này trong năm, là một tiểu thuyết Việt Nam, trớ trêu đó lại là Cơ hội của Chúa, sau này tôi đã không thể chịu được nó trong nhà nữa, đó cũng là thời điểm tôi đọc nhiều văn học Việt Nam], nhiều thông tin nói rằng Vào cõi là tiểu thuyết đầu tay của Nguyễn Bình Phương [sau thơ] ra mắt đồng thời với Bả giời, nhưng quyển đầu tiên tôi đọc, lại là Bả giời. Ngay phát đầu tiên này, Nguyễn Bình Phương ghi dấu ấn tức thì, đến Vào cõi thì lúc này, độc giả là tôi, nhớ đến Nguyễn Bình Phương là nhớ đến làng Phan xã Linh Sơn với sông Linh Nham núi Hột [về sau này, khi đọc vài nhà văn TQ mới biết, đó là một thế giới riêng nhà văn dựng nên, như Lý Nhuệ Lữ Lương, Diêm Liên Khoa Bả Lâu và Mạc Ngôn Cao Mật (tôi không thích Mạc Ngôn ngay từ đầu, khác với Diêm Liên Khoa về sau mới bớt thích); và đọc Nguyễn Bình Phương càng về sau này, bắt đầu từ Thoạt kỳ thủy, càng thấy giống mình đang đọc văn học TQ; còn ai chịu ảnh hưởng Nguyễn Bình Phương, hôm trước chưa đọc lại, chỉ lờ mờ Đinh Phương, nhưng bây giờ thì rõ rồi], nhớ đến những gì không khí rừng núi thiêng bí ẩn huyền hoặc gợi đến, nó là cảm giác ngay từ những ngày đầu, những dòng đầu đọc Bả giời, nhân vật nghĩ "mình vào cõi gì đây" thì tôi cũng nghĩ "lại cõi gì nữa thế này". Và Vào cõi mới chính thức xác lập một cái nhìn của người đọc vào thế giới văn chương "trò thiêng" [bài thơ Trò thiêng trong tập Lam chướng 1992]: viết là tạo một hệ trục, một thế giới riêng [ở một bài thơ khác Chân dung khi trống trải trong tập Buổi câu hờ hững 2011: "viết là tìm thấy hay đánh mất?" - tìm thấy lại, không phải tìm thấy hay đánh mất, tôi thấy như vậy]; tiểu thuyết này tính chất chờn vờn của lam chướng đậm đặc hơn, quẩn quanh ngóc đầu như muốn bổ [nhưng không bổ] vào người đọc như những cặp rắn đòi tìm về [rắn trong văn xuôi phải gặp Linh miêu trong thơ :)]

chặng đầu ấy của tôi với Nguyễn Bình Phương đi được 4 tiểu thuyết: Bả giời, Vào cõi, Những đứa trẻ chết già, Người đi vắng. Tôi thích Những đứa trẻ chết già hơn cả, đến gần đây đọc lại tất tật Nguyễn Bình Phương có trong nhà, mảng tiểu thuyết tôi vẫn thích nó nhất. Bả giời giọng khác vào hơi loãng với tôi, Vào cõi thì bắt đầu đủ nhưng hơi loạn, Những đứa trẻ chết già thì giọng khác chen vào tách bạch tiết chế và lớp lớp xếp đủ dày, Người đi vắng ý tưởng lên thêm một tầng nhưng lại thiếu tiết chế - về sau, sự hoàn chỉnh hơn sẽ được thấy lại ở Xe lên xe xuống - Mình và họ. Rất dễ thấy, nhiều người thường ghép, Mình và họ bắt cặp với Kể xong rồi đi - một là chiến tranh biên giới Hà Giang 1979 -1984, một là kháng chiến chống Mỹ [như một đoạn trong Mình và họ, nhân vật Hiếu - mình, nói với người bảo vệ: "anh cháu là thương binh chống Tàu" và người bảo vệ ưỡn ngực về phía trước, nói: "tôi là lính chống Mỹ"], một là giọng Hiếu linh hồn lơ lửng, một là Phong nửa tỉnh nửa mê; nhưng tôi lại thấy Mình và họ về hình thức tiểu thuyết, rất gần với Người đi vắng, đã hoàn thiện hơn nhiều

sau chặng đầu 3 trên 4 là tiểu thuyết lam chướng Bả giời, Vào cõi, Những đứa trẻ chết già thì đến Trí nhớ suy tàn, chán thậm tệ; đến gần đây đọc lại tôi vẫn không hiểu được quả lạc quẻ này. Nó đánh dấu bước chuyển Nguyễn Bình Phương dường như muốn tách khỏi vùng lam chướng Thái Nguyên, đặt chân đất Hà Thành, nhưng phát này lạc quẻ thậm tệ. Thoạt kỳ thủy trở lại lam chướng, Ngồi thì xen kẽ; không khí của Ngồi gần với Người đi vắng nhưng mỏng và nhạt đi nhiều; cả Thoạt kỳ thủy và Ngồi đều không tìm lại được không khí lam chướng ghi dấu ấn như bộ ba Bả giời, Vào cõi, Những đứa trẻ chết già

lúc này, chơ lơ còn lại Một ví dụ xoàng, vẫn còn Linh Sơn đây, vẫn những con người lạc thời với thời nay như bao nhiêu tiểu thuyết trước đấy của Nguyễn Bình Phương, nhưng tại sao nó lại cho cảm giác chơ lơ còn lại. Có lẽ bởi nó ra đời 2019 - 2021, không còn ở bước chuyển lạc quẻ Trí nhớ suy tàn, cũng không nằm trong không khí lam chướng lạc thời, nhưng cũng chẳng nhập thời với khí hậu hiện đại, dù tôi cũng không biết văn chương hiện đại nước tôi bây giờ thì trông như thế nào vì lâu lắm rồi tôi không đọc được gì, cứ chỉ được vài trang thì phải bỏ đi. Nó ở thế trung triêng trùng triềng; sự thể này có lẽ phải gom luôn cả Kể xong rồi đi

sự uể oải chặng cuối đọc tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương của tôi được bồi thêm một cú là loạt bài của group nào đó hình như nghiên cứu khoa học của bên đhsp, họ có cuộc thi viết về văn chương Nguyễn Bình Phương mà chủ yếu họ đi vào chặng sau, gần như không đả động bộ ba Bả giời - Vào cõi - Những đứa trẻ chết già, tôi chủ yếu là tua lướt qua vì không có gì; một cú vẫn của bên đhsp về Mình và họ, Kể xong rồi đi; chốt hạ tôi gục hẳn khi va vào những gì được ghi lại từ buổi ra mắt sách Kể xong rồi đi [chỉ bởi khi đọc xong nó rồi, tôi nhìn nó vẫn thấy như một kẻ lạ trong nhà, tôi chột dạ, nó có từ bao giờ, mình chả có tí ấn tượng nào thế nhỉ, nên tôi gõ tìm kiếm và...]. Tôi nghĩ rằng, Nguyễn Bình Phương sẽ là một mỏ cho phu đào vàng các trường khoa học xã hội khai thác, vàng thật hay vàng mắt thì tôi không biết; ai muốn đọc thì... tha hồ; nhưng có một điều tôi biết chắc chắn, đọc các bài viết học thuật, lý luận phê bình phân tích văn chương... mệt thật, mệt vì chán, đến nỗi tối hôm í tôi phải nghỉ chạy bộ 3km sau 1 tháng đều đặn chạy. Niềm an ủi là đọc thêm lần nữa tập thơ Xa xăm gõ cửa, cũng không tác dụng gì mấy, thậm chí thấy thơ lúc này cũng không hay bằng vài ngày trước đấy, cũng bớt yêu thích đi


4.10.26

thơ NBP

 


viết là tạo một hệ trục, một thế giới 

29.9.26

porcinomanie



- ... con nên nhớ rằng, một ông thầy tu cuồng nhiệt sẽ dễ dàng biến thành kẻ sát nhân. Bước nhảy đó rất gần.

– Biện luận mà làm gì hở cha. Bởi vì thực tiễn đang cần một giải đáp. Mà cha lại không có lời giải đáp…

đọc Nguyễn Xuân Khánh, cần tập truyện ngắn Rừng sâu, Trư cuồng [Chuyện ngõ nghèo], Hoang tưởng trắng [Miền hoang tưởng] thế là đủ; tôi thì thích Hoang tưởng trắng; Trư cuồng đi vào những gì đã quen, không phải nó không hay, chỉ là đến một độ nào đấy, đọc thấy quen thì không còn yêu thích nhiều như trước

khi tôi học tiểu học, những năm 90 thế kỷ trước, hình ảnh đi vào nhà bà con, hàng xóm là bộ đội, giáo viên, bác sĩ, công chức nhà nước... ở tầng tập thể cũ nhà vàng xiêu vẹo hay mặt đất, nhà có mái hay gian quây gá tạm... đều phải đi qua hoặc đập ngay vào mắt ở vị trí "thấy ngay" các gian thấp tè, có quây khung làm chuồng lợn. Tiếng lợn kêu, tiếng nước tiếng chổi hòa nhau khi người vệ sinh chuồng lợn, sàn chuồng lợn màu hòa cùng phân lợn, mùi phân lợn mùi hôi ụt ịt mùi cám lợn bốc lên mỗi sáng sáng chiều chiều, tiếng bắt lợn mua bán, tiếng lợn bị chọc tiết mỗi sáng sớm [đồ tể và tể tướng, tiền tố hay hậu tố thì cũng có họ hàng "tể", giết lợn hay người, xử lợn hay người... có khác không, vẫn vận hành theo quy luật sơ khai kẻ mạnh kẻ yếu]... đã thành quen. Cả thành phố đổ đi nuôi lợn, quý lợn, lợn quý hơn người, đời sống và bản thân một con lợn quan trọng hơn con người... đó là cả một thời bao cấp kéo dài sau chiến tranh mà sau này khi lớn, đọc và nhìn lại, vừa bi hài vừa thống thiết, kỳ quặc và ngu muội bởi một hệ ý thức chủ trương

28.9.26

NBS




"đời mình như rượu còn ly cặn

hắt toẹt đời đi chẳng nhíu mày"


ps. phê bình thơ lại viết thành "đời mình như ly rượu cạn"

22.9.26

số phận đánh lừa tôi


để tôi trở thành số phận (*)

15-16 năm trước đọc Ngô Phan Lưu với Xoa tay và cười, Con lươn chép miệng. Lúc ấy còn trẻ, ấn tượng đọng lại là một giọng văn hài khùng, điên không phải một chữ điên mà là điên điên - mà điên điên thì không phải điên, và chân chất giản dị. Bẵng đi trên đường rong chơi, vẫn nhớ một Ngô Phan Lưu nhưng ít nhìn thấy sách của ông; tập Tờ lịch gỡ mỗi ngày là mua trên sachkhaitam nhân một lần nào đấy mua sách khác, mua về rồi mới biết Tờ lịch gỡ mỗi ngày in sau Con lươn chép miệng vài năm; còn tập Cơm chiều thì mua online của một tiệm sách cũ mấy năm gần đây thôi; và 2 tập này cứ để vậy, chưa đọc

gần đây dọn dẹp sách vở, tự nhiên bảo đọc Ngô Phan Lưu cho thoải mái con người, vì đó là một giọng có chất hài rất riêng trong sự giản dị chân chất của nó. Thế là bắt đầu với tập Cơm chiều truyện ngắn và tạp bút 2008. Ngay đêm cầm quyển sách đã chén bay phần truyện ngắn khoảng 160 trang; lúc này mới tò mò Ngô Phan Lưu có những gì, mình muốn có đủ những gì được in [đăng lên nhóm hội tìm sách: tập thơ Bếp lửa chiều đông (trong nhiều truyện ngắn của Ngô Phan Lưu, hay trích thơ, có chỗ mở ngoặc NPL, có chỗ không, nhưng tôi nghĩ phần lớn là thơ của ông) và tập truyện ngắn Người không giăng câu Kiều, mấy tuần rồi không có kết quả; có một anh vào ib 2 tập Xoa tay với Con lươn hỏi có muốn tìm 2 tập này không, anh có chia sẻ: bác Ngô Phan Lưu cực thân với anh, bữa anh có đủ, do lũ nên hư... (lúc nghe đến lũ, tôi nghĩ ngay đến truyện ngắn Bầy người bé nhỏ của Ngô Phan Lưu)]; hóa ra truyện Làng quê thì mênh mông được in từ 2008 trong tập Cơm chiều, sau được in lại ở tập Xoa tay và cười 2009, rồi đến Làng quê thì mênh mônh :) 2011 trên báo - đây là truyện ngắn lần nào đọc nó tôi cũng khoái chí nằm co người cười, vì nó là một truyện hài hước, nhưng nó gieo vào tôi ý nghĩ: chỉ là một truyện ngắn thôi, mà nó đảo phách đảo nhịp của người đọc, rốt cuộc có thực không, bối cảnh này là những người hay những ma trêu nhau hồn phách như ngây dại quỷ khốc thần kinh, hôm rồi tôi còn ước mình có giọng để đọc nó thành tiếng; hóa ra tiếp, trong tập Cơm chiều cũng có truyện ngắn Người không giăng câu Kiều [đây là tên tập truyện xuất bản 2004 của Ngô Phan Lưu] - truyện này về sau trong tản văn Bắt bộ cua đinh dân gian, in trong Xoa tay và cười, sẽ xuất hiện lại con cua đinh với các chi tiết để bắt nó như trong truyện ngắn tả, con cua đinh gây tò mò lớn cho tôi

Ngô Phan Lưu là nhà văn của làng quê sông nước nhưng không phải sông nước miền Tây của NNT, tôi từ chối văn NNT; [Ngô Phan Lưu người Phú Yên (trong những nơi chốn tôi đi lang thang, Phú Yên Bình Định... khúc này tôi chưa dừng chân chời hỡi)] mà cái làng quê sông nước của tinh thần mênh mông chân chất tình người, buồn buồn đó, nhưng trong cái thông đạt kiếp người thì buồn đó không buồn ủy mị [như truyện ngắn Buổi sáng biến mất, cái thương kì lạ được tự cho là ác độc - đây là một truyện ngắn nửa sau của nó khiến tôi phải vỗ đến đét một cái xuống giường than đúng], nó như tiếng mưa rơi trong đêm, nghe mãi cũng được - một hạnh phúc bình dị; nhưng lại hài hước, khẳng khái thẳng thắn như người viết chúng cười và giờ đây, trong lúc đọc, người đọc chúng cũng cười - sự cộng hưởng này rất đáng trân trọng trong quá trình đọc viết viết đọc, triết lý nhưng không nghiêm cẩn không hỏi cũng không trả lời không đúng sai có không. Ngô Phan Lưu kể những câu chuyện rời rạc vào đích xác điều ông nhắm đến và bỏ lửng chúng ở cùng một điểm mút - sự việc tình tiết không phải cái xa lạ cái hiếm, nhưng dưới sự bày và bỏ lửng ấy, người ta nhìn theo cái nhìn của người viết và thấy cái người ta đã thấy mà không biết là mình đã biết... đọc xong truyện ngắn nào cũng cảm thấy vừa sướng mắt sướng lòng vừa tỉnh táo vì sự giản dị của văn chương

những truyện ngắn tôi rất thích trong tập Cơm chiều: cặp Trăng đêm để gặp nỗi buồn và Soi qua nhánh lá, Sự việc trong vài phút, Làng quê thì mênh mông [có một truyện màu sắc không khí cũng từa tựa là Bà thánh của hai người, nhưng đoạn kết của nó tôi không thích], Người không giăng câu Kiều, Chiếc còi trúc...; tập Xoa tay và cười, có một bài đầu sách của bác Nguyễn Chí Hoan, cuối sách có Chỉ là đôi điều... là lời của Ngô Phan Lưu [câu đánh (*) lấy làm tên văn bản này, tôi lấy câu cuối ở đây, người ta hay gắn nhà văn nông dân cho Ngô Phan Lưu có lẽ vì người nông dân ngơi tay khi tóc đủ bạc mới bắt đầu nghiệp văn chương với những câu chuyện rất người nông dân (nhiều người bảo Ngô Phan Lưu trước học khoa triết Văn khoa Saigon, còn như ông viết trong tản văn thì trước ông học tâm lý), còn tôi thì nghĩ số phận và Ngô Phan Lưu nháy mắt với nhau, cú nháy mắt của số phận sớm hơn Ngô Phan Lưu một nhịp], tôi thích truyện: Xoa tay và cười, Chú Gộc, Sương ngọt...; tập Con lươn chép miệng: Con lươn chép miệng, Ánh sáng cong, Vẩn vơ trên khóm mai vàng, Giải quyết tại bờ sông, Chú thợ hớt đường Bà Triệu...

trong 4 quyển, thì Cơm chiều và Xoa tay và cười dung lượng một nửa truyện ngắn một nửa tản văn; Con lươn chép miệng là riêng một tập truyện ngắn; còn Tờ lịch gỡ mỗi ngày là riêng một tập tạp văn. Mảng tản văn tạp văn Ngô Phan Lưu vẫn màu sắc của truyện ngắn nhưng phần lớn là các câu chuyện đời thường buồn buồn vui vui của chính ông [như Điện thoại càng ngày càng im lìm, từ ngày phải bỏ bia rượu vì bệnh tim; hay Nhạc gà gáy, hôm rồi tôi đọc blog nhắc đến gà gáy, nhớ ngay đến Nhạc gà gáy của Ngô Phan Lưu], hay người mẹ và những kỉ niệm ấu thơ [Tết xưa, theo mẹ đi chợ, Xin lửa, Trau trảu và chuồn chuồn, rồi thì câu chuyện bà nội kể cho ông nghe về sau xuất hiện trong truyện ngắn, như Soi qua nhánh lá, chẳng hạn], người vợ [có một tạp văn tên Tôi sẽ xé ra như cũ, tôi đọc co người cười gật gù: đúng là vợ nhà văn rồi :p], các cháu, quán cà phê nhỏ của gia đình cùng câu chuyện với những người khách ghé vào quán mỗi sáng [quán chỉ mở ít giờ buổi sáng, chiều thì Ngô Phan Lưu ngồi bàn viết (ông còn viết vào khoảng 3 đến 6 giờ sáng, điều này được viết trong một tản văn ý vị Tôi yêu kèn saxophone tàu lửa), trong lúc vợ ông với cây chổi loanh quanh dọn dẹp] và sự đọc, đối thoại của nhà văn...

ps. lão công tử không đọc mấy đâu, nhưng không hiểu sao cũng có 2 quyển của Ngô Phan Lưu, hôm nghe thấy tôi nói tôi đọc Ngô Phan Lưu, lão bảo: nếu cô đẩy đi thì cho tôi, tôi có 2 quyển của ông í rồi; không, không đẩy, đây là nhà văn tôi để dành lúc già còn có cái đọc lại, đọc nó sướng mắt sướng lòng vì sự giản dị của văn chương; nhưng tôi sẽ kiếm cho ông, ít nhất là đủ như tôi đang có, nếu ông chắc chắn đọc :)

18.9.26

phong tục vùng miền



ngày xưa mua tập Nằm vạ của Bùi Hiển vì nhớ có truyện Cu Tí in trong sách giáo khoa, tò mò muốn biết nhà văn ấy thực là thế nào, chứ không muốn cái nhìn nhỏ hẹp của văn học nhà trường; rồi lại thêm tập truyện nằm trong bộ Việt Nam Danh Tác; nên càng tò mò. Bẵng đi vài năm, lúc này nhìn lại, thấy mọi khung hình, ví như Việt Nam Danh Tác thì có đúng danh tác Việt Nam không, có lẽ mình bị bốc thuốc, lùa gà 🙂

Nằm vạ được chia rất rõ, lúc này mới hiểu tại sao Vũ Ngọc Phan trong Nhà văn hiện đại đặt Bùi Hiển vào mục Tiểu thuyết phong tục; 2 màu rõ rệt: màu truyện phong tục [ở đây là phong tục vùng miền Trung kỳ (Bùi Hiển người Quỳnh Lưu Nghệ An)] và một mảng màu khác là các truyện tâm lý xã hội. Trong đó, truyện phong tục vùng miền chiếm dung lượng ít hơn, là các truyện Nằm vạ, Ma đậu, Thằng Xin, được viết kín đáo tỉ mỉ, cách dàn xếp câu chuyện cho đến các chi tiết kết liễu truyện đều linh hoạt, giữ chân được người đọc; truyện Nằm vạ và Ma đậu nhiều chi tiết cho thấy tính chân chất, mê tín, hủ lậu của người dân vùng miền, nhưng trên cả là tính tinh quái ranh mãnh của người miền Trung [thì rõ]; còn mảng còn lại, là các truyện tâm lý xã hội, truyện về lớp thanh niên trí thức thì nhàm và uể oải èo uột quá, nhất là một truyện tên Nắng mới - truyện yếu rệu, truyện Phán và Giáo thì cứng đơ đờ đờ, được nhất ở mảng này là Hai anh học trò có vợ, mỗi tội truyện đang có thể đọc như thế, thà dừng luôn chơ lơ áp chót thì truyện còn có phong vị, đằng này lại cho một cái kết nghiêm cẩn

tôi vốn soạn ra Nằm vạ để ở chỗ sách đẩy đi, nhưng lười mãi không chịu đọc để đẩy; hôm qua hôm kia có người hỏi, tôi tiện một đường đọc nó còn gả đi, bỗng thấy cái lờ mờ hôm nào: Nằm vạ của Bùi Hiển xuất hiện ở Việt Nam Danh Tác có đúng chiếu không [sau lờ mờ hôm nào, tôi không để ý VNDT nữa, gần đây khi nhìn các ảnh sách cả bộ VNDT xếp cùng nhau vuông đét ở các tủ sách của người thích "cho đủ bộ", thì thấy nhiều nhân vật lộn nhầm chiếu; đúng hơn phải là, tất cả vào chiếu chung đều lộn, chính vì tất cả bị xếp nhầm nên mới thành tất cả sai vị trí]; câu trả lời của người đọc là tôi: không, trên hành trình đọc của mình, tôi thấy cần phải bỏ chỗ cần bỏ

tôi rất hay thích giữ trong nhà những quyển sách mà người viết nó nhận định về các tác giả, cho dẫu nhận định ấy là công trình học thuật, bút ký/tiểu luận phê bình/tản văn/tiện bút... hay nó được cài vào bằng các chi tiết nhỏ trong hình hài tiểu thuyết/truyện ngắn/thơ về hành trình đọc của ai đó. Để khi tôi đọc xong một tập truyện nào đó, hay nhận ra mình không thích tác giả này tác giả kia... tôi đi tìm những nhận định tôi chủ định giữ trong nhà, để trò chuyện [có khi trò chuyện trái ý nhau, tôi xén thẳng cả cụm, cả tác giả viết văn chương và cả tác giả viết nhận định phê bình]. Như bộ Nhà văn hiện đại của Vũ Ngọc Phan, lâu rồi tôi hay bối rối: rồi mình phải đọc nó thật à, lúc nào được nhỉ khi mà nhiều nhân vật mình từ chối đọc lâu rồi; đến một ngày, tôi nhận ra tôi cần bộ sách như một người luôn sẵn sàng, ở ngay đây, trong nhà, để chuyện phiếm về nhiều tác giả tôi lờ mờ biết tôi sẽ không chịu giữ trong nhà 

17.9.26

ma ả đào





hồi trẻ đọc không sợ mà sao bây giờ có tí tuổi gọi là trung niên, đọc muốn đóng bỉm, thôi thì đổ tại trời mưa dầm dề nhiều ngày không mặt trời, âm thổ không thoát đi đâu được

Tchya Đái Đức Tuấn người Quảng Xương Thanh Hoá [Quảng Xương ven biển (trong các giọng Thanh Hoá, tôi thấy Quảng Xương dễ nhận nhất)]; Thanh Hoá có vùng thiên về núi non, đến giờ đây người ta vẫn còn nói về các mạn Thanh Hoá dân tộc có bùa ngải nhưng truyện dài Ai hát giữa rừng khuya với tính chất truyền kỳ, liêu trai quỷ dị lại lấy bối cảnh chủ yếu ở ga Gôi Nam Định và vùng núi non hiểm trở Tam Điệp [phần sau nhắc đến vùng núi Chapa (Sapa đấy) ý nói về một nơi nghỉ dưỡng trên núi, còn nơi diễn ra sự quỷ dị là đèo Ô Quy Hồ Lào Kay]. Câu chuyện nói cho tôi, một lần nữa, về sự ai oán nỉ non của kiếp xướng ca vô loại, làm ma rồi sự nỉ non của ma ả đào cũng khác những ma khác; và nữa, hồng nhan/giai nhân tuyệt sắc không những bạc mệnh, số phận chịu nhiều vần vò, mỏng phận mà người đồng hành cùng tuyệt sắc giai nhân cũng khó thoát đời oan nghiệt [đẹp quá tài sắc quá cũng mang đến tai hoạ, thế nên thồi, các cụ xưa có bảo sinh ra làm người, sướng nhất là người bình thường, tức là, cái gì cũng sạch nước cản thôi]

rắn nhớ oán - hẳn ai cũng từng nhớ một câu chuyện như thế, còn hổ đã chấm ai thì người ấy khó thoát - hổ trong truyện của Tchya cho thấy điều ấy, đến giờ, nào tôi có ngờ hổ lại được gắn với đặc tính liêu trai này. Đọc lại nó đêm hôm kia [đêm trước nữa đọc Bả giời và đi ngủ với một câu lặp lại trong đầu "viết là tìm thấy hay đánh mất", chả biết tìm thấy gì đánh mất gì mà tôi mơ tôi giết một lão già vì lão nhắm tôi làm con mồi bị hãm hiếp], rạng sáng mơ ngủ bị rắn mổ vào mu bàn tay trái, không máu chảy, chỉ nhói, dù trong mơ bà nội đã mất gần 10 năm của tôi có xuất hiện cùng một người chị họ nữa đánh rắn bảo vệ tôi, nhưng một con rắn vàng nâu da sần rõ vẫn vươn ngỏng đầu cao mổ tay tôi 2 lần; 2 người đàn ông đưa tôi đi 2 chặng đến bệnh viện đều đang đi thì bỏ ngang [do bạn bè rủ đi bù khú; 1 người gần đây gần như ngày nào tôi cũng gặp trong giấc ngủ, nó nói linh ta linh tinh nhí nha nhí nhố, mà có phải lâu la gì không gặp đâu, gặp thường, sao còn vào trong mơ pạt pạt pạt] còn người y tá ở bệnh viện cứ bắt tôi phải điền câu trả lời cho câu hỏi: số nào là con số ráo riết nhất [các câu hỏi sau đa phần đều hỏi về các ngọn núi cao, địa thế hiểm trở khí hậu khắc nghiệt, cái này thì tôi lại biết]; không biết vì lý do gì, tôi điền số 98 và có vẻ trúng mánh lớn, đúng, nên được vào khám; nhưng tôi nghĩ: rắn cắn từ sáng, tối mịt rồi vẫn sống nhăn nhở ở đây, vết cắn răng đều nhau, không máu, không bầm chắc rắn không độc; thôi tôi đi về chứ khám chữa gì :)))

trong các tác phẩm văn học trước 45, có một hình ảnh hay khiến tôi sung sướng; là cảnh các cụ nằm ngả ngốn với Nương tử, Phù Dung tên thuốc phiện :))) [chắc thế quyển Cai của Vũ Bằng mới lấy tên khác là Phù dung ơi, vĩnh biệt; còn Nguyễn Tuân nói chuyện mấy nường này chua ngoa đanh đá lắm]. Như cảnh trong Ai hát giữa rừng khuya, hình dung nằm bên bàn đèn thuốc phiện, nghe truyện ma quỷ hiện hồn đêm hôm trong không khí rừng núi, bên cạnh có bóng người trần mà như mờ mờ ẩn hiện dưới ánh trăng tranh tối tranh sáng, bên tai là tiếng nỉ non; đầu óc dạt vào khói thuốc phê pha cùng những tưởng tượng liêu trai và nghiệm lý cõi người dương gian với cõi âm ty ma quỷ hiện hồn trêu ngươi con người... hỡi ôi, Nương tử Phù Dung :))))

12.9.26

tưởng tượng - dấu vết




lần đầu đọc Uông Triều là đầu năm 2015 với Tưởng tượng và dấu vết. Một câu chuyện với những tưởng tượng thật kỳ lạ; một người không có sự đi lại di chuyển thân dưới [chính thế, sự tưởng tượng lại càng tự nhiên và tất yếu] với những quyển sách anh ta đọc [đọc là xếp những hình dung, mường tượng và tưởng tượng mộng mị], những tưởng tượng và dấu vết của chúng - viết [viết cũng như đọc, nhưng nghiêng ở phase cắt đặt tưởng tượng thành những khả thể, viết và phải biết bỏ đúng những cái đã viết đi, để cho đúng]. Cách viết dị biệt một câu chuyện cài vào nhau hiện thực, thế giới những quyển sách, tưởng tượng và dấu vết của chúng... tất tật như một cái gì, như bộ rễ và các tay rễ từ kẽ nẻ nhoi lên tỏa ra bề thế lòa xòa; một hình ảnh gây bối rối cho tôi không ít [mỗi lần nhìn bìa quyển sách, dù vô tình bắt gặp, tôi lại bối rối]: người phụ nữ của loài người nằm trước một cây cổ thụ để chờ được cây cổ thụ giao cấu; tư thế nằm, dáng vẻ mong chờ sự thỏa thuê của thông giao ấy... đến giờ vẫn khiến tôi nóng bừng. Lúc ấy, tôi với ý nghĩ của người đọc, một người viết văn với những tưởng tượng của anh ta như thế này khéo hóa điên với chính mình, hóa điên vì không chịu nổi chính mình, thế giới tưởng tượng của mình

thế nên khi đi nhà sách sau đó, gặp tập truyện Đêm cuối cùng ở Ngọa Vân, tôi tưởng là quyển mới của Uông Triều, tôi mua luôn; hóa ra tập truyện đã in trước Tưởng tượng và dấu vết vài năm. Về đọc tập truyện ngắn, tôi ngỡ ngàng, người viết Tưởng tượng và dấu vết và người viết Đêm cuối cùng ở Ngọa Vân không liên quan gì nhau [nên trong cuộc gặp 2017, tôi đã đưa Uông Triều vào nhân vật không viết được nữa, thôi đừng viết nữa; tôi vẫn chưa nhớ ra hôm í tôi để cửa đặt vào ai lội ngược dòng viết tiếp được]; các truyện ngắn trong tập này đều có thể xem là truyện lấy bối cảnh lịch sử, chúng có câu chuyện để kể nhưng không biết kể câu chuyện [tôi sợ nhất là giọng văn thoại của các nhân vật]. Tôi nghĩ, có thể tập truyện này viết trước nên như thế, có lẽ đến Tưởng tượng và dấu vết thì mới lột xác

thế nên tiếp, tôi đọc Người mê. Đến đây thì hỏng hẳn; ngay từ đầu đã biết câu chuyện này sẽ kể gì, sẽ viết lối như thế nào. Ơ nhưng mà, tôi đang trông chờ một cái gì khác, một cái gì khiến tôi có chút lo lắng cho tác giả sẽ hóa điên với những tưởng tượng của mình như khi tôi đọc Tưởng tượng và dấu vết, như cái cảnh thông giao, cây cổ thụ lớn giao phối với phụ nữ, rễ cây đâm lên từ sàn nhà gây hấn [thật ra, đây không phải, không hẳn tưởng tượng]. Viết về những gì trần tục bản năng như giao cấu, làm tình, tính dục... chuyện tình dục, là những thứ trong văn chương rất dễ được vời đến và tiếp nhận, mức độ và mật độ còn tùy, ở cả phía phát và thu [tác giả và người đọc, đọc và viết, sách và người đọc sách, đực và cái, đàn ông và phụ nữ/đàn bà etc. ở các phía tương giao nhau] nhưng chính vì nó hay được dùng, dễ nghĩ đến ngay thì lại rất dễ sa vào không văn chương [nhiều khi chỉ một chữ thôi, không phải từ, nó đã trượt phăng từ cực này sang điểm mút cực kia; mà như thế, người ta xem porn luôn, đọc làm gì cho bí bách tưởng tượng và thời giờ]; mỗi lần nghĩ đến cái khoảng giấy cụm 'tụt quần/tuột quần xuống đầu gối' hay gì tương tự xuất hiện ở quyển Người mê trong tình huống truyện của nó, tôi đều ngắc mãi: quyển tiểu thuyết này nó nhất định đi theo sự tầm thường của câu chuyện nó kể hay sao

và tôi đã không đọc thêm Uông Triều, không một tí nào. Gần đây tôi cũng không đọc lại cả 3 quyển của Uông Triều có trong nhà dù tôi đang trong thời đoạn muốn giải quyết một lần cho gọn - đòn kết liễu những gì văn học nước nhà tôi đã rước về và từng quan tâm trong 15-20 năm qua. Đừng cười tôi khi tôi hay nghĩ: có khi nào Uông Triều được lộc am miếu mạo đền thờ nhân vật nào đó như các am miếu đền etc. xuất hiện trong truyện lịch sử của anh ta, một moment lên hương vọt trào ra những tưởng tượng làm hạt mầm cho Tưởng tượng và dấu vết mà ngay bản thân anh ta cũng không hiểu tại sao chúng đến và đi vào sự viết tưởng tượng tại moment đó [còn câu chuyện Tưởng tượng và dấu vết là quyển tiểu thuyết Tưởng tượng và dấu vết như hình hài nó hiện hữu đây, tôi biết]

không tưởng tượng được thì phải đọc, đọc không tưởng tượng được thì không đọc, không đọc thì không viết, hoàn toàn có thể ngưng ngừng bỏ luôn, thậm chí không tất tật luôn. Trở về tự nhiên, ngủ thôi


10.9.26

không có cửa




cuối mùa xuân 2017 trong một cuộc gặp gỡ, tôi và người bạn sách vô tình có nói đùa một câu, đại ý: abc sẽ không viết được gì nữa, lấy [vợ] xyz thì làm sao mà viết được gì ra hồn; từ đó, hai người chúng tôi điểm ra mấy cái tên khả năng cũng không viết được nữa, thôi đừng hy vọng; đồng thời, vẫn để cửa hy vọng, như một lời đặt cửa, người bạn sách của tôi chọn cửa Đinh Phương, đại ý: còn tôi còn cô, Đinh Phương vẫn viết được đấy, rồi xem. Tôi lúc ấy chọn nhân vật khác, đến giờ tôi không nhớ tôi chọn ai đâu, chỉ nhớ là khi nghe bạn chọn cửa Đinh Phương, tôi hơi ngạc nhiên, nhưng tôi vẫn tủm tỉm cười ra chiều: cậu ta ngố lắm, chọn cửa đấy thì chịu rồi [vì đến thời điểm ấy, dù ấn tượng Nhụy khúc cho dẫu đã cải thiện nhiều so với tập truyện Những đứa con của Chúa Trời - tập hợp các truyện ngắn đăng báo, in chung trong các tập truyện, cách đặt tên truyện trong tập này dở nên tôi nghĩ cậu này ngố; ngay sau Nhụy khúc, tập Đợi đến lượt gần như in cùng thời điểm lại cũng đuối nhiều so với Nhụy khúc và nhất là, tên truyện đặt lại dở tiếp, các truyện ngắn cứ đuối dần, nên tôi không chọn cửa Đinh Phương]

gần đây dọn nhà, thấy trong nhà 8 quyển Đinh Phương trong đó trùng 2 đầu, tức là có 6 quyển Đinh Phương trong nhà, không hiểu sao nhiều thế, chắc là sách của bạn A. gửi sang tôi 2 năm trước, chứ không lẽ tôi quan tâm vụ đặt cửa năm 2017 đến thế nên tôi tích sách Đinh Phương để theo dõi à :). Thói quen tôi sẽ xếp truyện ngắn tiểu thuyết... thể loại vào cùng hàng, nhưng tôi xếp Đinh Phương theo thứ tự sách xuất bản, có lý do

2014 là tập truyện ngắn Những đứa con của Chúa Trời, tập này tập hợp các truyện ngắn in báo và in chung trong các tập truyện ngắn khác. Như đã nói bên trên, Đinh Phương đặt tên truyện chuội, đáng ra không nên in thành một tập truyện riêng, vì các truyện này thích hợp với truyện ngắn đăng báo, truyện ngắn in chung nhiều tác giả, nó không nên là một tập truyện in riêng chào sân. Thế nhưng tôi vẫn đọc hết, tôi định đọc ai là tôi sẽ đọc hết mà, một vài truyện ngắn ở đây, thí dụ như Xấu Đẹp ở Ở lâu cõi trần người đều cô đơn, về sau sẽ xuất hiện lại trong Chuyến tàu nhật thực [trong Chuyến tàu nhật thực còn xuất hiện lặp lại nhiều khung cảnh ở các truyện ngắn khác] và ở đây, có truyện ngắn tên Nhụy khúc mang màu sắc bí ẩn liêu trai, nhụy khúc xanh ngằn ngặt, sẽ gặp lại một tiểu thuyết Nhụy khúc ngay sau

2016 tiểu thuyết Nhụy khúc và tập truyện ngắn Đợi đến lượt. Đầu tiên là Nhụy khúc, mở màn của nó là lời tựa, không biết Trần Ngọc Hiếu và Hải Ngọc có phải một người không; trước đó vô tình tôi có đọc một tập thơ của Nguyễn Thanh Hiện, người viết lời tựa in cuối tập thơ là Hải Ngọc, tôi chỉ nghĩ viết có cũng như không, mỹ từ làm thành một món ngọt đứ đừ đừ trong khi tập thơ ấy không phải mật ngọt; ngay 2 hôm sau, tôi lúc này đọc lại, không hề nhớ Nhụy khúc có lời tựa đầu sách, đọc lời tựa tôi nghĩ, sao giống văn lời tựa mình đọc hôm trước thế, chững mấy giây mới nhớ ra tên Hải Ngọc ở tập thơ, lật lật thấy ở đây là Trần Ngọc Hiếu, cái gì mà Nhụy khúc là tiểu thuyết về sự đọc, về sự viết...; không nhé, tôi cũng nói ý kiến cá nhân luôn, Đinh Phương nhắc đến các tác giả, tác phẩm, quyển sách trong cả tiểu thuyết và nhiều truyện ngắn của mình, tôi thấy hiếm khi thích hợp, hiếm khi ăn nhập kết nối, bỏ qua việc nhắc tên rõ ràng đến 90% tôi thấy có khi lại đạt hiệu quả văn chương, hoàn toàn có thể không nhắc tên, chỉ cần đúng ổ khóa, cái chìa trong tay độc giả sẽ tự tra vào mở cánh cửa, chúng ta bước vào thế giới văn chương của nhau; điều này cho thấy người viết lời tựa đọc chưa đủ với cái viết [một quyển sách có nhất định phải có lời tựa đầu hay cuối sách không, những lời tựa mang tính giới thiệu, review về quyển sách đó nếu có thì phải thế nào mới nên xuất hiện, chứ nếu chỉ viết cho có, cho kêu thì rất hâm: nó xuất hiện ở đây làm gì, phí giấy, để giấy trắng còn hơn - đó là cảm giác mấy tháng trước tôi đọc mấy quyển Yoko Tawada, quyển nào cũng thấy một bài của Nhật Chiêu, không hiểu nổi]. Nhụy khúc tiểu thuyết là tác phẩm tôi thấy thích nhất trong những gì tôi đọc Đinh Phương viết, nên tôi có phần tiếc vì nó lại được đặt tên là Nhụy khúc; những ám ảnh như sương giăng phố Chìa, ký ức, lịch sử sẽ còn gặp lại ở các truyện ngắn khác [Về phía cuối dòng, Chiều ký ức phủ gai, Chuyến trở về của cỏ... (trong tập Chúa Trời, hình như có một truyện ngắn gì đấy Hoa gạo kinh thành thì phải)] và tiểu thuyết Nắng Thổ Tang

ngay sau đó vào Đợi đến lượt, lại xuất hiện một Vũ ngay truyện đầu tiên Đợi đến lượt, đây là truyện được đặt tên hay nhất trong những gì Đinh Phương đặt; có người ấn tượng lối viết câu ngắn [nhịp câu như nhịp thơ] của Đinh Phương, tôi thì không; tôi thích những trường Đinh Phương viết nối nhau không rõ ngôi hoặc đổi ngôi nhân vật không có điềm báo trước hoặc những trường viết dòng ý thức của một người đang viết văn bản trên đường hình thành; truyện ngắn này may sao lại rất hợp câu ngắn, không bị lạm dụng lối viết câu ngắn như các truyện ngắn khác. Đợi đến lượt là một truyện ngắn viết rất gọn, cốt truyện rất dễ bị khai thác để thành viết lan man dài nhưng dưới hình thức truyện ngắn viết gọn như Đinh Phương xử lý thì nó vô cùng vừa vặn, kết cấu chắc, đọc sướng; đọc truyện ngắn sướng ở chỗ khi nhìn thấy câu kết, dấu cuối cùng của nó, nó để lại trong người đọc ý vị, phong vị của truyện, để rồi được quên. Hai truyện khác tôi thích trong tập này là hai truyện đều có cô 40 tuổi chưa chồng, gần nhà thờ có ông nhà thơ với khâu vải vụn làm áo; thích là thích câu chuyện được kể thôi, đơn thuần là vậy. Sau hai truyện này là một truyện mở màn hình ảnh người phụ nữ cắt chả nem, mỡ dính ngón trỏ, hình ảnh này sẽ gặp lại ngay sau đây

2017 truyện dài Chuyến tàu nhật thực, mở màn là hình ảnh cắt chả nem lóng tay bóng nhẫy mỡ ngay bên trên, sau đó sẽ gặp lại Xấu Đẹp Ở lâu cõi trần người đều cô đơn... đây là một chuyến tàu đi trong mê cung văn bản những ráp nối. Tôi thấy nó rời rạc lỏng lẻo và không hy vọng, phải tránh văn học tuổi 20, phải tránh

2018 tập truyện ngắn Mơ Lam Kinh; kể từ sau tập Đợi đến lượt, tôi phải rất cố gắng bò qua những gì còn phải đọc của Đinh Phương, thi thoảng tỉnh người khi va phải các chi tiết, thí dụ như một truyện ngắn người mẹ đánh dấu trang sách đọc dở bằng các sợi tóc bạc và ở cuối truyện lại là hình ảnh người con trai mang sách đi đốt [lại đốt sách, ám ảnh ở Nhụy khúc], lửa bắt vào giấy bùng cháy còn tóc bạc theo gió bứng lên trời tan thành tro bụi; hay truyện Chú Chều - một truyện giản dị, tôi thấy dễ chịu... còn truyện gắn với lịch sử, Nguyễn Thái Học thì có lẽ đây là một đề tài Đinh Phương trở đi trở lại, từ Nhụy khúc, đến một truyện ngắn Về phía cuối dòng trong Mơ Lam Kinh và sau đây là Nắng Thổ Tang

2021 tiểu thuyết Nắng Thổ Tang; trong 6 quyển sách tôi đọc của Đinh Phương thì Nắng Thổ Tang là quyển có chiến lược văn bản và tham vọng nhất; nhưng cũng chính vì thế, nó gây nặng nề cho người đọc thuần túy giải trí bằng văn chương như tôi, tôi bò mãi mới hết quyển tiểu thuyết này mà không có chút hào hứng đọc nào nữa sau chỉ 77-80 trang đầu [xin lỗi tác giả]

có một người từng nói với tôi, đại ý, Nguyễn Vĩnh Nguyên khó tìm được độc giả; nhưng tôi nghĩ khó tìm được độc giả, trong ý nghĩ của tôi, phải là văn của Đinh Phương [tôi đọc Borges cũng không khoái lắm :)]. Nhà văn dựng thế giới văn chương là một mê cung với chỉ một cửa, chơi trong mê cung quên mất nơi có cánh cửa, để vào và cả để ra. Người đọc không chạm được vào đúng điểm để mở cánh cửa như nhân vật nhẩm một câu thần chú tìm đường dẫn, nghách dẫn: "bản thân Choi Choi là ngõ dẫn", người đọc không chạm được là không có cửa, không vào được mê cung. Mê cung từ chối tôi, tôi không cố vì, mê cung mở ra với tùy người, người muốn vào cũng phải có cơ duyên, tôi lên đường để lạc đến mê cung khác, đâu phải chỉ có các tuyến xe bus 18-23-33-49, tôi không đợi chuyến xe nào; trong tôi, đi bộ :)

ps. còn muốn tiếp tục và bổ sung, nhưng ngồi buôn chuyện với bạn, sắp 11h đêm còn chưa chạy 3-5km. Thôi, cứ thế đã, có gì sau

5.9.26

chỉ còn

 


lúc bé nghe Hồng Nhung hát Im lặng đêm Hà Nội của Phú Quang trong đĩa nhạc các ca khúc về Hà Nội [sau này, hay nghe bản Mỹ Linh hoặc Thu Phương hát, vì dễ gặp hơn; bản Hồng Nhung là bản phối khác, không giống bản hồi bé nghe, cách hát của Hồng Nhung cũng không còn sự chân phương giản dị xưa] lại cứ nhầm với bài "Mùa đông năm ấy, tiếng dương cầm trong căn nhà đổ/ tan lễ chiều, sao còn vọng tiếng chuông ngân... Người nghệ sĩ, lang thang hoài trên phố/ bỗng thấy mình chẳng nhớ nổi một con đường"

độ 6 năm trước, lúc đang dịch covid ở trong nhà vẽ việc ra làm, dọn nhà ra tập thơ Biển đã mất của Phạm Thị Ngọc Liên, đọc đến bài Im lặng đêm Hà Nội không nghĩ ngay gì đến tên bài hát của Phú Quang, mà chỉ khi bập vào mấy câu đầu bài thơ thì tự nhiên đầu lại ngân nga giai điệu và hát được luôn, như hát một bài hát đã sẵn trong đầu - như mình là một cái máy hát, công tắc đã bật; mới đần mặt ra, không lẽ Phú Quang phổ nhạc dựa trên bài thơ này ư. Đúng là như thế thật

sau đó còn biết một bài nữa, nghe Ngọc Anh hát, lời nhạc nghĩ ngay Phú Quang phổ nhạc thơ Phạm Thị Ngọc Liên. Đúng là như thế thật. Bài Lang thang

ps. tập thơ đã chờ được người tìm kiếm nó 🙂

giữa lúc




thơ cũng đi xe cát như lũ còng xe cát. em. giờ em đang ở đâu giữa lúc thi ca hoạn nạn

[ngẫu nhiên]


có lần em bỏ tôi đi

trần gian lạnh ngắt

để mường tượng ra những thế giới

tôi gọi em

bằng im lặng

chẳng có mùa xuân mùa hạ

chẳng có mùa nào cả

thế giới đang đọng lại

xám ngoắc

có con chim nào đó chết trên rừng vì không chịu nổi sự im lặng

có em bé nào đó chết khi mới chào đời vì không nhìn thấy thế giới như mong đợi

có những người đàn ông và những phụ nữ đi về phía những rắc rối để chết

thế giới đang đọng lại

xám ngoắc

[biến tấu]

3.9.26

vẫn là Đỏ



trên một chuyến tàu cách đây hơn 13 năm, tôi đọc nốt Nước xốt cà chua - truyện thứ hai trong tập truyện vừa Đỏ của Nguyễn Dương Quỳnh và cảm nhận đọc lại Nguyễn Dương Quỳnh cách đây mấy ngày, vẫn như 13 năm trước. Tôi vẫn thích Đỏ, vẫn ngạc nhiên người viết Đỏ và Nước xốt cà chua, Thị trấn của chúng ta là một

lần đọc lại này, có đọc mới tiểu thuyết Thăm thẳm mùa hè - đó là một tiểu thuyết trinh thám lấy đỏ làm gam màu chủ đạo [tôi ngay từ đầu lại nghĩ, tôi mở cánh cửa bước vào bối cảnh truyện trinh thám Nhật Bản hiện đại], rất có tiềm năng dù khai thác theo lối đã quen: án mạng trong phòng kín. Truyện trinh thám là một thể loại gây nghiện cho người đọc thích suy luận mọi thứ rõ ràng, chỉ bởi cấu trúc của sự vụ khiến người đeo đuổi nó luôn có mũi nhọn hơn đời thực whodunit howdunit whydunit, không bị nhiễu loạn bởi nhiều sự kiện dây dưa như ngoài đời; tất nhiên, truyện trinh thám luôn phải chừa lại manh mối hơn vụ án ngoài đời thực, nếu không có manh mối bỏ ngỏ, thì sự đấu trí của tác giả và độc giả đương nhiên mất đi một dây lớn, cho dẫu màn đấu trí của hung thủ và người phá án có thu hút đến thế nào [không giống như Thị trấn của chúng ta - một tiểu thuyết (truyện dài) phong cách Nhật, có màu sắc trinh thám lỏng lẻo, yếu ớt (phải tránh văn học tuổi 20)]. Với cá nhân tôi, một người đọc không thích chuyện gì cũng phải mười mươi rõ ràng hai năm rõ mười, truyện trinh thám lại gây nghiện ở một cấp độ khác, nó gây ra trạng thái được shock; dù có sống bao lâu, trải qua bao nhiêu chuyện, người ta vẫn có thói quen nhìn nhận tội ác hẳn là phải có hình thức giết người cướp bóc gây thương tích âm mưu thủ đoạn dẫn tới hậu quả không thể vãn hồi etc. [định nghĩa về một vụ án hoàn hảo là khi không ai hay biết rằng một tội ác đã diễn ra] do những kẻ phải vào các motif thủ ác như thế này như thế kia, mà không phải là bất kỳ ai ngoài kia ta lướt qua hay bất kỳ ai quanh ta; và khi tội ác được nhìn nhận bằng chính mắt mình, đã thực sự được chứng thực những mối nghi ngờ, thì tất có điều sụp đổ, thậm chí sụp đổ diện rộng... bingo thế giới đột ngột hiện ra với đúng bản chất của nó, vô lý hỗn loạn điên rồ và một lần nữa, vẫn cứ là bất công, không bao giờ có công bằng - nói như một nhân vật trong Thăm thẳm mùa hè: thế giới này sẽ chẳng vì tôi mà huỷ diệt, tôi chỉ là một tồn tại vô nghĩa, chẳng thể gây ra gì hơn một chút xáo động chốc lát nhưng tôi vẫn muốn thử đám đông kia, sống vui vẻ hạnh phúc chẳng biết gì về bóng tối dưới chân họ, khiến tôi muốn lay họ một chút xem sao

độ mấy năm trước, vô tình lướt fb tôi biết Nguyễn Dương Quỳnh có tác phẩm mới, thể loại giả tưởng, tên gì đó Thiên cầu hay Tinh cầu; điều ấy không lạ nếu từng quan tâm Nguyễn Dương Quỳnh [hình như chào sân là dịch Khi ta mơ quá lâu] - cô gái thích game fantasy; tôi đọc lướt vài đoạn tác giả post online, thấy không phải giọng văn của Đỏ mà tôi chú ý, nên tôi bỏ qua

Đỏ của 13 năm trước và vài ngày qua ở lại với tôi, vẫn là Đỏ gây cho tôi sự chú ý và hứng thú không ít - một ấn tượng: một tác giả trẻ với một câu chuyện chỉ có như vậy thôi mà có thể kể tỉ mỉ tinh tế, lại hết sức giản dị, đủ sức giữ chân người đọc không phải bởi một câu chuyện nhiều tình tiết gây cấn, thoả sự tò mò vô hạn độ nơi người đọc; một cái nhìn lướt qua của nhân vật với nhân vật nhưng để lại mùi vị ư, chỉ với những tơ mành mành như vậy thôi, có thể thành một truyện ngắn tuyệt vời [truyện ngắn luôn có vị trí của nó, là bất cứ gì được kể được viết ra, một ý nghĩ một vẩn vơ một câu chuyện hay chi tiết nhỏ như mũi chích nơi đầu con muỗi, không ai cần biết có kết cục hay không... miễn giữ chân được người đọc, miễn ở lại được ngay cả khi đã quên thực sự nó kể cái gì nói cái gì]; như vậy rất đáng trông đợi [với lần đọc lại này, tôi còn muốn truyện ngắn Đỏ cắt bỏ hẳn mảng với những người bạn học]. Nhưng chính vì đã có một mở màn Đỏ, tôi bị hẫng không ít khi sang truyện Nước xốt cà chua và Thị trấn của chúng ta; đến Thăm thẳm mùa hè thì cái cốt của trinh thám đã gỡ gạc lại phần nào nhưng vẫn không thấy lại phong cách viết của Đỏ 


27.8.26

quẩn quanh



10-15 năm trước thì đọc được, chứ bây giờ chịu rồi, không thể đọc được nữa; lúc trẻ đọc chơi chơi văn cợt nhả, xem nó là một thứ lạ tai, đặc biệt; bây giờ thì rõ một giả vờ. Quẩn quanh trong tổ giống một tập tạp văn hơn là tiểu thuyết. Trời hôm ấy không có gì đặc biệt thì gợi nhớ đến Bắt trẻ đồng xanh non tay

còn tập tản văn Con chim khổng tước còn hót vang ngày mở đất, hồi í chẳng hiểu mắt tôi đọc thế nào lúc mua sách, lại nghĩ rằng đây là tập viết về các quyển sách, trong đó có quyển Mùa chim ngói của Hà Ân - đấy, chẳng hiểu lúc đứng mua sách đọc lướt kiểu gì; thế là tôi mua và nghĩ nhân tiện xem Phan An đọc sách thế nào sau vài năm mình không đọc Phan An, tôi bảo vậy thì mình đọc Mùa chim ngói trước [đây là một quyển rất gần văn học nhà trường cho các cháu bắt đầu biết đọc chữ đọc]. Khi động đến Con chim khổng tước còn hót vang ngày mở đất, chả có gì đả động đến Mùa chim ngói cả, cũng không có gì giữ chân tôi với Phan An nữa. Cách đây độ 2 năm, một lần tôi mở một quyển gì tên đại khái là Tôi ngồi đây chờ cơn bão tới [hay bão qua, tôi không nhớ, đây là sách của bạn gửi ở nhà tôi], đọc lướt vài trang tôi liền nghĩ đến Phan An; cùng phong cách; lúc í tôi đã nghĩ ngay, chắc mình phải dọn Phan An rồi, nhưng mà lại không có thời gian để sờ lại, cho đến lúc này

cuối cùng, từ Trời hôm ấy không có gì đặc biệt, tôi lại có hứng thú với Cơ học công trình và Âm học trong công trình cơ bản và nâng cao - dạo này tôi đặc biệt có vấn đề với âm học, áp lực âm thanh etc.



25.8.26

tóm được thì tóm




tôi đọc lần đầu Nguyễn Vĩnh Nguyên là khoảng 18 năm trước Khu vườn lưu lạc, lần tưởng là cuối là độ chục năm trước Những thành phố trôi dạt, sau đó bẵng đi tôi không đọc nữa. Đến gần đây đọc lại truyện ngắn Nguyễn Vĩnh Nguyên cả mấy tập Khu vườn lưu lạc, Ở lưng chừng nhìn xuống đám đông, truyện dài Những thành phố trôi dạt [tập Động vật trong thành phố đưa cho bạn mượn, không thấy hồi cung :)] vẫn có cảm giác mình đọc lại được, không phí thời gian. Tiếp cận truyện ngắn Nguyễn Vĩnh Nguyên qua một hai truyện, người đọc có ngay động thái phải đổi bộ mã [biết rõ có khi phải cài mã độc] nếu muốn đi tiếp; thế giới hiện thực kỳ ảo ảnh hưởng của văn chương Garcia Marquez không hiện lên trực diện mà được viết lửng lơ giữa các dòng như hiện thực bốc hơi và nhoe cánh lên lưng chừng, ai tóm kịp thì tóm, tóm được thì tóm, không tóm được thì... đó là cảm giác gây bức bối trêu ngươi chọc tức cho kiểu người đọc như tôi. Tôi vẫn nhìn nhận ở lần đọc lại này, đây là kiểu nhà văn mạnh về ý tưởng văn học, một người đọc sách nhiều mảng màu không chỉ đọc văn chương, điều này nhìn thấy rõ ở các truyện ngắn màu sắc Garcia Marquez và Những thành phố trôi dạt là cảm hứng từ Những thành phố vô hình của Italo Calvino; chính vì đọc nhiều, đôi lúc đọc tản văn còn thấy một mọt sách lành, dù từ ngữ câu cú câu nhiều từ quán cóc nhưng đó vẫn là một người cho cảm giác hiền lành

việc đọc nhiều các mảng sách khác ngoài văn chương được thấy rõ hơn qua các tạp/tản văn; ở lần đọc này tôi chỉ đọc lại 3 tản văn trong ảnh, quyển muốn đọc lại nhất Đà Lạt một thời hương xa thì hình như để ở quán nào rồi [thế mà tôi đinh ninh là nhà vẫn còn một quyển nhưng hoá ra cái mắt mờ tịt của tôi nhìn nhầm, quyển còn trên nhà là Đà Lạt miền sương khói]. Hai tập tản văn có tên dài là các đồ vật - chúng nói về cái không nói về nhưng cả người viết và người đọc nhiễu sự cứ muốn gán cho chúng câu chuyện chúng kể về; đầu óc con người là như vậy, nó bị ám ảnh bởi các mô thức đã có, các cảm xúc cũ. Còn tản văn về Đà Lạt thì Với Đà Lạt ai cũng là lữ khách - tập này không có gì nhiều với tôi [cái bài Loài hươu đa cảm của Lê Uyên Phương sao khó tìm thế nhỉ], tập Đà Lạt một thời hương xa - Du khảo văn hoá Đà Lạt thì có nhiều thứ để gom nhặt hơn. Tôi đến Đà Lạt lần đầu khi Đà Lạt đã đập phá xây dựng nát bét cả một quãng rồi, chúng tôi phải chạy xa khỏi trung tâm, cỡ 40-50km mới thấy đây là một cao nguyên, vùng đất người ta hay nghĩ về; mỗi cuối chiều khi còn lang thang trên đường trở về homestay ở trung tâm thành phố, tôi hát trêu mọi người "hoàng hôn dốc em đứng một mình hoàng hôn dốc mình em khóc" - đó là cái đìu hiu gợi nhớ đến Huế [nhất là một lần chúng tôi ghé qua hồ than thở đồi thông hai mộ, muộn quá, lại là ngày mồng 2 tết cổ truyền nên chẳng còn ai ngoài 4 người chúng tôi lang thang và 1 người bảo vệ loanh quanh đâu đó - thằng ku Saigon ngủ cùng phòng homestay nó cứ kể chuyện ma rồi không khí cuối chiều thê lương như muốn đi trầm mình xuống hồ cho rảnh nợ] là sương giăng se lạnh mờ tầm nhìn con đường quanh co chơ lơ giữa các hàng cây dài, rất khác ban ngày nắng lên rực rỡ nhộn nhịp của các hoa lá trong gió lộng; đúng là một vùng đất đến để đi, đi để nghĩ về những gì nó đã để lại trong tâm tưởng người khác, trong ta như nỗi ám ảnh

Đi tìm hoang dã là một truyện dài, tôi xem là một bước thử nghiệm đi lạc của Nguyễn Vĩnh Nguyên, trước đây và cả bây giờ, tôi không cho đấy là những gì gợi nhớ đến văn chương Nguyễn Vĩnh Nguyên. Nhớ đến Nguyễn Vĩnh Nguyên, chỉ cần nhớ truyện ngắn và Đà Lạt, dù phong cách viết điểm sách thì rất Sài Gòn

tôi không đọc gì thêm sách của Nguyễn Vĩnh Nguyên in trong khoảng 9-10 năm trở lại đây [thi thoảng mua sách cũ online, nếu gặp quyển nào của Nguyễn Vĩnh Nguyên tôi vẫn vợt, thế nên mới có chuyện mang cho/tặng, cho mượn rồi thiếu thừa quên nhớ] vì thời gian đọc không còn nhiều, tôi muốn tập trung vào các tác giả thế kỷ trước; chứ không phải lý do chính không đọc văn học Việt Nam như tôi hay nói vì văn sĩ trong nước tôi thấy sa cạ bầy đàn tâng nhau tụ nhau thù tạc [văn chương thù tạc, "sản xuất dư thừa các tác phẩm văn chương là một sự lăng nhục xã hội" - G. E; sorry, ít tuổi và chỉ là người đọc mà ăn nói mất dạy 🙂, điều này một lần ngồi với bác bạn (bác HB - THB) tôi nói và BB tay cầm điếu thuốc ra chiều hất tay và nhướn mày nhìn tôi cười bảo "con gái ơi, nếu đổi xưng hô, thì có thể sẽ nói thêm được với nhau rất nhiều chuyện", BB hay đùa tôi là tú tú đổi xưng hô đi, nhưng tú tú nhất định không :)))] mà quên mất căn phòng riêng với các trang viết và đọc - đọc và viết


15.8.26

đâu sẽ vào đó



Đi học là tập ký Phan Triều Hải tham gia lớp viết văn ở Iowa, Mỹ năm 1999; tại đây, Phan Triều Hải gặp Han Kang, lúc này Han Kang có lẽ vừa xuất bản tiểu thuyết thứ 2, Kang được miêu tả là người trầm tĩnh và tập trung - đó cũng là một trong vài điều tôi nhớ về tập ký này, tôi chủ yếu nhặt các mảnh Han Kang [lúc tôi mua quyển Người ăn chay 201x, còn chưa đọc nó, nhìn tên tác giả Han Kang tôi bảo thấy ở đâu rồi, một cái tên Hàn Quốc trong một quyển của tác giả Việt Nam, một quyển không phải truyện ngắn tiểu thuyết mà như một dạng tự truyện tự sự gì đấy, rồi khi đọc xong Người ăn chay tôi mới quyết đi tìm tác giả Hàn Quốc này xuất hiện ở đâu trong quyển sách nào đó mình đọc rồi, tò mò thôi, đơn thuần là tò mò, như đi tìm hình ảnh xem cô ấy trông như thế nào, lúc ấy Han Kang chưa Nobel, Nobel đến sớm quá làm tôi cũng mất hết tò mò]

số còn lại trong ảnh, đều là tập truyện ngắn; trong đó tập Phan Triều Hải truyện ngắn bìa xanh của Phanbook là tập hợp 5 tập truyện ngắn: Vào đời 1994 [tập này tôi tặng bạn, từ đấy tôi cũng không nhớ để bù vào giá sách], Những linh hồn lạc 1995, Quán bò rừng 1995, Có một người nằm trên mái nhà 1997 [tranh bìa đẹp nhỉ; tập Phan Triều Hải truyện ngắn của Phanbook có các tranh phụ bản, nhìn cũng hay hay, hay hay theo con mắt nhìn của người trẻ], Những con đường không đến Seattle 2005; sau đó, ngoài Mỗi người một chỗ ngồi 2018 là các truyện ngắn mới, thì hình như gần đây còn có một tập truyện gì đấy, tôi vừa tìm hiểu, tập ấy tên Thử một đời khác 2026 - nghe tên tập truyện mới nhất này, ai đã đọc tập Mỗi người một chỗ ngồi sẽ nhận ra ngay, không dưới 2 lần nhân vật trong truyện chủ động/bị động được/bị gợi ý thử sống đời khác [công việc, con người, nơi ở mang tính địa lý...]

độ nửa năm trước có đứa tiểu iêu mượn tất cả Phan Triều Hải tôi có về đọc; bẵng đi, không liên quan gì đến sách vở đang nói, nó tự nhiên bảo em đọc Phan Triều Hải rồi, kiểu nhẹ nhàng giống Nguyễn Nhật Ánh. Tôi lúc í mặt nghệt ra, chắc cũng hơi ngắn tũn lại; chỉ thả cái mặt cười, nghĩ bụng: chắc ông sờ đúng mấy truyện ở Vào đời và Quán bò rừng đuối đuối nên ông ví như thế, nhưng mà cái thằng hâm này, đọc kiểu gì mà lại gom người ta vào với Nguyễn Nhật Ánh được cơ, thế mới tài, nếu mà ngả Nguyễn Nhật Ánh thì làm sao từng này quyển vào nhà tôi và ở lại được từng ý năm, phải thoát được cái giải gì văn học tuổi hai mươi các cụ ạ

trong mấy tập của Phan Triều Hải, nếu đọc theo thứ tự viết [rất nên theo thứ tự, với Phan Triều Hải lại càng nên vì các nhân vật cũng theo đà tiến của thời gian, họ từ những người đang đi học, chập chững đi làm, đi làm rồi lại học thêm bằng cấp, rồi đi làm ổn định, lấy vợ/chồng, tuổi 30 tuổi 40 etc. rất có lớp lang và tiến trình rõ rệt] truyện đầu tiên cũng là tên tập truyện: Vào đời, đọc sẽ có ấn tượng luôn phong cách câu văn ngắn, viết gọn sắc nhưng không lạnh, văn thả trôi nhưng kết cấu văn bản rất ổn định; qua truyện đầu tiên này, chuỗi về sau của Vào đời cứ đuối dần. Sang đến tập Những linh hồn lạc và đặc biệt là Quán bò rừng thì thấy viết như một chặng nghỉ, như đang khát một cú huých. Đến tập Có một người nằm trên mái nhà thì tự nhiên viết hay nổi hẳn lên dù vẫn còn truyện hơi hụt [tập này có truyện Có một người nằm trên mái nhà - truyện này mở bát ngay đầu tập, vập vào cái thấy ngay sự nổi trội của văn bản so với các truyện trước đó; đó cũng là truyện Phan Triều Hải đọc ở khoá học viết văn Iowa, cùng một truyện nữa Những chiếc ô ở Fukuoka - sau in ở tập Những con đường không đến Seattle], cứ như cú thung sâu Quán bò rừng chưa từng tồn tại. Vài năm sau thì Những con đường không đến Seattle vào hẳn chuyển động, các truyện đều tay rõ. Lần đọc này, Mỗi người một chỗ ngồi, với tôi là trúng phóc; sau hơn 10 năm Phan Triều Hải có tập truyện ngắn mới in kể từ Seattle, tôi cũng từng ấy thời gian mới sờ lại Phan Triều Hải các tập truyện tôi đọc loanh quanh lúc cấp 3 và ngoài 20. Đây là tập truyện đúng thời điểm tuổi trung niên rõ rệt của tôi, tôi rất muốn giới thiệu nó cho các bạn mình, cái rõ rệt nhất là tôi cũng như các nhân vật trong truyện, chúng tôi phải đối mặt không thể vòng tránh thêm về sự mất mát của thời gian gắn với con người, chúng tôi rệu rã trước sự lặp lại nhàm chán của đời sống, đồng thời lại muốn ở trong sự lặp lại điều đặn này vì không muốn, không còn muốn thay đổi nữa, trong khi mọi con người tưởng chừng vẫn quanh đây thì đã đổi khác - như những cái tên biến mất, bản thân tôi có đôi lúc còn không nhớ ra mình - tên tôi cũng như chạy khỏi tôi chạy hụt hơi i dont know me anymore, nói gì đến người. Tình cảnh sống tức là không thể bất động, phải chấp nhận, tận hưởng, chịu đựng... đi trọn một con đường đã chọn, đi đủ xa thì kiểu gì cũng đến được một nơi nào đó; trong sa mạc đằng nào cũng chết, chỉ khác ở cách chết; chúng tôi như những kẻ chết khát, gần như chết khô đến nơi, nhìn thấy hồ nước, nếu nghĩ đó là ảo ảnh vì luôn biết ở tình cảnh này sẽ phải sống với những ảo ảnh xuất hiện, ta nằm lại không tiếp tục trong khi đó là hồ nước thật [thì cứ nghĩ là hồ nước thật đi] thì ta chết vì từ bỏ, ngược lại, bằng mọi cách lê lết đến nơi mà ta tưởng là hồ nước rồi nhận ra không là gì ngoài cát thì ta chết vì kiệt sức. Gì thì gì, và rồi chuyện sẽ đi con đường của nó, đâu sẽ vào đó, đâu khắc vào đấy, một khi đã sống - không thể bất động... có thế nào cũng vẫn phải tiếp tục

vừa hết Phan Thị Vàng Anh xong, khi được sang đến tập Có một người nằm trên mái nhà của Phan Triều Hải, và nhất là hôm qua đọc lại tập Mỗi người một chỗ ngồi; ý nghĩ đến trong đầu tôi, lặp lại vài lần trong mấy ngày qua: chẳng lẽ qua được vài năm gạt qua ý nghĩ quái ác phụ nữ không biết viết văn thì giờ đây nó lại đang lừng lững hiển hiện về trong đầu mình như một hồn ma bóng quế hay sao, thật ác ôn cái ý nghĩ lởn vởn này


12.8.26

Thảo Hảo Phan Thị Vàng Anh




công cuộc dọn dẹp văn học Việt Nam của tôi diễn ra hơi mất thời gian vì nó nhiều dã man; tuổi trẻ lơ ngơ nào đã biết gì, bẵng đi vài năm có thể dọn dẹp được ngay một vài nhân vật mà ngay 1-2 quyển gần nhất đọc đã thấy mình không thích nữa rồi [như Hồ Anh Thái, Đỗ Phấn, Nguyễn Việt Hà...]; nhưng có những nhân vật, không dọn dẹp được ngay, vì thời điểm đọc và thời điểm tiếp tục mua sách nhưng chưa có ý định sờ tới - nó cách nhau quá, ngại đọc nên cứ chất đống đấy, không biết ngày tháng nào dọn được; cho đến một ngày hô khẩu hiệu: sống và làm việc như những ngày sát Tết :))) - thế là tiến hành sờ lại. Đó là trường hợp các nhân vật gần đây; 2-3 hôm nay với tôi là Phan Thị Vàng Anh

lần đọc này, chủ yếu là sờ lại xem có gì khác không. Tôi vẫn đi theo chiều thời gian đã từng ngày xưa, tức là tôi bắt đầu với truyện ngắn/dài - trong ảnh là hàng trên. Có vài truyện khi động lại tôi vẫn nhớ, như truyện gì hồi trẻ con tôi đọc khi thấy chi tiết cô bé con trong truyện đọc tiểu thuyết thấy một cô gái yêu một người đàn ông lớn tuổi và họ xưng với nhau ông - em thì cô bé trong truyện liền có ý nghĩ tìm trong những mối quan hệ quen biết của bố mẹ một người đàn ông lớn tuổi cỡ cha chú, để yêu; khi thấy lại chi tiết này, tôi cũng thấy lại hình ảnh tôi hồi trẻ con, lúc đọc truyện ngắn này, tôi cũng cùng ý nghĩ ấy: là mình, mình cũng thích yêu một người lớn tuổi gọi là chú là bác [nhìn chung, hãy cẩn thận với cái mình muốn 🙂 độ chục năm sau, tôi cứ đòi chú đừng gọi tôi là con xưng chú nữa, tôi muốn gọi là anh xưng em :p]; cũng tương tự như vậy khi đọc truyện gì đó tu viện, xơ giảng bài và xơ đọc kinh, câu cuối truyện tác giả viết "mình sẽ đi tu" - hồi bé khi đọc, tôi cũng nghĩ như vậy, về sau, mỗi khi đọc truyện tiểu thuyết nào có nhân vật nữ tu, ma soeur... tôi vẫn thấy đó là đời sống đáng vươn tới, tôi thích một đời sống không vướng bận lao xao, hiến mình và trọn đức tin, còn nhân vật trong các tiểu thuyết các truyện ấy có thực sự sống đời sống đó không thì là chuyện khác

bây giờ sờ lại, khó mà đọc được truyện ngắn của PTVA, nghe đâu đó nói văn giới ví PTVA là NHT mặc váy - không hiểu ví von ấy liên quan gì nhau. Truyện ngắn PTVA thi thoảng được một câu ác, nhưng không phải truyện nào cũng được hay tần suất cái đọc được trong một truyện ở một mức đáng kể; đọc luôn có cảm giác không khí văn chương hều hều của học sinh sinh viên khối Đoàn đội sinh viên tình nguyện ban chấp hành etc. nếu in ở các tờ Hoa học trò, Mực tím... một thời sẽ rất hợp. Một truyện ngắn ngày xưa tôi rất nhớ, truyện Kịch câm - đến giờ đọc lại cũng thấy không có gì. Truyện tôi vẫn đọc lại, đọc trong suy nghĩ, duy nhất là truyện Cha tôi - đây là tự truyện; tôi đọc vì đó là hình ảnh người cha Chế Lan Viên, con người Chế Lan Viên trong miêu tả, trong mắt người thân; tôi thích tập thơ Điêu tàn mà

các truyện ngắn ở tập Khi người ta trẻ, Hội chợ được viết trong giai đoạn 1990-1997 đều được in lại trong Truyện ngắn Phan Thị Vàng Anh của nxb Trẻ 2011, ngoài ra tập này có thêm mấy truyện ngắn nữa, có truyện vẫn thuộc giai đoạn trên kia, có truyện đá sang những năm đầu 2000. Nhưng không có gì chuyển biến về phong cách văn chương

tạp văn Phan Thị Vàng Anh, bút danh Thảo Hảo, tập Nhân trường hợp chị thỏ bông 2004, bìa màu ghi là tập hợp mục Tôi nghe, đọc, xem, thấy trên báo Thể thao & Văn hoá trong 3 năm: 2002, 2003, 2004 [trong suốt mấy năm cuối thập niên 90 thế kỷ trước đến khoảng gần hết thập niên đầu thế kỷ này - thế kỷ 21, đây cũng là tờ báo giấy duy nhất tôi quan tâm và hứng thú mua báo mới, cầm tờ báo mới còn ấm ấm trên tay, đi mua báo đôi khi còn đợi sạp báo rọc hay xếp báo, đó là niềm vui sướng chắc khó mà có lại được, đó là quá trình của tôi từ cô bé cuối cấp 2 kéo cho đến lúc không còn phải gắn với trường lớp nữa]; đến 2005 Nhân trường hợp chị thỏ bông và những bài viết khác, bìa hồng hồng xanh xanh tái bản có bổ sung minh hoạ của hoạ sĩ Còm, vẫn là tập hợp các bài viết trên TT&VH mà Thảo Hảo giữ mục, nhưng có thêm 8 bài viết khác thì phải; tập Tạp văn Phan Thị Vàng Anh của nxb Trẻ 2011, một nửa in lại phần lớn các bài trong 2 tập bút danh Thảo Hảo, trừ 2 bài [1 bài nhắc đến quyển Miền đất huyền ảo của Dam Bo và 1 bài về vở kịch nào đó kịch bản phi logic], và nửa còn lại là các bài bút danh khác của PTVA: An Bàng, in trên Đại biểu nhân dân, Tia sáng, Tuổi trẻ, Thời báo Kinh tế Sài Gòn trong 2 năm 2005 - 2006; còn tập Ghi chép nhỏ của người cưỡi ngựa là tập hợp các bài trong khoảng 2010-2015 [khoảng 2015 hay sau đó, có 1 lần vô tình thế nào tôi lạc vào fb cá nhân của PTVA, như nhiều nhân vật khác, tôi nghĩ thôi đừng đọc họ viết gì trên fb, dễ dở hơi lắm, thế nhưng tò mò vẫn luôn chiến thắng, tôi đọc stt về một việc, đại ý: họ đi nghỉ ở homestay hay nhà nghỉ nào đó và một vài chú chuột con còn đỏ hỏn chưa mở mắt bỗng rơi trúng chỗ ở của họ, thế là họ bối rối phải nuôi chúng vì ai nỡ để chúng cứ thế mà trết, hay là sẽ cứ đơn giản là để chúng tự sinh tự diệt hay là diệt luôn vì chúng mà lớn thì cũng phải diệt chúng mà thôi etc. rồi họ nuôi chúng, về lại thành phố về lại cuộc sống bận rộn, họ vẫn liên lạc với homestay chủ nhà để biết tình hình chuột mở mắt thế nào rồi etc. lần đó đọc stt xong, tôi cũng băn khoăn, là mình mình cũng sẽ nuôi mấy con chuột đỏ hỏn đó (thì hồi bé tôi cũng vì thế mà nuôi chuột, chứ "sẽ" gì nữa), cũng vẫn sẽ bối rối băn khoăn những câu hỏi như vậy giữa việc cùng là chuột nhưng chuột trứng nước đỏ hỏn chưa mở mắt cũng khác với chuột to chuột trưởng thành phá phách chứ etc. nói chung vẫn là làm người thật bất tiện; nhưng đọc xong stt ấy của PTVA, tự nhiên tôi cũng không có gì tò mò nữa, không lướt thêm để chán văn sĩ hay thấy dở hơi lắm hay để nhận định văn sĩ viết văn và chơi fb thì thế nào thế nào; chỉ đơn giản là không có gì mới, không có gì gây tò mò nữa; tôi lặng lẽ đi khỏi fb ấy, đó là lần đầu tiên và duy nhất tôi vào fb của PTVA, các văn sĩ khác chơi fb thế nào, tôi thường tránh coi như không biết gì, lý do: dễ dở hơi lắm] in trên Nhân dân hằng tháng, Người đại biểu nhân dân, Người đô thị, Văn mới. Có những liệt kê thời điểm viết và in báo nào, mục nào... là có lý do

PTVA viết truyện ngắn, thơ và tạp văn/tản văn thì mảng tạp văn/tản văn viết giữ mục cho các tờ báo/tạp chí là thấy đọc lại đỡ nhất. Viết có giọng và phong cách rõ ràng [dù nhiều bài đúng giọng báo chí và đại biểu quốc hội], nhiều bài đọc lại vẫn thấy đó là một cây bút sắc sảo, thông minh, quyết liệt [đọc truyện ngắn Cha tôi và đọc nhặt nhạnh những gì người ta nói về Chế Lan Viên, có thể nói tính cách đó kế thừa từ người cha] nữ cường nhưng vẫn có nét duyên, hài hước của một người phụ nữ viết; nhưng có độ chuyển rõ rệt, những bài viết năm 2002-2003 hay hơn hẳn, 2004 có bài được bài nhạt, 2005-2006 thì nghiêng nhiều về giọng đại biểu quốc hội, đọc không còn thấy muốn đọc nữa, sang đến tập Ghi chép nhỏ của người cưỡi ngựa khoảng 201x-2015 thì viết lại thấy đỡ hơn hồi 2005-2006 dẫu không thể có lại như hồi 2002-2003

còn tập thơ Gửi VB, tôi vẫn luôn nghĩ chắc chắn mình giữ lại tập thơ này dẫu có đẩy hết PTVA truyện ngắn, tạp văn/tản văn đi, như trường hợp đẩy hết NNT đi từ lâu, mà chắc chắn ngay từ đầu sẽ giữ lại tập thơ Chấm; nhưng khi đọc lại Gửi VB rồi, tôi phân vân, muốn giữ lại vì đó là tập thơ, nhưng giữ lại vì đó là tập thơ thì có muốn giữ lại không vì... là tôi, tôi cũng thò bút sửa thơ như cái ông bà nào đấy đọc trước tôi đã thò bút sửa tè le tập thơ


9.8.26

Tam Yên



trong 4 tiểu thuyết tính đến thời điểm hiện tại xuất hiện trong hình hài quyển sách của Nguyễn Nguyên Phước thì Chung một cuộc tình là lỏng lẻo nhất; đọc nó, nhất là các đối thoại, nghĩ đến truyện của Haruki Murakami. Tiến sang Một chuyến đi và Nhà máy sản xuất linh hồn, thì đây là sản phẩm: sự phi lý làm người của Kafka, nỗi bất tiện làm người của Kierkegaard - nhưng không được từ bỏ đức tin, lòng can đảm [sao mà khổ thế con người]; tiếp tục một chủ đề: số phận chọn ta như người ta chọn gái điếm, chênh vênh trăn trở hoang mang cô độc hay phó mặc vô tri... có thế nào thì cũng vẫn thế, giãy hay không giãy thì cũng vẫn vậy - kiểu gì thì rồi cũng khóc cả thôi [lúc này Kurt Cobain xuất hiện trong đầu ta một câu: nobody dies a virgin, life fuck us all; nó đồng hành cùng câu người đời hay nói: gái đĩ hơn người khác ở chỗ họ biết họ làm gì và bán gì, hay, một câu nữa: với thế giới này, ai cũng là đĩ, chỉ khác nhau làm đĩ bộ phận nào, lúc nào và phục vụ ai]. Và, Chết trong ngày Chúa nhật: "Thằng Lâm bảo cuộc đời là con đĩ thế giới là cái nhà thổ Thượng đế là thằng chơi quỵt. Thằng Tùng nói Thượng đế bây giờ đang ở đâu. Trong nhà thổ thằng Vũ nói mày vào đấy mà tìm ba lít một nhát muốn tìm Thượng đế nào cũng có..." [chắc đây là tiểu thuyết định nghĩa "nhà thơ" nghĩa là như thế nào nhiều nhất tôi nhớ, lại Kierkegaard]

đọc truyện ngắn Nguyễn Nguyên Phước, Tam Yên đã xuất hiện ngay từ tập Lần đầu tiên với truyện Người không kinh ngạc, đó là cái làng Tam Yên nơi người ta chết vì mở một chiếc hộp, điều xảy ra khiến người ta chết vì kinh ngạc, rồi một kẻ buồn tẻ mở nó không chết vì kinh ngạc mà bị cái hộp gây kinh ngạc ấy hút vào mà chết, từ đó cái hộp trở thành vật vô tri vô dụng, dân làng không chết vì kinh ngạc khi mở hộp nữa mà chết vì mòn mỏi ngóng chờ kinh ngạc bởi trong suốt cuộc đời họ không còn bất kỳ sự kiện nào gây ngạc nhiên. Sau đó, ở mảng tiểu thuyết, nó dồn dập được nhắc đến ở Chết trong ngày Chúa nhật và Một chuyến đi

Tam Yên là một nơi chốn, mày nghĩ nó ở đâu thì nó là ở đấy, mày bảo nó thế nào ra sao thì nó là thế, gọi mê cung cũng đúng mà nhà tù thì phải rồi, là cái làng nơi một chuyến xe số phận phải đến là phải đến thì cũng đâu có sai... Tam Yên, đi lòng vòng mãi cũng về chỗ ban đầu, đi kiểu gì cũng kết cục như nhau "khi đi vào vùng đất này la bàn bị xoay theo chiều tiếp tuyến với con đường mà ý chí của Đấng Toàn năng muốn chúng ta đi" - Chết trong ngày Chúa nhật. Chốn ấy ở Nhà máy sản xuất linh hồn - chỉ gọi chung là làng, nơi đặt nhà máy - không được đặt tên làng Tam Yên như trong Một chuyến đi, làng ấy cũng vậy, nhà máy nằm dẹt như con gián giữa hai quả đồi của làng, trong nhà máy không có lối đi cố định, các con đường cứ bẻ quặt rẽ nhánh nhưng có thế nào thì nó cũng dẫn đến nơi vốn dĩ phải đến, làm cái việc ngày ngày vốn dĩ phải làm "ngồi yên và tập trung suy nghĩ", nhà máy không bao giờ từ chối một ai: còi vang lên ta đến nhà máy, làm công việc ngồi yên và tập trung suy nghĩ, hết giờ đi về, tối tối ra bãi tha ma làm tình ngay trên bề mặt các ngôi mộ như những xác sống hừng hực động dục... nhìn chung mọi con đường đều dẫn đến nơi cần phải đến. Trăn trở hay vô tri, hoài nghi hay xác quyết, biết hay không biết, ngu si hay có tí thông suốt, thông tuệ... ở tư cách con người hay người ngợm [như Lâm ở Nhà máy sản xuất linh hồn và các cuộc đối thoại tìm hình hài một con người cùng rời bỏ làng, rời nhà máy], tất tật đều dẫn đến chỗ cần phải đến mà số phận đã chọn. Giãy mà làm gì, ta trao cho hành động của mình một phẩm cách, nhân cách làm người... có khi đó cũng chỉ là ảo tưởng của riêng ta - thế nhưng, thần chú ta phải mang như cây thập tự giá mình [hay cây ta bị đóng vào đợi loài ác điểu đến rỉa xác như ân huệ cuối cùng] vẫn là không bao giờ từ bỏ lòng can đảm và đức tin

cũng tương tự đường đi từ truyện ngắn sang tiểu thuyết, ngay từ vài trang đầu của Chết trong ngày Chúa nhật, đã rất dễ nhận ra, tôi xuất hiện liên tục và đổi vai liên tục, ở tư cách một con người có rất nhiều tôi, tôi là tất cả, tôi là ai, ai là tôi, tôi là bất cứ ai và cũng là duy nhất một ai đó với tư cách con người và số phận như vậy - sự phi lý và nỗi bất tiện làm người: ai cũng giống như ai và không có bất cứ ai giống ai cả, kết cục đều như nhau, rồi cũng khóc cả thôi, số phận đã chọn ta... Đó là đà phát triển của một truyện ngắn tên gì rất nhiều Tiến - à, Tuổi của chó trong Thượng đế và đất sét, hay, Hồi ức về một vụ hoả hoạn trong Lần đầu tiên... đều in lại trong tập Một chuyện tình vớ vẩn; và sự định hình, kiểm soát văn bản xuyên suốt tiểu thuyết 600 trang: không dấu ngắt không hội thoại thông thường không chuyển đoạn chuyển chương hồi không cốt truyện không tuyến tính thời gian không gian thực ảo [làm nghĩ đến Thomas Bernhard và Faulkner]... mớ hỗn độn triết lý rệu rã mù mịt bạo lực đen tối chằng chịt đan nhau; nó chửi tất tật cấu xé đay nghiến bươi móc mọi sự không chừa gì trong sự hoang mang bất định của những gì phải bắn ra: cái chết cái đoạ, sự ngơi nghỉ và phục sinh - là một

Chung một cuộc tình, Một chuyến đi, Nhà máy sản xuất linh hồn tương đối dễ đọc, rất dễ vào mạch truyện, mỗi người có những suy tư riêng, đương nhiên thế, nhưng tựu trung, rất nhiều điểm chạm có thể cùng nói với nhau về 3 tiểu thuyết này. Còn Chết trong ngày Chúa nhật, mớ hỗn độn ấy có thể bắt đầu ở bất cứ trang nào, bất cứ đoạn nào... có thế nào thì cũng phải kinh qua cảm giác "tởm" khi đọc nó; không cần biết, không còn ham muốn đọc đến hết một tiểu thuyết để biết kết cục của nó như thế nào [tôi thích nghĩ nó là truyện dài hơn], bởi có thế nào thì cái chữ "tởm" nó vẫn chực chờ ngay trong đầu, vẫn ngay đầu lưỡi một cái dợm liếc mắt văn bản là nó sổ ra ngay. Cá nhân tôi không muốn mình đọc phải một tiểu thuyết như vậy, dẫu tôi đã đọc rồi, biết phải làm sao bây giờ, còn làm được gì nữa; và tôi cũng không đánh giá cao nó về hình thức văn bản. Với tôi, Nguyễn Nguyên Phước là truyện ngắn; khi đọc 4 tiểu thuyết của Nguyễn Nguyên Phước tôi luôn tự hỏi, tại sao lại cần viết dài như thế, Chết trong ngày Chúa nhật là cơn cuồng viết của một người sắp hoá điên và ý thức sự điên ấy phải đổ rót nó ra; Chung một cuộc tình là một lỡ tay, thôi bỏ đi; Nhà máy sản xuất linh hồn và Một chuyến đi nếu có thể viết nó là truyện ngắn thì lợi cách hơn cả, viết dài rất nhiều đoạn tôi tưởng mình đọc văn học TQ [ở bìa sau Nhà máy sản xuất linh hồn, tôi thấy một nhân vật nhận xét Nguyễn Nguyên Phước có style Lý Nhuệ, tôi không nói đúng sai vì tôi không đọc ra Lý Nhuệ ở đây, cái đọc mỗi người mỗi khác, nó riêng tư như chuyện tình dục, tôi chỉ buồn cười cái chữ "nhưng" chốt hạ mà nhân vật đó nhận xét, ngay lúc í tôi lại nghĩ đến một ý nghĩ không gây kinh ngạc gì trong tất tật mọi sự, vừa có thứ gì được bán]. Đọc lại mấy tập truyện ngắn, tôi nghĩ nếu đẩy Nguyễn Nguyên Phước đi, cũng có chút không nỡ đấy; nhưng đọc lại và cả đọc mới mảng tiểu thuyết, tôi không đắn đo nữa; việc xong rồi

ps. có gì tí sửa, phải đi bộ 30' dưới nắng hoàng hôn