thơ NBP

 

viết là tạo một hệ trục, một thế giới 

porcinomanie

- ... con nên nhớ rằng, một ông thầy tu cuồng nhiệt sẽ dễ dàng biến thành kẻ sát nhân. Bước nhảy đó rất gần.

– Biện luận mà làm gì hở cha. Bởi vì thực tiễn đang cần một giải đáp. Mà cha lại không có lời giải đáp…

đọc Nguyễn Xuân Khánh, cần tập truyện ngắn Rừng sâu, Trư cuồng [Chuyện ngõ nghèo], Hoang tưởng trắng [Miền hoang tưởng] thế là đủ; tôi thì thích Hoang tưởng trắng; Trư cuồng đi vào những gì đã quen, không phải nó không hay, chỉ là đến một độ nào đấy, đọc thấy quen thì không còn yêu thích nhiều như trước

khi tôi học tiểu học, những năm 90 thế kỷ trước, hình ảnh đi vào nhà bà con, hàng xóm là bộ đội, giáo viên, bác sĩ, công chức nhà nước... ở tầng tập thể cũ nhà vàng xiêu vẹo hay mặt đất, nhà có mái hay gian quây gá tạm... đều phải đi qua hoặc đập ngay vào mắt ở vị trí "thấy ngay" các gian thấp tè, có quây khung làm chuồng lợn. Tiếng lợn kêu, tiếng nước tiếng chổi hòa nhau khi người vệ sinh chuồng lợn, sàn chuồng lợn màu hòa cùng phân lợn, mùi phân lợn mùi hôi ụt ịt mùi cám lợn bốc lên mỗi sáng sáng chiều chiều, tiếng bắt lợn mua bán, tiếng lợn bị chọc tiết mỗi sáng sớm [đồ tể và tể tướng, tiền tố hay hậu tố thì cũng có họ hàng "tể", giết lợn hay người, xử lợn hay người... có khác không, vẫn vận hành theo quy luật sơ khai kẻ mạnh kẻ yếu]... đã thành quen. Cả thành phố đổ đi nuôi lợn, quý lợn, lợn quý hơn người, đời sống và bản thân một con lợn quan trọng hơn con người... đó là cả một thời bao cấp kéo dài sau chiến tranh mà sau này khi lớn, đọc và nhìn lại, vừa bi hài vừa thống thiết, kỳ quặc và ngu muội bởi một hệ ý thức chủ trương

NBS

"đời mình như rượu còn ly cặn

hắt toẹt đời đi chẳng nhíu mày"

ps. phê bình thơ lại viết thành "đời mình như ly rượu cạn"

số phận đánh lừa tôi

để tôi trở thành số phận (*)

15-16 năm trước đọc Ngô Phan Lưu với Xoa tay và cười, Con lươn chép miệng. Lúc ấy còn trẻ, ấn tượng đọng lại là một giọng văn hài khùng, điên không phải một chữ điên mà là điên điên - mà điên điên thì không phải điên, và chân chất giản dị. Bẵng đi trên đường rong chơi, vẫn nhớ một Ngô Phan Lưu nhưng ít nhìn thấy sách của ông; tập Tờ lịch gỡ mỗi ngày là mua trên sachkhaitam nhân một lần nào đấy mua sách khác, mua về rồi mới biết Tờ lịch gỡ mỗi ngày in sau Con lươn chép miệng vài năm; còn tập Cơm chiều thì mua online của một tiệm sách cũ mấy năm gần đây thôi; và 2 tập này cứ để vậy, chưa đọc

gần đây dọn dẹp sách vở, tự nhiên bảo đọc Ngô Phan Lưu cho thoải mái con người, vì đó là một giọng có chất hài rất riêng trong sự giản dị chân chất của nó. Thế là bắt đầu với tập Cơm chiều truyện ngắn và tạp bút 2008. Ngay đêm cầm quyển sách đã chén bay phần truyện ngắn khoảng 160 trang; lúc này mới tò mò Ngô Phan Lưu có những gì, mình muốn có đủ những gì được in [đăng lên nhóm hội tìm sách: tập thơ Bếp lửa chiều đông (trong nhiều truyện ngắn của Ngô Phan Lưu, hay trích thơ, có chỗ mở ngoặc NPL, có chỗ không, nhưng tôi nghĩ phần lớn là thơ của ông) và tập truyện ngắn Người không giăng câu Kiều, mấy tuần rồi không có kết quả; có một anh vào ib 2 tập Xoa tay với Con lươn hỏi có muốn tìm 2 tập này không, anh có chia sẻ: bác Ngô Phan Lưu cực thân với anh, bữa anh có đủ, do lũ nên hư... (lúc nghe đến lũ, tôi nghĩ ngay đến truyện ngắn Bầy người bé nhỏ của Ngô Phan Lưu)]; hóa ra truyện Làng quê thì mênh mông được in từ 2008 trong tập Cơm chiều, sau được in lại ở tập Xoa tay và cười 2009, rồi đến Làng quê thì mênh mônh :) 2011 trên báo - đây là truyện ngắn lần nào đọc nó tôi cũng khoái chí nằm co người cười, vì nó là một truyện hài hước, nhưng nó gieo vào tôi ý nghĩ: chỉ là một truyện ngắn thôi, mà nó đảo phách đảo nhịp của người đọc, rốt cuộc có thực không, bối cảnh này là những người hay những ma trêu nhau hồn phách như ngây dại quỷ khốc thần kinh, hôm rồi tôi còn ước mình có giọng để đọc nó thành tiếng; hóa ra tiếp, trong tập Cơm chiều cũng có truyện ngắn Người không giăng câu Kiều [đây là tên tập truyện xuất bản 2004 của Ngô Phan Lưu] - truyện này về sau trong tản văn Bắt bộ cua đinh dân gian, in trong Xoa tay và cười, sẽ xuất hiện lại con cua đinh với các chi tiết để bắt nó như trong truyện ngắn tả, con cua đinh gây tò mò lớn cho tôi

Ngô Phan Lưu là nhà văn của làng quê sông nước nhưng không phải sông nước miền Tây của NNT, tôi từ chối văn NNT; [Ngô Phan Lưu người Phú Yên (trong những nơi chốn tôi đi lang thang, Phú Yên Bình Định... khúc này tôi chưa dừng chân chời hỡi)] mà cái làng quê sông nước của tinh thần mênh mông chân chất tình người, buồn buồn đó, nhưng trong cái thông đạt kiếp người thì buồn đó không buồn ủy mị [như truyện ngắn Buổi sáng biến mất, cái thương kì lạ được tự cho là ác độc - đây là một truyện ngắn nửa sau của nó khiến tôi phải vỗ đến đét một cái xuống giường than đúng], nó như tiếng mưa rơi trong đêm, nghe mãi cũng được - một hạnh phúc bình dị; nhưng lại hài hước, khẳng khái thẳng thắn như người viết chúng cười và giờ đây, trong lúc đọc, người đọc chúng cũng cười - sự cộng hưởng này rất đáng trân trọng trong quá trình đọc viết viết đọc, triết lý nhưng không nghiêm cẩn không hỏi cũng không trả lời không đúng sai có không. Ngô Phan Lưu kể những câu chuyện rời rạc vào đích xác điều ông nhắm đến và bỏ lửng chúng ở cùng một điểm mút - sự việc tình tiết không phải cái xa lạ cái hiếm, nhưng dưới sự bày và bỏ lửng ấy, người ta nhìn theo cái nhìn của người viết và thấy cái người ta đã thấy mà không biết là mình đã biết... đọc xong truyện ngắn nào cũng cảm thấy vừa sướng mắt sướng lòng vừa tỉnh táo vì sự giản dị của văn chương

những truyện ngắn tôi rất thích trong tập Cơm chiều: cặp Trăng đêm để gặp nỗi buồn và Soi qua nhánh lá, Sự việc trong vài phút, Làng quê thì mênh mông [có một truyện màu sắc không khí cũng từa tựa là Bà thánh của hai người, nhưng đoạn kết của nó tôi không thích], Người không giăng câu Kiều, Chiếc còi trúc...; tập Xoa tay và cười, có một bài đầu sách của bác Nguyễn Chí Hoan, cuối sách có Chỉ là đôi điều... là lời của Ngô Phan Lưu [câu đánh (*) lấy làm tên văn bản này, tôi lấy câu cuối ở đây, người ta hay gắn nhà văn nông dân cho Ngô Phan Lưu có lẽ vì người nông dân ngơi tay khi tóc đủ bạc mới bắt đầu nghiệp văn chương với những câu chuyện rất người nông dân (nhiều người bảo Ngô Phan Lưu trước học khoa triết Văn khoa Saigon, còn như ông viết trong tản văn thì trước ông học tâm lý), còn tôi thì nghĩ số phận và Ngô Phan Lưu nháy mắt với nhau, cú nháy mắt của số phận sớm hơn Ngô Phan Lưu một nhịp], tôi thích truyện: Xoa tay và cười, Chú Gộc, Sương ngọt...; tập Con lươn chép miệng: Con lươn chép miệng, Ánh sáng cong, Vẩn vơ trên khóm mai vàng, Giải quyết tại bờ sông, Chú thợ hớt đường Bà Triệu...

trong 4 quyển, thì Cơm chiều và Xoa tay và cười dung lượng một nửa truyện ngắn một nửa tản văn; Con lươn chép miệng là riêng một tập truyện ngắn; còn Tờ lịch gỡ mỗi ngày là riêng một tập tạp văn. Mảng tản văn tạp văn Ngô Phan Lưu vẫn màu sắc của truyện ngắn nhưng phần lớn là các câu chuyện đời thường buồn buồn vui vui của chính ông [như Điện thoại càng ngày càng im lìm, từ ngày phải bỏ bia rượu vì bệnh tim; hay Nhạc gà gáy, hôm rồi tôi đọc blog nhắc đến gà gáy, nhớ ngay đến Nhạc gà gáy của Ngô Phan Lưu], hay người mẹ và những kỉ niệm ấu thơ [Tết xưa, theo mẹ đi chợ, Xin lửa, Trau trảu và chuồn chuồn, rồi thì câu chuyện bà nội kể cho ông nghe về sau xuất hiện trong truyện ngắn, như Soi qua nhánh lá, chẳng hạn], người vợ [có một tạp văn tên Tôi sẽ xé ra như cũ, tôi đọc co người cười gật gù: đúng là vợ nhà văn rồi :p], các cháu, quán cà phê nhỏ của gia đình cùng câu chuyện với những người khách ghé vào quán mỗi sáng [quán chỉ mở ít giờ buổi sáng, chiều thì Ngô Phan Lưu ngồi bàn viết (ông còn viết vào khoảng 3 đến 6 giờ sáng, điều này được viết trong một tản văn ý vị Tôi yêu kèn saxophone tàu lửa), trong lúc vợ ông với cây chổi loanh quanh dọn dẹp] và sự đọc, đối thoại của nhà văn...

ps. lão công tử không đọc mấy đâu, nhưng không hiểu sao cũng có 2 quyển của Ngô Phan Lưu, hôm nghe thấy tôi nói tôi đọc Ngô Phan Lưu, lão bảo: nếu cô đẩy đi thì cho tôi, tôi có 2 quyển của ông í rồi; không, không đẩy, đây là nhà văn tôi để dành lúc già còn có cái đọc lại, đọc nó sướng mắt sướng lòng vì sự giản dị của văn chương; nhưng tôi sẽ kiếm cho ông, ít nhất là đủ như tôi đang có, nếu ông chắc chắn đọc :)

phong tục vùng miền

ngày xưa mua tập Nằm vạ của Bùi Hiển vì nhớ có truyện Cu Tí in trong sách giáo khoa, tò mò muốn biết nhà văn ấy thực là thế nào, chứ không muốn cái nhìn nhỏ hẹp của văn học nhà trường; rồi lại thêm tập truyện nằm trong bộ Việt Nam Danh Tác; nên càng tò mò. Bẵng đi vài năm, lúc này nhìn lại, thấy mọi khung hình, ví như Việt Nam Danh Tác thì có đúng danh tác Việt Nam không, có lẽ mình bị bốc thuốc, lùa gà 🙂

Nằm vạ được chia rất rõ, lúc này mới hiểu tại sao Vũ Ngọc Phan trong Nhà văn hiện đại đặt Bùi Hiển vào mục Tiểu thuyết phong tục; 2 màu rõ rệt: màu truyện phong tục [ở đây là phong tục vùng miền Trung kỳ (Bùi Hiển người Quỳnh Lưu Nghệ An)] và một mảng màu khác là các truyện tâm lý xã hội. Trong đó, truyện phong tục vùng miền chiếm dung lượng ít hơn, là các truyện Nằm vạ, Ma đậu, Thằng Xin, được viết kín đáo tỉ mỉ, cách dàn xếp câu chuyện cho đến các chi tiết kết liễu truyện đều linh hoạt, giữ chân được người đọc; truyện Nằm vạ và Ma đậu nhiều chi tiết cho thấy tính chân chất, mê tín, hủ lậu của người dân vùng miền, nhưng trên cả là tính tinh quái ranh mãnh của người miền Trung [thì rõ]; còn mảng còn lại, là các truyện tâm lý xã hội, truyện về lớp thanh niên trí thức thì nhàm và uể oải èo uột quá, nhất là một truyện tên Nắng mới - truyện yếu rệu, truyện Phán và Giáo thì cứng đơ đờ đờ, được nhất ở mảng này là Hai anh học trò có vợ, mỗi tội truyện đang có thể đọc như thế, thà dừng luôn chơ lơ áp chót thì truyện còn có phong vị, đằng này lại cho một cái kết nghiêm cẩn

tôi vốn soạn ra Nằm vạ để ở chỗ sách đẩy đi, nhưng lười mãi không chịu đọc để đẩy; hôm qua hôm kia có người hỏi, tôi tiện một đường đọc nó còn gả đi, bỗng thấy cái lờ mờ hôm nào: Nằm vạ của Bùi Hiển xuất hiện ở Việt Nam Danh Tác có đúng chiếu không [sau lờ mờ hôm nào, tôi không để ý VNDT nữa, gần đây khi nhìn các ảnh sách cả bộ VNDT xếp cùng nhau vuông đét ở các tủ sách của người thích "cho đủ bộ", thì thấy nhiều nhân vật lộn nhầm chiếu; đúng hơn phải là, tất cả vào chiếu chung đều lộn, chính vì tất cả bị xếp nhầm nên mới thành tất cả sai vị trí]; câu trả lời của người đọc là tôi: không, trên hành trình đọc của mình, tôi thấy cần phải bỏ chỗ cần bỏ

tôi rất hay thích giữ trong nhà những quyển sách mà người viết nó nhận định về các tác giả, cho dẫu nhận định ấy là công trình học thuật, bút ký/tiểu luận phê bình/tản văn/tiện bút... hay nó được cài vào bằng các chi tiết nhỏ trong hình hài tiểu thuyết/truyện ngắn/thơ về hành trình đọc của ai đó. Để khi tôi đọc xong một tập truyện nào đó, hay nhận ra mình không thích tác giả này tác giả kia... tôi đi tìm những nhận định tôi chủ định giữ trong nhà, để trò chuyện [có khi trò chuyện trái ý nhau, tôi xén thẳng cả cụm, cả tác giả viết văn chương và cả tác giả viết nhận định phê bình]. Như bộ Nhà văn hiện đại của Vũ Ngọc Phan, lâu rồi tôi hay bối rối: rồi mình phải đọc nó thật à, lúc nào được nhỉ khi mà nhiều nhân vật mình từ chối đọc lâu rồi; đến một ngày, tôi nhận ra tôi cần bộ sách như một người luôn sẵn sàng, ở ngay đây, trong nhà, để chuyện phiếm về nhiều tác giả tôi lờ mờ biết tôi sẽ không chịu giữ trong nhà 

ma ả đào

hồi trẻ đọc không sợ mà sao bây giờ có tí tuổi gọi là trung niên, đọc muốn đóng bỉm, thôi thì đổ tại trời mưa dầm dề nhiều ngày không mặt trời, âm thổ không thoát đi đâu được

Tchya Đái Đức Tuấn người Quảng Xương Thanh Hoá [Quảng Xương ven biển (trong các giọng Thanh Hoá, tôi thấy Quảng Xương dễ nhận nhất)]; Thanh Hoá có vùng thiên về núi non, đến giờ đây người ta vẫn còn nói về các mạn Thanh Hoá dân tộc có bùa ngải nhưng truyện dài Ai hát giữa rừng khuya với tính chất truyền kỳ, liêu trai quỷ dị lại lấy bối cảnh chủ yếu ở ga Gôi Nam Định và vùng núi non hiểm trở Tam Điệp [phần sau nhắc đến vùng núi Chapa (Sapa đấy) ý nói về một nơi nghỉ dưỡng trên núi, còn nơi diễn ra sự quỷ dị là đèo Ô Quy Hồ Lào Kay]. Câu chuyện nói cho tôi, một lần nữa, về sự ai oán nỉ non của kiếp xướng ca vô loại, làm ma rồi sự nỉ non của ma ả đào cũng khác những ma khác; và nữa, hồng nhan/giai nhân tuyệt sắc không những bạc mệnh, số phận chịu nhiều vần vò, mỏng phận mà người đồng hành cùng tuyệt sắc giai nhân cũng khó thoát đời oan nghiệt [đẹp quá tài sắc quá cũng mang đến tai hoạ, thế nên thồi, các cụ xưa có bảo sinh ra làm người, sướng nhất là người bình thường, tức là, cái gì cũng sạch nước cản thôi]

rắn nhớ oán - hẳn ai cũng từng nhớ một câu chuyện như thế, còn hổ đã chấm ai thì người ấy khó thoát - hổ trong truyện của Tchya cho thấy điều ấy, đến giờ, nào tôi có ngờ hổ lại được gắn với đặc tính liêu trai này. Đọc lại nó đêm hôm kia [đêm trước nữa đọc Bả giời và đi ngủ với một câu lặp lại trong đầu "viết là tìm thấy hay đánh mất", chả biết tìm thấy gì đánh mất gì mà tôi mơ tôi giết một lão già vì lão nhắm tôi làm con mồi bị hãm hiếp], rạng sáng mơ ngủ bị rắn mổ vào mu bàn tay trái, không máu chảy, chỉ nhói, dù trong mơ bà nội đã mất gần 10 năm của tôi có xuất hiện cùng một người chị họ nữa đánh rắn bảo vệ tôi, nhưng một con rắn vàng nâu da sần rõ vẫn vươn ngỏng đầu cao mổ tay tôi 2 lần; 2 người đàn ông đưa tôi đi 2 chặng đến bệnh viện đều đang đi thì bỏ ngang [do bạn bè rủ đi bù khú; 1 người gần đây gần như ngày nào tôi cũng gặp trong giấc ngủ, nó nói linh ta linh tinh nhí nha nhí nhố, mà có phải lâu la gì không gặp đâu, gặp thường, sao còn vào trong mơ pạt pạt pạt] còn người y tá ở bệnh viện cứ bắt tôi phải điền câu trả lời cho câu hỏi: số nào là con số ráo riết nhất [các câu hỏi sau đa phần đều hỏi về các ngọn núi cao, địa thế hiểm trở khí hậu khắc nghiệt, cái này thì tôi lại biết]; không biết vì lý do gì, tôi điền số 98 và có vẻ trúng mánh lớn, đúng, nên được vào khám; nhưng tôi nghĩ: rắn cắn từ sáng, tối mịt rồi vẫn sống nhăn nhở ở đây, vết cắn răng đều nhau, không máu, không bầm chắc rắn không độc; thôi tôi đi về chứ khám chữa gì :)))

trong các tác phẩm văn học trước 45, có một hình ảnh hay khiến tôi sung sướng; là cảnh các cụ nằm ngả ngốn với Nương tử, Phù Dung tên thuốc phiện :))) [chắc thế quyển Cai của Vũ Bằng mới lấy tên khác là Phù dung ơi, vĩnh biệt; còn Nguyễn Tuân nói chuyện mấy nường này chua ngoa đanh đá lắm]. Như cảnh trong Ai hát giữa rừng khuya, hình dung nằm bên bàn đèn thuốc phiện, nghe truyện ma quỷ hiện hồn đêm hôm trong không khí rừng núi, bên cạnh có bóng người trần mà như mờ mờ ẩn hiện dưới ánh trăng tranh tối tranh sáng, bên tai là tiếng nỉ non; đầu óc dạt vào khói thuốc phê pha cùng những tưởng tượng liêu trai và nghiệm lý cõi người dương gian với cõi âm ty ma quỷ hiện hồn trêu ngươi con người... hỡi ôi, Nương tử Phù Dung :))))

tưởng tượng - dấu vết

lần đầu đọc Uông Triều là đầu năm 2015 với Tưởng tượng và dấu vết. Một câu chuyện với những tưởng tượng thật kỳ lạ; một người không có sự đi lại di chuyển thân dưới [chính thế, sự tưởng tượng lại càng tự nhiên và tất yếu] với những quyển sách anh ta đọc [đọc là xếp những hình dung, mường tượng và tưởng tượng mộng mị], những tưởng tượng và dấu vết của chúng - viết [viết cũng như đọc, nhưng nghiêng ở phase cắt đặt tưởng tượng thành những khả thể, viết và phải biết bỏ đúng những cái đã viết đi, để cho đúng]. Cách viết dị biệt một câu chuyện cài vào nhau hiện thực, thế giới những quyển sách, tưởng tượng và dấu vết của chúng... tất tật như một cái gì, như bộ rễ và các tay rễ từ kẽ nẻ nhoi lên tỏa ra bề thế lòa xòa; một hình ảnh gây bối rối cho tôi không ít [mỗi lần nhìn bìa quyển sách, dù vô tình bắt gặp, tôi lại bối rối]: người phụ nữ của loài người nằm trước một cây cổ thụ để chờ được cây cổ thụ giao cấu; tư thế nằm, dáng vẻ mong chờ sự thỏa thuê của thông giao ấy... đến giờ vẫn khiến tôi nóng bừng. Lúc ấy, tôi với ý nghĩ của người đọc, một người viết văn với những tưởng tượng của anh ta như thế này khéo hóa điên với chính mình, hóa điên vì không chịu nổi chính mình, thế giới tưởng tượng của mình

thế nên khi đi nhà sách sau đó, gặp tập truyện Đêm cuối cùng ở Ngọa Vân, tôi tưởng là quyển mới của Uông Triều, tôi mua luôn; hóa ra tập truyện đã in trước Tưởng tượng và dấu vết vài năm. Về đọc tập truyện ngắn, tôi ngỡ ngàng, người viết Tưởng tượng và dấu vết và người viết Đêm cuối cùng ở Ngọa Vân không liên quan gì nhau [nên trong cuộc gặp 2017, tôi đã đưa Uông Triều vào nhân vật không viết được nữa, thôi đừng viết nữa; tôi vẫn chưa nhớ ra hôm í tôi để cửa đặt vào ai lội ngược dòng viết tiếp được]; các truyện ngắn trong tập này đều có thể xem là truyện lấy bối cảnh lịch sử, chúng có câu chuyện để kể nhưng không biết kể câu chuyện [tôi sợ nhất là giọng văn thoại của các nhân vật]. Tôi nghĩ, có thể tập truyện này viết trước nên như thế, có lẽ đến Tưởng tượng và dấu vết thì mới lột xác

thế nên tiếp, tôi đọc Người mê. Đến đây thì hỏng hẳn; ngay từ đầu đã biết câu chuyện này sẽ kể gì, sẽ viết lối như thế nào. Ơ nhưng mà, tôi đang trông chờ một cái gì khác, một cái gì khiến tôi có chút lo lắng cho tác giả sẽ hóa điên với những tưởng tượng của mình như khi tôi đọc Tưởng tượng và dấu vết, như cái cảnh thông giao, cây cổ thụ lớn giao phối với phụ nữ, rễ cây đâm lên từ sàn nhà gây hấn [thật ra, đây không phải, không hẳn tưởng tượng]. Viết về những gì trần tục bản năng như giao cấu, làm tình, tính dục... chuyện tình dục, là những thứ trong văn chương rất dễ được vời đến và tiếp nhận, mức độ và mật độ còn tùy, ở cả phía phát và thu [tác giả và người đọc, đọc và viết, sách và người đọc sách, đực và cái, đàn ông và phụ nữ/đàn bà etc. ở các phía tương giao nhau] nhưng chính vì nó hay được dùng, dễ nghĩ đến ngay thì lại rất dễ sa vào không văn chương [nhiều khi chỉ một chữ thôi, không phải từ, nó đã trượt phăng từ cực này sang điểm mút cực kia; mà như thế, người ta xem porn luôn, đọc làm gì cho bí bách tưởng tượng và thời giờ]; mỗi lần nghĩ đến cái khoảng giấy cụm 'tụt quần/tuột quần xuống đầu gối' hay gì tương tự xuất hiện ở quyển Người mê trong tình huống truyện của nó, tôi đều ngắc mãi: quyển tiểu thuyết này nó nhất định đi theo sự tầm thường của câu chuyện nó kể hay sao

và tôi đã không đọc thêm Uông Triều, không một tí nào. Gần đây tôi cũng không đọc lại cả 3 quyển của Uông Triều có trong nhà dù tôi đang trong thời đoạn muốn giải quyết một lần cho gọn - đòn kết liễu những gì văn học nước nhà tôi đã rước về và từng quan tâm trong 15-20 năm qua. Đừng cười tôi khi tôi hay nghĩ: có khi nào Uông Triều được lộc am miếu mạo đền thờ nhân vật nào đó như các am miếu đền etc. xuất hiện trong truyện lịch sử của anh ta, một moment lên hương vọt trào ra những tưởng tượng làm hạt mầm cho Tưởng tượng và dấu vết mà ngay bản thân anh ta cũng không hiểu tại sao chúng đến và đi vào sự viết tưởng tượng tại moment đó [còn câu chuyện Tưởng tượng và dấu vết là quyển tiểu thuyết Tưởng tượng và dấu vết như hình hài nó hiện hữu đây, tôi biết]

không tưởng tượng được thì phải đọc, đọc không tưởng tượng được thì không đọc, không đọc thì không viết, hoàn toàn có thể ngưng ngừng bỏ luôn, thậm chí không tất tật luôn. Trở về tự nhiên, ngủ thôi