bản nguyên

hôm qua trước giờ đi ngủ, đọc truyện ngắn Bản nguyên trong tập Chàng Chó của Yoko Tawada. 2 người trẻ tuổi Nhật Bản - 2 chị em, sang Đức du học; họ đều học văn chương, cô chị muốn viết luận văn về một tác giả nữ người Thổ Nhĩ Kỳ sống ở Đức viết tiểu thuyết bằng tiếng Đức, còn cậu em thì làm nghiên cứu về văn chương Đức trung đại với nhận định nếu làm về văn học hiện đại Đức chắc chắn không lại được người Đức nhưng nếu là văn học trung đại thì có lẽ sẽ không thua [trong khối Phát-xít, ở độ lùi thời gian sự kiện, người Đức và người Nhật rất khác nhau, người Đức mang mặc cảm tội lỗi, còn người Nhật dường như không; người Đức để người ta biết về họ qua những thứ có vẻ bông phèng như xúc xích, ô tô, bia và, những góc vuông nguyên tắc, còn người Nhật thì, điều quái gì cũng có thể xảy ra và được nhìn là kiểu Nhật nó vậy]; cậu em trai đối diện với tình huống mà cậu ta cho rằng vì mình là người Đông Á ở Đức nên mình bị phớt lờ phục vụ, đồng thời, cũng không dễ chịu gì khi bị người khác nhầm là người tị nạn Việt Nam; còn cô chị gái trong lộ trình đi vẩn vơ sau khi không mua được máy biến áp [các loại máy móc của Nhật Bản điển hình điện 100v, nên luôn phải có thiết bị biến áp nếu muốn dùng, người bán hàng người Đức đã cười và nói, đơn giản chỉ cần không dùng hàng Nhật đi là được thôi], với khuôn mặt không biểu cảm, không mang "vị đắng" thì bị nhầm thành người Hàn Quốc, Thái Lan, Philippines... không đúng bản nguyên của họ. Chuyến đi vẩn vơ của cô gái rất điển hình văn học Nhật, họ luôn viết những trường đoạn dài như không mục đích [trường đoạn này tôi cho rằng Yoko Tawada thực hành văn chương Bruno Schulz (nhân tiện, hôm qua lạc vào fb một bạn làm báo mảng văn nghệ, gần đây thấy bạn lên bài sách vở nhiều, đọc đúng giọng viết báo, tôi hay nói là giọng nói phét, nói điêu đấy, thế nào lại đập vào mắt đúng stt bạn viết sai tên Bruno Schulz, thế là tôi yên tâm tôi tóm xong rồi, tôi đi ra; tôi hay có ý nghĩ, tên các nhân vật ta viết sai bởi đó như các vần các từ, ta chưa thuộc vần chưa hiểu từ thì ta viết sai hiểu sai, đọc đủ nhiều, vần nhuần nhuyễn rồi thì sẽ không viết sai vần í, tên nhân vật í nữa; nhưng ở chiều ngược lại, thì không đúng)], nhiều khi, dù hiểu biết về phong cách văn chương của họ, vẫn cứ hồ nghi "thế cứ như thế này à"; nó là sự dương vô hình bay lửng lơ trong không khí của các dòng, chính vì vô hình thì mới có thể tạo ra cái hữu hình khi dương nhập âm - vào đủ sâu, đủ tưởng tượng của giấc ngủ ập đến một cơn mộng hư ảo và chính lúc ấy, chi tiết cô gái đeo mặt nạ Noh - một cái mặt nạ hàng nhái, nhái vì nó sản xuất 100% ngoài biên giới Nhật Bản, nó sản xuất ở Tây Ban Nha - khi ấy, cái mặt nạ kịch Noh Nhật Bản che đi khuôn mặt Nhật Bản thiếu "vị đắng" không biểu cảm, khi cô đang rành rành là người Nhật nhất, ở con phố ấy, mọi người lại không nhận ra cô là người Nhật. Bỗng nhiên một định nghĩa được thốt lên trong đầu người đọc, từ xa xăm một chi tiết nhỏ đã qua "người Nhật ở nước ngoài là người nước ngoài... người Đức khi ra nước ngoài cũng sẽ là người nước ngoài đấy"

vượt ra khỏi biên giới địa lý - đó là tính trạng lỏng lẻo nhất xác lập bản nguyên; bản nguyên không cố định hay trơ trơ chỉ có như vậy, bản nguyên tiếp tục mở ra, nó là ngôn ngữ, văn hoá- không chỉ là phương tiện giao tiếp, nó còn là ký ức, căn tính đã định hình qua thời gian, là những lề thói tập tính sinh sống, tính cách dân tộc... sau tất tật thời gian, ranh giới... những gì còn ở lại, biết đâu sẽ dẫn đến mảnh đất bản nguyên của mỗi người

tôi tắt đèn đi ngủ, rồi trở dậy rất sớm, lại cầm sách đọc, và lại sớm tắt đèn ngủ lại. Tôi xuất hiện trong hình hài một người ngật ngưỡng đứng không vững [ban đầu tôi cứ nghĩ mình say rượu, sau đó, tới cuối giấc mơ, tôi mới biết mình đã rít quá nhiều bóng cười], ăn mặc hơi thiếu vải, xoã xượi vào nhà một cô bạn đại học. Cô ấy nói, mình đang ở giai đoạn s2a, và muốn sinh thêm con; tiếng người nói lùng bùng bên tai tôi, không biết người khác nói hay chính tôi nói, tôi chỉ nhớ rất rõ, một câu nói giọng của tôi vang trong tai tôi, rằng, không hiểu gì lúc này, có gì đợi tỉnh rồi nói. Tôi nằm trên một cái giường tạm; một người đàn ông là anh họ của bạn tôi từ đâu bước vào bôi gì đó vào bụng cho tôi, chắc cô bạn tôi nhờ vì cô trông rất mệt mỏi cứ nửa nằm nửa ngồi trên một cái giường trong phòng trong, sợ tôi bị cảm; người đàn ông đó xoa dầu vào bụng cho tôi thì ít, tay anh ta luồn thọc đi lung tung thì nhiều vì tôi không mặc bra, tôi biết rất rõ, nhưng thật khó khăn với chân váy ngắn cùng quần tất của tôi; tôi dùng chút tỉnh táo của mình để ú ớ kêu và vùng vẫy tay chân [tôi luôn sợ tình thế bị say và phải ngủ ở một nơi chốn lạ, đời tôi chưa từng vì đấy là tối kỵ, có muộn có mưa gió thế nào tôi cũng phải về chốn của tôi, ngồi taxi tôi cũng phải nhè ngồi sau ghế lái và lúc nào tôi cũng sẵn sàng giết người (khi say tôi là người bị thương, con thú bị thương thường nhạy cảm với những gì tiềm ẩn nguy cơ), người lái taxi đêm thường không thích điều này, nhưng tôi luôn ỷ mình là kẻ say, trơ lì ngồi ngay sau lưng ghế lái, có gì tôi giết người lái xe trước khi họ định làm gì tôi :))); nên tôi rất không hiểu các bạn tôi, có những quả say và chui vào lều ngủ hay ngủ lang chỗ này chỗ kia một ai đó rủ rê, have sex với người lạ rồi sau đó tá hoả đi viện khi xảy ra những mụn những ngứa ở những chỗ tiếp xúc etc.] rồi tôi nhất định mình phải về nhà nên tôi quáng quàng bò dậy để rời đi. Người đàn ông cố gắng đưa tôi lên xe vì trời mưa lâm thâm, nhưng tôi nhất định mình đi bộ, và tôi đi ngật ngưỡng mãi, cứ chỗ nào bẩn thỉu chợ búa đường lép nhép bẩn thì tôi chọn đi, cứ chỗ nào có người có thể qua lại thì tôi chọn đi, cứ như vậy tôi đi giữa đường, không thuộc phần đường nào vì suốt quãng đường ra khỏi nhà cô bạn đại học, người đàn ông luôn tìm cách sờ mó vào cơ thể tôi, dồn tôi vào các góc kín; rồi tôi về được đến kho gạo - nơi này từ bé tôi đã thuộc, chỉ 100m nữa là đến sạp báo tôi vẫn mua báo giấy hồi bé, sang bên kia đường là nhà tôi. Ở kho gạo, đường ngập nước [tại sao các giấc mơ, ở bên này đường nhìn sang bên kia đường nhà mình, tôi luôn bị cản trở bởi ngập ngụa nước, mênh mông nước dập dềnh, tôi lúc nào trong giấc mơ ở đoạn đường này cũng như lênh đênh trở về nhà], công trình cầu cống đang dở dang, trên một bãi phế liệu nước chưa dâng tới, tôi nhìn thấy một cái nhà chó có chốt cửa; tôi muốn chui vào đấy ngủ tạm, chỗ đấy là đủ an toàn với tôi khi đi với người đàn ông lạ kia; tôi dùng gạch đập khoá nhà chó, dùng hết sức giật, cửa mở toang; bên trong một người đàn ông già nằm co quắp, ông trông tiều tuỵ như con người hậu tận thế, mái tóc bạc trắng bết lại dính loà xoà trên khuôn mặt lem nhem các hốc mắt hốc má hốc thái dương; mắt ông dường như mở hé lờ đờ, tôi đứng dựa hoàn toàn vào cánh cửa và thở dồn gắng sức, hỏi ông "ông còn sống không" và ông gần như bất động lào khào thở hắt "còn... sống", tôi vươn người vào nắm bàn tay ông cụ, nó không lạnh như tôi tưởng, có thể tay tôi còn lạnh hơn cái lạnh ở một người lào khào còn sống. Tất tật sự việc ở chuồng chó trên bãi phế liệu đều diễn ra trước mắt người đàn ông đi theo tôi, anh ta đứng dưới chân bãi phế liệu nhìn tôi rồi tìm cách lôi tôi đi, không cho tôi chui vào căn nhà chó, cũng không cho tôi tiếp tục đứng ở đấy trơ lì nắm tay ông cụ không buông. Cuối cùng tôi về đến cửa nhà, ngã ba đường hàng hoa quả bày bán dâu tây, bảng điện tử đề 75.000, tôi nói mình muốn mua dâu tây; nhưng tôi không đứng vững nổi nữa, tôi vào nhà bò lên tầng 3 nằm vật xuống, anh ta giúp tôi cởi bỏ quần áo, tôi nói "bóng cười nóng quá, không có kẹo mát ở đây, dưới đường có hàng dâu tây...", chưa hết câu, tôi nhìn theo dáng người anh ta chạy đi; không yên tâm ngất đi nên tôi cứ cầm mãi một cái bật lửa kim loại mài thật lực trên nền gạch đá hoa rồi cố gắng bò lồm cồm trên sàn nhà để đi chốt cửa, khi vịn được vào cửa sổ, nhìn từ trên cao xuống đường, thấy anh ta đang mua dâu tây, nhưng người bán hoa quả đã chỉnh bảng giá điện tử hiện con số 100.000, tôi muốn nói vọng xuống đường để người bán hàng biết, đó là chỗ dâu tây tôi mua, hãy chọn cẩn thận, đừng chặt chém... nhưng chưa đâu vào đâu thì đã thấy lại anh ta ở cửa phòng. Chúng tôi nhìn nhau; tôi cho rằng mình biết những gì anh ta đã làm với tôi và tôi được quyền nhìn thẳng vào đối tượng, trong tầm ngắm; anh ta không nói gì, bối rối các cánh tay thừa thãi gắn trên một thân người vụng về, xây lưng mở các tủ nhìn và tìm kiếm. Tôi ngồi đó dán con mắt nhìn vào hình thù người đang mờ dần đi trước mặt, rồi gà gật thiếp đi, hình ảnh cuối cùng tôi nhìn thấy, anh ta đang đứng nấu ăn, mùi thơm của gạo ninh trong nhiều nước; có vẻ anh ta đang chăm sóc tôi thật, anh ta không cố lợi dụng lúc tôi không tỉnh táo nữa, mắt tôi trĩu xuống, tôi tự nhủ trong ý nghĩ xa xăm "mình thật buồn ngủ và mình đã an toàn về nhà rồi, một nơi chốn thật ngon để ngủ thật tốt đẹp để chết, mình hẳn sẽ ngủ ngon lắm đây". Rời bỏ ý nghĩ của giấc mơ, tôi rời giấc mơ ra và bắt đầu giấc ngủ lại của mình. Mở mắt, 10 giờ sáng, tôi là tôi với quần áo ngủ trên người, ngủ trên chính cái giường của mình trong căn phòng của mình ở ngôi nhà của mình, không phải tôi nào đó quần áo thiếu vải say bóng cười với đôi mắt mèo phòng thủ. Tôi đã trở về rồi

ps. thích một cái gì, cũng đều là nghiện thôi, chỉ khác mức độ. Anh thích những đồi núi tinh thần, những đồi núi cảm xúc thì việc được bập bềnh cảm xúc cũng là các liều cho con nghiện mỗi ngày, mà thường, càng ngày càng thích nặng đô hơn. Đọc làm tôi được ngủ mơ những giấc dài, hư cấu thực hơn; với người đêm ngủ nào cũng mơ như tôi, việc ngủ mà không mơ hoặc mơ như cuộc sống thực vốn dĩ... là chán ngán nhạt thiếu vị; đọc, là liều thuốc cho kẻ nghiện mơ