không có cửa

cuối mùa xuân 2017 trong một cuộc gặp gỡ, tôi và người bạn sách vô tình có nói đùa một câu, đại ý: abc sẽ không viết được gì nữa, lấy [vợ] xyz thì làm sao mà viết được gì ra hồn; từ đó, hai người chúng tôi điểm ra mấy cái tên khả năng cũng không viết được nữa, thôi đừng hy vọng; đồng thời, vẫn để cửa hy vọng, như một lời đặt cửa, người bạn sách của tôi chọn cửa Đinh Phương, đại ý: còn tôi còn cô, Đinh Phương vẫn viết được đấy, rồi xem. Tôi lúc ấy chọn nhân vật khác, đến giờ tôi không nhớ tôi chọn ai đâu, chỉ nhớ là khi nghe bạn chọn cửa Đinh Phương, tôi hơi ngạc nhiên, nhưng tôi vẫn tủm tỉm cười ra chiều: cậu ta ngố lắm, chọn cửa đấy thì chịu rồi [vì đến thời điểm ấy, dù ấn tượng Nhụy khúc cho dẫu đã cải thiện nhiều so với tập truyện Những đứa con của Chúa Trời - tập hợp các truyện ngắn đăng báo, in chung trong các tập truyện, cách đặt tên truyện trong tập này dở nên tôi nghĩ cậu này ngố; ngay sau Nhụy khúc, tập Đợi đến lượt gần như in cùng thời điểm lại cũng đuối nhiều so với Nhụy khúc và nhất là, tên truyện đặt lại dở tiếp, các truyện ngắn cứ đuối dần, nên tôi không chọn cửa Đinh Phương]

gần đây dọn nhà, thấy trong nhà 8 quyển Đinh Phương trong đó trùng 2 đầu, tức là có 6 quyển Đinh Phương trong nhà, không hiểu sao nhiều thế, chắc là sách của bạn A. gửi sang tôi 2 năm trước, chứ không lẽ tôi quan tâm vụ đặt cửa năm 2017 đến thế nên tôi tích sách Đinh Phương để theo dõi à :). Thói quen tôi sẽ xếp truyện ngắn tiểu thuyết... thể loại vào cùng hàng, nhưng tôi xếp Đinh Phương theo thứ tự sách xuất bản, có lý do

2014 là tập truyện ngắn Những đứa con của Chúa Trời, tập này tập hợp các truyện ngắn in báo và in chung trong các tập truyện ngắn khác. Như đã nói bên trên, Đinh Phương đặt tên truyện chuội, đáng ra không nên in thành một tập truyện riêng, vì các truyện này thích hợp với truyện ngắn đăng báo, truyện ngắn in chung nhiều tác giả, nó không nên là một tập truyện in riêng chào sân. Thế nhưng tôi vẫn đọc hết, tôi định đọc ai là tôi sẽ đọc hết mà, một vài truyện ngắn ở đây, thí dụ như Xấu Đẹp ở Ở lâu cõi trần người đều cô đơn, về sau sẽ xuất hiện lại trong Chuyến tàu nhật thực [trong Chuyến tàu nhật thực còn xuất hiện lặp lại nhiều khung cảnh ở các truyện ngắn khác] và ở đây, có truyện ngắn tên Nhụy khúc mang màu sắc bí ẩn liêu trai, nhụy khúc xanh ngằn ngặt, sẽ gặp lại một tiểu thuyết Nhụy khúc ngay sau

2016 tiểu thuyết Nhụy khúc và tập truyện ngắn Đợi đến lượt. Đầu tiên là Nhụy khúc, mở màn của nó là lời tựa, không biết Trần Ngọc Hiếu và Hải Ngọc có phải một người không; trước đó vô tình tôi có đọc một tập thơ của Nguyễn Thanh Hiện, người viết lời tựa in cuối tập thơ là Hải Ngọc, tôi chỉ nghĩ viết có cũng như không, mỹ từ làm thành một món ngọt đứ đừ đừ trong khi tập thơ ấy không phải mật ngọt; ngay 2 hôm sau, tôi lúc này đọc lại, không hề nhớ Nhụy khúc có lời tựa đầu sách, đọc lời tựa tôi nghĩ, sao giống văn lời tựa mình đọc hôm trước thế, chững mấy giây mới nhớ ra tên Hải Ngọc ở tập thơ, lật lật thấy ở đây là Trần Ngọc Hiếu, cái gì mà Nhụy khúc là tiểu thuyết về sự đọc, về sự viết...; không nhé, tôi cũng nói ý kiến cá nhân luôn, Đinh Phương nhắc đến các tác giả, tác phẩm, quyển sách trong cả tiểu thuyết và nhiều truyện ngắn của mình, tôi thấy hiếm khi thích hợp, hiếm khi ăn nhập kết nối, bỏ qua việc nhắc tên rõ ràng đến 90% tôi thấy có khi lại đạt hiệu quả văn chương, hoàn toàn có thể không nhắc tên, chỉ cần đúng ổ khóa, cái chìa trong tay độc giả sẽ tự tra vào mở cánh cửa, chúng ta bước vào thế giới văn chương của nhau; điều này cho thấy người viết lời tựa đọc chưa đủ với cái viết [một quyển sách có nhất định phải có lời tựa đầu hay cuối sách không, những lời tựa mang tính giới thiệu, review về quyển sách đó nếu có thì phải thế nào mới nên xuất hiện, chứ nếu chỉ viết cho có, cho kêu thì rất hâm: nó xuất hiện ở đây làm gì, phí giấy, để giấy trắng còn hơn - đó là cảm giác mấy tháng trước tôi đọc mấy quyển Yoko Tawada, quyển nào cũng thấy một bài của Nhật Chiêu, không hiểu nổi]. Nhụy khúc tiểu thuyết là tác phẩm tôi thấy thích nhất trong những gì tôi đọc Đinh Phương viết, nên tôi có phần tiếc vì nó lại được đặt tên là Nhụy khúc; những ám ảnh như sương giăng phố Chìa, ký ức, lịch sử sẽ còn gặp lại ở các truyện ngắn khác [Về phía cuối dòng, Chiều ký ức phủ gai, Chuyến trở về của cỏ... (trong tập Chúa Trời, hình như có một truyện ngắn gì đấy Hoa gạo kinh thành thì phải)] và tiểu thuyết Nắng Thổ Tang

ngay sau đó vào Đợi đến lượt, lại xuất hiện một Vũ ngay truyện đầu tiên Đợi đến lượt, đây là truyện được đặt tên hay nhất trong những gì Đinh Phương đặt; có người ấn tượng lối viết câu ngắn [nhịp câu như nhịp thơ] của Đinh Phương, tôi thì không; tôi thích những trường Đinh Phương viết nối nhau không rõ ngôi hoặc đổi ngôi nhân vật không có điềm báo trước hoặc những trường viết dòng ý thức của một người đang viết văn bản trên đường hình thành; truyện ngắn này may sao lại rất hợp câu ngắn, không bị lạm dụng lối viết câu ngắn như các truyện ngắn khác. Đợi đến lượt là một truyện ngắn viết rất gọn, cốt truyện rất dễ bị khai thác để thành viết lan man dài nhưng dưới hình thức truyện ngắn viết gọn như Đinh Phương xử lý thì nó vô cùng vừa vặn, kết cấu chắc, đọc sướng; đọc truyện ngắn sướng ở chỗ khi nhìn thấy câu kết, dấu cuối cùng của nó, nó để lại trong người đọc ý vị, phong vị của truyện, để rồi được quên. Hai truyện khác tôi thích trong tập này là hai truyện đều có cô 40 tuổi chưa chồng, gần nhà thờ có ông nhà thơ với khâu vải vụn làm áo; thích là thích câu chuyện được kể thôi, đơn thuần là vậy. Sau hai truyện này là một truyện mở màn hình ảnh người phụ nữ cắt chả nem, mỡ dính ngón trỏ, hình ảnh này sẽ gặp lại ngay sau đây

2017 truyện dài Chuyến tàu nhật thực, mở màn là hình ảnh cắt chả nem lóng tay bóng nhẫy mỡ ngay bên trên, sau đó sẽ gặp lại Xấu Đẹp Ở lâu cõi trần người đều cô đơn... đây là một chuyến tàu đi trong mê cung văn bản những ráp nối. Tôi thấy nó rời rạc lỏng lẻo và không hy vọng, phải tránh văn học tuổi 20, phải tránh

2018 tập truyện ngắn Mơ Lam Kinh; kể từ sau tập Đợi đến lượt, tôi phải rất cố gắng bò qua những gì còn phải đọc của Đinh Phương, thi thoảng tỉnh người khi va phải các chi tiết, thí dụ như một truyện ngắn người mẹ đánh dấu trang sách đọc dở bằng các sợi tóc bạc và ở cuối truyện lại là hình ảnh người con trai mang sách đi đốt [lại đốt sách, ám ảnh ở Nhụy khúc], lửa bắt vào giấy bùng cháy còn tóc bạc theo gió bứng lên trời tan thành tro bụi; hay truyện Chú Chều - một truyện giản dị, tôi thấy dễ chịu... còn truyện gắn với lịch sử, Nguyễn Thái Học thì có lẽ đây là một đề tài Đinh Phương trở đi trở lại, từ Nhụy khúc, đến một truyện ngắn Về phía cuối dòng trong Mơ Lam Kinh và sau đây là Nắng Thổ Tang

2021 tiểu thuyết Nắng Thổ Tang; trong 6 quyển sách tôi đọc của Đinh Phương thì Nắng Thổ Tang là quyển có chiến lược văn bản và tham vọng nhất; nhưng cũng chính vì thế, nó gây nặng nề cho người đọc thuần túy giải trí bằng văn chương như tôi, tôi bò mãi mới hết quyển tiểu thuyết này mà không có chút hào hứng đọc nào nữa sau chỉ 77-80 trang đầu [xin lỗi tác giả]

có một người từng nói với tôi, đại ý, Nguyễn Vĩnh Nguyên khó tìm được độc giả; nhưng tôi nghĩ khó tìm được độc giả, trong ý nghĩ của tôi, phải là văn của Đinh Phương [tôi đọc Borges cũng không khoái lắm :)]. Nhà văn dựng thế giới văn chương là một mê cung với chỉ một cửa, chơi trong mê cung quên mất nơi có cánh cửa, để vào và cả để ra. Người đọc không chạm được vào đúng điểm để mở cánh cửa như nhân vật nhẩm một câu thần chú tìm đường dẫn, nghách dẫn: "bản thân Choi Choi là ngõ dẫn", người đọc không chạm được là không có cửa, không vào được mê cung. Mê cung từ chối tôi, tôi không cố vì, mê cung mở ra với tùy người, người muốn vào cũng phải có cơ duyên, tôi lên đường để lạc đến mê cung khác, đâu phải chỉ có các tuyến xe bus 18-23-33-49, tôi không đợi chuyến xe nào; trong tôi, đi bộ :)

ps. còn muốn tiếp tục và bổ sung, nhưng ngồi buôn chuyện với bạn, sắp 11h đêm còn chưa chạy 3-5km. Thôi, cứ thế đã, có gì sau

chỉ còn

 

lúc bé nghe Hồng Nhung hát Im lặng đêm Hà Nội của Phú Quang trong đĩa nhạc các ca khúc về Hà Nội [sau này, hay nghe bản Mỹ Linh hoặc Thu Phương hát, vì dễ gặp hơn; bản Hồng Nhung là bản phối khác, không giống bản hồi bé nghe, cách hát của Hồng Nhung cũng không còn sự chân phương giản dị xưa] lại cứ nhầm với bài "Mùa đông năm ấy, tiếng dương cầm trong căn nhà đổ/ tan lễ chiều, sao còn vọng tiếng chuông ngân... Người nghệ sĩ, lang thang hoài trên phố/ bỗng thấy mình chẳng nhớ nổi một con đường"

độ 6 năm trước, lúc đang dịch covid ở trong nhà vẽ việc ra làm, dọn nhà ra tập thơ Biển đã mất của Phạm Thị Ngọc Liên, đọc đến bài Im lặng đêm Hà Nội không nghĩ ngay gì đến tên bài hát của Phú Quang, mà chỉ khi bập vào mấy câu đầu bài thơ thì tự nhiên đầu lại ngân nga giai điệu và hát được luôn, như hát một bài hát đã sẵn trong đầu - như mình là một cái máy hát, công tắc đã bật; mới đần mặt ra, không lẽ Phú Quang phổ nhạc dựa trên bài thơ này ư. Đúng là như thế thật

sau đó còn biết một bài nữa, nghe Ngọc Anh hát, lời nhạc nghĩ ngay Phú Quang phổ nhạc thơ Phạm Thị Ngọc Liên. Đúng là như thế thật. Bài Lang thang

ps. tập thơ đã chờ được người tìm kiếm nó 🙂

giữa lúc

thơ cũng đi xe cát như lũ còng xe cát. em. giờ em đang ở đâu giữa lúc thi ca hoạn nạn

[ngẫu nhiên]

có lần em bỏ tôi đi

trần gian lạnh ngắt

để mường tượng ra những thế giới

tôi gọi em

bằng im lặng

chẳng có mùa xuân mùa hạ

chẳng có mùa nào cả

thế giới đang đọng lại

xám ngoắc

có con chim nào đó chết trên rừng vì không chịu nổi sự im lặng

có em bé nào đó chết khi mới chào đời vì không nhìn thấy thế giới như mong đợi

có những người đàn ông và những phụ nữ đi về phía những rắc rối để chết

thế giới đang đọng lại

xám ngoắc

[biến tấu]

vẫn là Đỏ

trên một chuyến tàu cách đây hơn 13 năm, tôi đọc nốt Nước xốt cà chua - truyện thứ hai trong tập truyện vừa Đỏ của Nguyễn Dương Quỳnh và cảm nhận đọc lại Nguyễn Dương Quỳnh cách đây mấy ngày, vẫn như 13 năm trước. Tôi vẫn thích Đỏ, vẫn ngạc nhiên người viết Đỏ và Nước xốt cà chua, Thị trấn của chúng ta là một

lần đọc lại này, có đọc mới tiểu thuyết Thăm thẳm mùa hè - đó là một tiểu thuyết trinh thám lấy đỏ làm gam màu chủ đạo [tôi ngay từ đầu lại nghĩ, tôi mở cánh cửa bước vào bối cảnh truyện trinh thám Nhật Bản hiện đại], rất có tiềm năng dù khai thác theo lối đã quen: án mạng trong phòng kín. Truyện trinh thám là một thể loại gây nghiện cho người đọc thích suy luận mọi thứ rõ ràng, chỉ bởi cấu trúc của sự vụ khiến người đeo đuổi nó luôn có mũi nhọn hơn đời thực whodunit howdunit whydunit, không bị nhiễu loạn bởi nhiều sự kiện dây dưa như ngoài đời; tất nhiên, truyện trinh thám luôn phải chừa lại manh mối hơn vụ án ngoài đời thực, nếu không có manh mối bỏ ngỏ, thì sự đấu trí của tác giả và độc giả đương nhiên mất đi một dây lớn, cho dẫu màn đấu trí của hung thủ và người phá án có thu hút đến thế nào [không giống như Thị trấn của chúng ta - một tiểu thuyết (truyện dài) phong cách Nhật, có màu sắc trinh thám lỏng lẻo, yếu ớt (phải tránh văn học tuổi 20)]. Với cá nhân tôi, một người đọc không thích chuyện gì cũng phải mười mươi rõ ràng hai năm rõ mười, truyện trinh thám lại gây nghiện ở một cấp độ khác, nó gây ra trạng thái được shock; dù có sống bao lâu, trải qua bao nhiêu chuyện, người ta vẫn có thói quen nhìn nhận tội ác hẳn là phải có hình thức giết người cướp bóc gây thương tích âm mưu thủ đoạn dẫn tới hậu quả không thể vãn hồi etc. [định nghĩa về một vụ án hoàn hảo là khi không ai hay biết rằng một tội ác đã diễn ra] do những kẻ phải vào các motif thủ ác như thế này như thế kia, mà không phải là bất kỳ ai ngoài kia ta lướt qua hay bất kỳ ai quanh ta; và khi tội ác được nhìn nhận bằng chính mắt mình, đã thực sự được chứng thực những mối nghi ngờ, thì tất có điều sụp đổ, thậm chí sụp đổ diện rộng... bingo thế giới đột ngột hiện ra với đúng bản chất của nó, vô lý hỗn loạn điên rồ và một lần nữa, vẫn cứ là bất công, không bao giờ có công bằng - nói như một nhân vật trong Thăm thẳm mùa hè: thế giới này sẽ chẳng vì tôi mà huỷ diệt, tôi chỉ là một tồn tại vô nghĩa, chẳng thể gây ra gì hơn một chút xáo động chốc lát nhưng tôi vẫn muốn thử đám đông kia, sống vui vẻ hạnh phúc chẳng biết gì về bóng tối dưới chân họ, khiến tôi muốn lay họ một chút xem sao

độ mấy năm trước, vô tình lướt fb tôi biết Nguyễn Dương Quỳnh có tác phẩm mới, thể loại giả tưởng, tên gì đó Thiên cầu hay Tinh cầu; điều ấy không lạ nếu từng quan tâm Nguyễn Dương Quỳnh [hình như chào sân là dịch Khi ta mơ quá lâu] - cô gái thích game fantasy; tôi đọc lướt vài đoạn tác giả post online, thấy không phải giọng văn của Đỏ mà tôi chú ý, nên tôi bỏ qua

Đỏ của 13 năm trước và vài ngày qua ở lại với tôi, vẫn là Đỏ gây cho tôi sự chú ý và hứng thú không ít - một ấn tượng: một tác giả trẻ với một câu chuyện chỉ có như vậy thôi mà có thể kể tỉ mỉ tinh tế, lại hết sức giản dị, đủ sức giữ chân người đọc không phải bởi một câu chuyện nhiều tình tiết gây cấn, thoả sự tò mò vô hạn độ nơi người đọc; một cái nhìn lướt qua của nhân vật với nhân vật nhưng để lại mùi vị ư, chỉ với những tơ mành mành như vậy thôi, có thể thành một truyện ngắn tuyệt vời [truyện ngắn luôn có vị trí của nó, là bất cứ gì được kể được viết ra, một ý nghĩ một vẩn vơ một câu chuyện hay chi tiết nhỏ như mũi chích nơi đầu con muỗi, không ai cần biết có kết cục hay không... miễn giữ chân được người đọc, miễn ở lại được ngay cả khi đã quên thực sự nó kể cái gì nói cái gì]; như vậy rất đáng trông đợi [với lần đọc lại này, tôi còn muốn truyện ngắn Đỏ cắt bỏ hẳn mảng với những người bạn học]. Nhưng chính vì đã có một mở màn Đỏ, tôi bị hẫng không ít khi sang truyện Nước xốt cà chua và Thị trấn của chúng ta; đến Thăm thẳm mùa hè thì cái cốt của trinh thám đã gỡ gạc lại phần nào nhưng vẫn không thấy lại phong cách viết của Đỏ 

quẩn quanh

10-15 năm trước thì đọc được, chứ bây giờ chịu rồi, không thể đọc được nữa; lúc trẻ đọc chơi chơi văn cợt nhả, xem nó là một thứ lạ tai, đặc biệt; bây giờ thì rõ một giả vờ. Quẩn quanh trong tổ giống một tập tạp văn hơn là tiểu thuyết. Trời hôm ấy không có gì đặc biệt thì gợi nhớ đến Bắt trẻ đồng xanh non tay

còn tập tản văn Con chim khổng tước còn hót vang ngày mở đất, hồi í chẳng hiểu mắt tôi đọc thế nào lúc mua sách, lại nghĩ rằng đây là tập viết về các quyển sách, trong đó có quyển Mùa chim ngói của Hà Ân - đấy, chẳng hiểu lúc đứng mua sách đọc lướt kiểu gì; thế là tôi mua và nghĩ nhân tiện xem Phan An đọc sách thế nào sau vài năm mình không đọc Phan An, tôi bảo vậy thì mình đọc Mùa chim ngói trước [đây là một quyển rất gần văn học nhà trường cho các cháu bắt đầu biết đọc chữ đọc]. Khi động đến Con chim khổng tước còn hót vang ngày mở đất, chả có gì đả động đến Mùa chim ngói cả, cũng không có gì giữ chân tôi với Phan An nữa. Cách đây độ 2 năm, một lần tôi mở một quyển gì tên đại khái là Tôi ngồi đây chờ cơn bão tới [hay bão qua, tôi không nhớ, đây là sách của bạn gửi ở nhà tôi], đọc lướt vài trang tôi liền nghĩ đến Phan An; cùng phong cách; lúc í tôi đã nghĩ ngay, chắc mình phải dọn Phan An rồi, nhưng mà lại không có thời gian để sờ lại, cho đến lúc này

cuối cùng, từ Trời hôm ấy không có gì đặc biệt, tôi lại có hứng thú với Cơ học công trình và Âm học trong công trình cơ bản và nâng cao - dạo này tôi đặc biệt có vấn đề với âm học, áp lực âm thanh etc.

tóm được thì tóm

tôi đọc lần đầu Nguyễn Vĩnh Nguyên là khoảng 18 năm trước Khu vườn lưu lạc, lần tưởng là cuối là độ chục năm trước Những thành phố trôi dạt, sau đó bẵng đi tôi không đọc nữa. Đến gần đây đọc lại truyện ngắn Nguyễn Vĩnh Nguyên cả mấy tập Khu vườn lưu lạc, Ở lưng chừng nhìn xuống đám đông, truyện dài Những thành phố trôi dạt [tập Động vật trong thành phố đưa cho bạn mượn, không thấy hồi cung :)] vẫn có cảm giác mình đọc lại được, không phí thời gian. Tiếp cận truyện ngắn Nguyễn Vĩnh Nguyên qua một hai truyện, người đọc có ngay động thái phải đổi bộ mã [biết rõ có khi phải cài mã độc] nếu muốn đi tiếp; thế giới hiện thực kỳ ảo ảnh hưởng của văn chương Garcia Marquez không hiện lên trực diện mà được viết lửng lơ giữa các dòng như hiện thực bốc hơi và nhoe cánh lên lưng chừng, ai tóm kịp thì tóm, tóm được thì tóm, không tóm được thì... đó là cảm giác gây bức bối trêu ngươi chọc tức cho kiểu người đọc như tôi. Tôi vẫn nhìn nhận ở lần đọc lại này, đây là kiểu nhà văn mạnh về ý tưởng văn học, một người đọc sách nhiều mảng màu không chỉ đọc văn chương, điều này nhìn thấy rõ ở các truyện ngắn màu sắc Garcia Marquez và Những thành phố trôi dạt là cảm hứng từ Những thành phố vô hình của Italo Calvino; chính vì đọc nhiều, đôi lúc đọc tản văn còn thấy một mọt sách lành, dù từ ngữ câu cú câu nhiều từ quán cóc nhưng đó vẫn là một người cho cảm giác hiền lành

việc đọc nhiều các mảng sách khác ngoài văn chương được thấy rõ hơn qua các tạp/tản văn; ở lần đọc này tôi chỉ đọc lại 3 tản văn trong ảnh, quyển muốn đọc lại nhất Đà Lạt một thời hương xa thì hình như để ở quán nào rồi [thế mà tôi đinh ninh là nhà vẫn còn một quyển nhưng hoá ra cái mắt mờ tịt của tôi nhìn nhầm, quyển còn trên nhà là Đà Lạt miền sương khói]. Hai tập tản văn có tên dài là các đồ vật - chúng nói về cái không nói về nhưng cả người viết và người đọc nhiễu sự cứ muốn gán cho chúng câu chuyện chúng kể về; đầu óc con người là như vậy, nó bị ám ảnh bởi các mô thức đã có, các cảm xúc cũ. Còn tản văn về Đà Lạt thì Với Đà Lạt ai cũng là lữ khách - tập này không có gì nhiều với tôi [cái bài Loài hươu đa cảm của Lê Uyên Phương sao khó tìm thế nhỉ], tập Đà Lạt một thời hương xa - Du khảo văn hoá Đà Lạt thì có nhiều thứ để gom nhặt hơn. Tôi đến Đà Lạt lần đầu khi Đà Lạt đã đập phá xây dựng nát bét cả một quãng rồi, chúng tôi phải chạy xa khỏi trung tâm, cỡ 40-50km mới thấy đây là một cao nguyên, vùng đất người ta hay nghĩ về; mỗi cuối chiều khi còn lang thang trên đường trở về homestay ở trung tâm thành phố, tôi hát trêu mọi người "hoàng hôn dốc em đứng một mình hoàng hôn dốc mình em khóc" - đó là cái đìu hiu gợi nhớ đến Huế [nhất là một lần chúng tôi ghé qua hồ than thở đồi thông hai mộ, muộn quá, lại là ngày mồng 2 tết cổ truyền nên chẳng còn ai ngoài 4 người chúng tôi lang thang và 1 người bảo vệ loanh quanh đâu đó - thằng ku Saigon ngủ cùng phòng homestay nó cứ kể chuyện ma rồi không khí cuối chiều thê lương như muốn đi trầm mình xuống hồ cho rảnh nợ] là sương giăng se lạnh mờ tầm nhìn con đường quanh co chơ lơ giữa các hàng cây dài, rất khác ban ngày nắng lên rực rỡ nhộn nhịp của các hoa lá trong gió lộng; đúng là một vùng đất đến để đi, đi để nghĩ về những gì nó đã để lại trong tâm tưởng người khác, trong ta như nỗi ám ảnh

Đi tìm hoang dã là một truyện dài, tôi xem là một bước thử nghiệm đi lạc của Nguyễn Vĩnh Nguyên, trước đây và cả bây giờ, tôi không cho đấy là những gì gợi nhớ đến văn chương Nguyễn Vĩnh Nguyên. Nhớ đến Nguyễn Vĩnh Nguyên, chỉ cần nhớ truyện ngắn và Đà Lạt, dù phong cách viết điểm sách thì rất Sài Gòn

tôi không đọc gì thêm sách của Nguyễn Vĩnh Nguyên in trong khoảng 9-10 năm trở lại đây [thi thoảng mua sách cũ online, nếu gặp quyển nào của Nguyễn Vĩnh Nguyên tôi vẫn vợt, thế nên mới có chuyện mang cho/tặng, cho mượn rồi thiếu thừa quên nhớ] vì thời gian đọc không còn nhiều, tôi muốn tập trung vào các tác giả thế kỷ trước; chứ không phải lý do chính không đọc văn học Việt Nam như tôi hay nói vì văn sĩ trong nước tôi thấy sa cạ bầy đàn tâng nhau tụ nhau thù tạc [văn chương thù tạc, "sản xuất dư thừa các tác phẩm văn chương là một sự lăng nhục xã hội" - G. E; sorry, ít tuổi và chỉ là người đọc mà ăn nói mất dạy 🙂, điều này một lần ngồi với bác bạn (bác HB - THB) tôi nói và BB tay cầm điếu thuốc ra chiều hất tay và nhướn mày nhìn tôi cười bảo "con gái ơi, nếu đổi xưng hô, thì có thể sẽ nói thêm được với nhau rất nhiều chuyện", BB hay đùa tôi là tú tú đổi xưng hô đi, nhưng tú tú nhất định không :)))] mà quên mất căn phòng riêng với các trang viết và đọc - đọc và viết

đâu sẽ vào đó

Đi học là tập ký Phan Triều Hải tham gia lớp viết văn ở Iowa, Mỹ năm 1999; tại đây, Phan Triều Hải gặp Han Kang, lúc này Han Kang có lẽ vừa xuất bản tiểu thuyết thứ 2, Kang được miêu tả là người trầm tĩnh và tập trung - đó cũng là một trong vài điều tôi nhớ về tập ký này, tôi chủ yếu nhặt các mảnh Han Kang [lúc tôi mua quyển Người ăn chay 201x, còn chưa đọc nó, nhìn tên tác giả Han Kang tôi bảo thấy ở đâu rồi, một cái tên Hàn Quốc trong một quyển của tác giả Việt Nam, một quyển không phải truyện ngắn tiểu thuyết mà như một dạng tự truyện tự sự gì đấy, rồi khi đọc xong Người ăn chay tôi mới quyết đi tìm tác giả Hàn Quốc này xuất hiện ở đâu trong quyển sách nào đó mình đọc rồi, tò mò thôi, đơn thuần là tò mò, như đi tìm hình ảnh xem cô ấy trông như thế nào, lúc ấy Han Kang chưa Nobel, Nobel đến sớm quá làm tôi cũng mất hết tò mò]

số còn lại trong ảnh, đều là tập truyện ngắn; trong đó tập Phan Triều Hải truyện ngắn bìa xanh của Phanbook là tập hợp 5 tập truyện ngắn: Vào đời 1994 [tập này tôi tặng bạn, từ đấy tôi cũng không nhớ để bù vào giá sách], Những linh hồn lạc 1995, Quán bò rừng 1995, Có một người nằm trên mái nhà 1997 [tranh bìa đẹp nhỉ; tập Phan Triều Hải truyện ngắn của Phanbook có các tranh phụ bản, nhìn cũng hay hay, hay hay theo con mắt nhìn của người trẻ], Những con đường không đến Seattle 2005; sau đó, ngoài Mỗi người một chỗ ngồi 2018 là các truyện ngắn mới, thì hình như gần đây còn có một tập truyện gì đấy, tôi vừa tìm hiểu, tập ấy tên Thử một đời khác 2026 - nghe tên tập truyện mới nhất này, ai đã đọc tập Mỗi người một chỗ ngồi sẽ nhận ra ngay, không dưới 2 lần nhân vật trong truyện chủ động/bị động được/bị gợi ý thử sống đời khác [công việc, con người, nơi ở mang tính địa lý...]

độ nửa năm trước có đứa tiểu iêu mượn tất cả Phan Triều Hải tôi có về đọc; bẵng đi, không liên quan gì đến sách vở đang nói, nó tự nhiên bảo em đọc Phan Triều Hải rồi, kiểu nhẹ nhàng giống Nguyễn Nhật Ánh. Tôi lúc í mặt nghệt ra, chắc cũng hơi ngắn tũn lại; chỉ thả cái mặt cười, nghĩ bụng: chắc ông sờ đúng mấy truyện ở Vào đời và Quán bò rừng đuối đuối nên ông ví như thế, nhưng mà cái thằng hâm này, đọc kiểu gì mà lại gom người ta vào với Nguyễn Nhật Ánh được cơ, thế mới tài, nếu mà ngả Nguyễn Nhật Ánh thì làm sao từng này quyển vào nhà tôi và ở lại được từng ý năm, phải thoát được cái giải gì văn học tuổi hai mươi các cụ ạ

trong mấy tập của Phan Triều Hải, nếu đọc theo thứ tự viết [rất nên theo thứ tự, với Phan Triều Hải lại càng nên vì các nhân vật cũng theo đà tiến của thời gian, họ từ những người đang đi học, chập chững đi làm, đi làm rồi lại học thêm bằng cấp, rồi đi làm ổn định, lấy vợ/chồng, tuổi 30 tuổi 40 etc. rất có lớp lang và tiến trình rõ rệt] truyện đầu tiên cũng là tên tập truyện: Vào đời, đọc sẽ có ấn tượng luôn phong cách câu văn ngắn, viết gọn sắc nhưng không lạnh, văn thả trôi nhưng kết cấu văn bản rất ổn định; qua truyện đầu tiên này, chuỗi về sau của Vào đời cứ đuối dần. Sang đến tập Những linh hồn lạc và đặc biệt là Quán bò rừng thì thấy viết như một chặng nghỉ, như đang khát một cú huých. Đến tập Có một người nằm trên mái nhà thì tự nhiên viết hay nổi hẳn lên dù vẫn còn truyện hơi hụt [tập này có truyện Có một người nằm trên mái nhà - truyện này mở bát ngay đầu tập, vập vào cái thấy ngay sự nổi trội của văn bản so với các truyện trước đó; đó cũng là truyện Phan Triều Hải đọc ở khoá học viết văn Iowa, cùng một truyện nữa Những chiếc ô ở Fukuoka - sau in ở tập Những con đường không đến Seattle], cứ như cú thung sâu Quán bò rừng chưa từng tồn tại. Vài năm sau thì Những con đường không đến Seattle vào hẳn chuyển động, các truyện đều tay rõ. Lần đọc này, Mỗi người một chỗ ngồi, với tôi là trúng phóc; sau hơn 10 năm Phan Triều Hải có tập truyện ngắn mới in kể từ Seattle, tôi cũng từng ấy thời gian mới sờ lại Phan Triều Hải các tập truyện tôi đọc loanh quanh lúc cấp 3 và ngoài 20. Đây là tập truyện đúng thời điểm tuổi trung niên rõ rệt của tôi, tôi rất muốn giới thiệu nó cho các bạn mình, cái rõ rệt nhất là tôi cũng như các nhân vật trong truyện, chúng tôi phải đối mặt không thể vòng tránh thêm về sự mất mát của thời gian gắn với con người, chúng tôi rệu rã trước sự lặp lại nhàm chán của đời sống, đồng thời lại muốn ở trong sự lặp lại điều đặn này vì không muốn, không còn muốn thay đổi nữa, trong khi mọi con người tưởng chừng vẫn quanh đây thì đã đổi khác - như những cái tên biến mất, bản thân tôi có đôi lúc còn không nhớ ra mình - tên tôi cũng như chạy khỏi tôi chạy hụt hơi i dont know me anymore, nói gì đến người. Tình cảnh sống tức là không thể bất động, phải chấp nhận, tận hưởng, chịu đựng... đi trọn một con đường đã chọn, đi đủ xa thì kiểu gì cũng đến được một nơi nào đó; trong sa mạc đằng nào cũng chết, chỉ khác ở cách chết; chúng tôi như những kẻ chết khát, gần như chết khô đến nơi, nhìn thấy hồ nước, nếu nghĩ đó là ảo ảnh vì luôn biết ở tình cảnh này sẽ phải sống với những ảo ảnh xuất hiện, ta nằm lại không tiếp tục trong khi đó là hồ nước thật [thì cứ nghĩ là hồ nước thật đi] thì ta chết vì từ bỏ, ngược lại, bằng mọi cách lê lết đến nơi mà ta tưởng là hồ nước rồi nhận ra không là gì ngoài cát thì ta chết vì kiệt sức. Gì thì gì, và rồi chuyện sẽ đi con đường của nó, đâu sẽ vào đó, đâu khắc vào đấy, một khi đã sống - không thể bất động... có thế nào cũng vẫn phải tiếp tục

vừa hết Phan Thị Vàng Anh xong, khi được sang đến tập Có một người nằm trên mái nhà của Phan Triều Hải, và nhất là hôm qua đọc lại tập Mỗi người một chỗ ngồi; ý nghĩ đến trong đầu tôi, lặp lại vài lần trong mấy ngày qua: chẳng lẽ qua được vài năm gạt qua ý nghĩ quái ác phụ nữ không biết viết văn thì giờ đây nó lại đang lừng lững hiển hiện về trong đầu mình như một hồn ma bóng quế hay sao, thật ác ôn cái ý nghĩ lởn vởn này