vẫn là Đỏ

trên một chuyến tàu cách đây hơn 13 năm, tôi đọc nốt Nước xốt cà chua - truyện thứ hai trong tập truyện vừa Đỏ của Nguyễn Dương Quỳnh và cảm nhận đọc lại Nguyễn Dương Quỳnh cách đây mấy ngày, vẫn như 13 năm trước. Tôi vẫn thích Đỏ, vẫn ngạc nhiên người viết Đỏ và Nước xốt cà chua, Thị trấn của chúng ta là một

lần đọc lại này, có đọc mới tiểu thuyết Thăm thẳm mùa hè - đó là một tiểu thuyết trinh thám lấy đỏ làm gam màu chủ đạo [tôi ngay từ đầu lại nghĩ, tôi mở cánh cửa bước vào bối cảnh truyện trinh thám Nhật Bản hiện đại], rất có tiềm năng dù khai thác theo lối đã quen: án mạng trong phòng kín. Truyện trinh thám là một thể loại gây nghiện cho người đọc thích suy luận mọi thứ rõ ràng, chỉ bởi cấu trúc của sự vụ khiến người đeo đuổi nó luôn có mũi nhọn hơn đời thực whodunit howdunit whydunit, không bị nhiễu loạn bởi nhiều sự kiện dây dưa như ngoài đời; tất nhiên, truyện trinh thám luôn phải chừa lại manh mối hơn vụ án ngoài đời thực, nếu không có manh mối bỏ ngỏ, thì sự đấu trí của tác giả và độc giả đương nhiên mất đi một dây lớn, cho dẫu màn đấu trí của hung thủ và người phá án có thu hút đến thế nào [không giống như Thị trấn của chúng ta - một tiểu thuyết (truyện dài) phong cách Nhật, có màu sắc trinh thám lỏng lẻo, yếu ớt (phải tránh văn học tuổi 20)]. Với cá nhân tôi, một người đọc không thích chuyện gì cũng phải mười mươi rõ ràng hai năm rõ mười, truyện trinh thám lại gây nghiện ở một cấp độ khác, nó gây ra trạng thái được shock; dù có sống bao lâu, trải qua bao nhiêu chuyện, người ta vẫn có thói quen nhìn nhận tội ác hẳn là phải có hình thức giết người cướp bóc gây thương tích âm mưu thủ đoạn dẫn tới hậu quả không thể vãn hồi etc. [định nghĩa về một vụ án hoàn hảo là khi không ai hay biết rằng một tội ác đã diễn ra] do những kẻ phải vào các motif thủ ác như thế này như thế kia, mà không phải là bất kỳ ai ngoài kia ta lướt qua hay bất kỳ ai quanh ta; và khi tội ác được nhìn nhận bằng chính mắt mình, đã thực sự được chứng thực những mối nghi ngờ, thì tất có điều sụp đổ, thậm chí sụp đổ diện rộng... bingo thế giới đột ngột hiện ra với đúng bản chất của nó, vô lý hỗn loạn điên rồ và một lần nữa, vẫn cứ là bất công, không bao giờ có công bằng - nói như một nhân vật trong Thăm thẳm mùa hè: thế giới này sẽ chẳng vì tôi mà huỷ diệt, tôi chỉ là một tồn tại vô nghĩa, chẳng thể gây ra gì hơn một chút xáo động chốc lát nhưng tôi vẫn muốn thử đám đông kia, sống vui vẻ hạnh phúc chẳng biết gì về bóng tối dưới chân họ, khiến tôi muốn lay họ một chút xem sao

độ mấy năm trước, vô tình lướt fb tôi biết Nguyễn Dương Quỳnh có tác phẩm mới, thể loại giả tưởng, tên gì đó Thiên cầu hay Tinh cầu; điều ấy không lạ nếu từng quan tâm Nguyễn Dương Quỳnh [hình như chào sân là dịch Khi ta mơ quá lâu] - cô gái thích game fantasy; tôi đọc lướt vài đoạn tác giả post online, thấy không phải giọng văn của Đỏ mà tôi chú ý, nên tôi bỏ qua

Đỏ của 13 năm trước và vài ngày qua ở lại với tôi, vẫn là Đỏ gây cho tôi sự chú ý và hứng thú không ít - một ấn tượng: một tác giả trẻ với một câu chuyện chỉ có như vậy thôi mà có thể kể tỉ mỉ tinh tế, lại hết sức giản dị, đủ sức giữ chân người đọc không phải bởi một câu chuyện nhiều tình tiết gây cấn, thoả sự tò mò vô hạn độ nơi người đọc; một cái nhìn lướt qua của nhân vật với nhân vật nhưng để lại mùi vị ư, chỉ với những tơ mành mành như vậy thôi, có thể thành một truyện ngắn tuyệt vời [truyện ngắn luôn có vị trí của nó, là bất cứ gì được kể được viết ra, một ý nghĩ một vẩn vơ một câu chuyện hay chi tiết nhỏ như mũi chích nơi đầu con muỗi, không ai cần biết có kết cục hay không... miễn giữ chân được người đọc, miễn ở lại được ngay cả khi đã quên thực sự nó kể cái gì nói cái gì]; như vậy rất đáng trông đợi [với lần đọc lại này, tôi còn muốn truyện ngắn Đỏ cắt bỏ hẳn mảng với những người bạn học]. Nhưng chính vì đã có một mở màn Đỏ, tôi bị hẫng không ít khi sang truyện Nước xốt cà chua và Thị trấn của chúng ta; đến Thăm thẳm mùa hè thì cái cốt của trinh thám đã gỡ gạc lại phần nào nhưng vẫn không thấy lại phong cách viết của Đỏ 

quẩn quanh

10-15 năm trước thì đọc được, chứ bây giờ chịu rồi, không thể đọc được nữa; lúc trẻ đọc chơi chơi văn cợt nhả, xem nó là một thứ lạ tai, đặc biệt; bây giờ thì rõ một giả vờ. Quẩn quanh trong tổ giống một tập tạp văn hơn là tiểu thuyết. Trời hôm ấy không có gì đặc biệt thì gợi nhớ đến Bắt trẻ đồng xanh non tay

còn tập tản văn Con chim khổng tước còn hót vang ngày mở đất, hồi í chẳng hiểu mắt tôi đọc thế nào lúc mua sách, lại nghĩ rằng đây là tập viết về các quyển sách, trong đó có quyển Mùa chim ngói của Hà Ân - đấy, chẳng hiểu lúc đứng mua sách đọc lướt kiểu gì; thế là tôi mua và nghĩ nhân tiện xem Phan An đọc sách thế nào sau vài năm mình không đọc Phan An, tôi bảo vậy thì mình đọc Mùa chim ngói trước [đây là một quyển rất gần văn học nhà trường cho các cháu bắt đầu biết đọc chữ đọc]. Khi động đến Con chim khổng tước còn hót vang ngày mở đất, chả có gì đả động đến Mùa chim ngói cả, cũng không có gì giữ chân tôi với Phan An nữa. Cách đây độ 2 năm, một lần tôi mở một quyển gì tên đại khái là Tôi ngồi đây chờ cơn bão tới [hay bão qua, tôi không nhớ, đây là sách của bạn gửi ở nhà tôi], đọc lướt vài trang tôi liền nghĩ đến Phan An; cùng phong cách; lúc í tôi đã nghĩ ngay, chắc mình phải dọn Phan An rồi, nhưng mà lại không có thời gian để sờ lại, cho đến lúc này

cuối cùng, từ Trời hôm ấy không có gì đặc biệt, tôi lại có hứng thú với Cơ học công trình và Âm học trong công trình cơ bản và nâng cao - dạo này tôi đặc biệt có vấn đề với âm học, áp lực âm thanh etc.

tóm được thì tóm

tôi đọc lần đầu Nguyễn Vĩnh Nguyên là khoảng 18 năm trước Khu vườn lưu lạc, lần tưởng là cuối là độ chục năm trước Những thành phố trôi dạt, sau đó bẵng đi tôi không đọc nữa. Đến gần đây đọc lại truyện ngắn Nguyễn Vĩnh Nguyên cả mấy tập Khu vườn lưu lạc, Ở lưng chừng nhìn xuống đám đông, truyện dài Những thành phố trôi dạt [tập Động vật trong thành phố đưa cho bạn mượn, không thấy hồi cung :)] vẫn có cảm giác mình đọc lại được, không phí thời gian. Tiếp cận truyện ngắn Nguyễn Vĩnh Nguyên qua một hai truyện, người đọc có ngay động thái phải đổi bộ mã [biết rõ có khi phải cài mã độc] nếu muốn đi tiếp; thế giới hiện thực kỳ ảo ảnh hưởng của văn chương Garcia Marquez không hiện lên trực diện mà được viết lửng lơ giữa các dòng như hiện thực bốc hơi và nhoe cánh lên lưng chừng, ai tóm kịp thì tóm, tóm được thì tóm, không tóm được thì... đó là cảm giác gây bức bối trêu ngươi chọc tức cho kiểu người đọc như tôi. Tôi vẫn nhìn nhận ở lần đọc lại này, đây là kiểu nhà văn mạnh về ý tưởng văn học, một người đọc sách nhiều mảng màu không chỉ đọc văn chương, điều này nhìn thấy rõ ở các truyện ngắn màu sắc Garcia Marquez và Những thành phố trôi dạt là cảm hứng từ Những thành phố vô hình của Italo Calvino; chính vì đọc nhiều, đôi lúc đọc tản văn còn thấy một mọt sách lành, dù từ ngữ câu cú câu nhiều từ quán cóc nhưng đó vẫn là một người cho cảm giác hiền lành

việc đọc nhiều các mảng sách khác ngoài văn chương được thấy rõ hơn qua các tạp/tản văn; ở lần đọc này tôi chỉ đọc lại 3 tản văn trong ảnh, quyển muốn đọc lại nhất Đà Lạt một thời hương xa thì hình như để ở quán nào rồi [thế mà tôi đinh ninh là nhà vẫn còn một quyển nhưng hoá ra cái mắt mờ tịt của tôi nhìn nhầm, quyển còn trên nhà là Đà Lạt miền sương khói]. Hai tập tản văn có tên dài là các đồ vật - chúng nói về cái không nói về nhưng cả người viết và người đọc nhiễu sự cứ muốn gán cho chúng câu chuyện chúng kể về; đầu óc con người là như vậy, nó bị ám ảnh bởi các mô thức đã có, các cảm xúc cũ. Còn tản văn về Đà Lạt thì Với Đà Lạt ai cũng là lữ khách - tập này không có gì nhiều với tôi [cái bài Loài hươu đa cảm của Lê Uyên Phương sao khó tìm thế nhỉ], tập Đà Lạt một thời hương xa - Du khảo văn hoá Đà Lạt thì có nhiều thứ để gom nhặt hơn. Tôi đến Đà Lạt lần đầu khi Đà Lạt đã đập phá xây dựng nát bét cả một quãng rồi, chúng tôi phải chạy xa khỏi trung tâm, cỡ 40-50km mới thấy đây là một cao nguyên, vùng đất người ta hay nghĩ về; mỗi cuối chiều khi còn lang thang trên đường trở về homestay ở trung tâm thành phố, tôi hát trêu mọi người "hoàng hôn dốc em đứng một mình hoàng hôn dốc mình em khóc" - đó là cái đìu hiu gợi nhớ đến Huế [nhất là một lần chúng tôi ghé qua hồ than thở đồi thông hai mộ, muộn quá, lại là ngày mồng 2 tết cổ truyền nên chẳng còn ai ngoài 4 người chúng tôi lang thang và 1 người bảo vệ loanh quanh đâu đó - thằng ku Saigon ngủ cùng phòng homestay nó cứ kể chuyện ma rồi không khí cuối chiều thê lương như muốn đi trầm mình xuống hồ cho rảnh nợ] là sương giăng se lạnh mờ tầm nhìn con đường quanh co chơ lơ giữa các hàng cây dài, rất khác ban ngày nắng lên rực rỡ nhộn nhịp của các hoa lá trong gió lộng; đúng là một vùng đất đến để đi, đi để nghĩ về những gì nó đã để lại trong tâm tưởng người khác, trong ta như nỗi ám ảnh

Đi tìm hoang dã là một truyện dài, tôi xem là một bước thử nghiệm đi lạc của Nguyễn Vĩnh Nguyên, trước đây và cả bây giờ, tôi không cho đấy là những gì gợi nhớ đến văn chương Nguyễn Vĩnh Nguyên. Nhớ đến Nguyễn Vĩnh Nguyên, chỉ cần nhớ truyện ngắn và Đà Lạt, dù phong cách viết điểm sách thì rất Sài Gòn

tôi không đọc gì thêm sách của Nguyễn Vĩnh Nguyên in trong khoảng 9-10 năm trở lại đây [thi thoảng mua sách cũ online, nếu gặp quyển nào của Nguyễn Vĩnh Nguyên tôi vẫn vợt, thế nên mới có chuyện mang cho/tặng, cho mượn rồi thiếu thừa quên nhớ] vì thời gian đọc không còn nhiều, tôi muốn tập trung vào các tác giả thế kỷ trước; chứ không phải lý do chính không đọc văn học Việt Nam như tôi hay nói vì văn sĩ trong nước tôi thấy sa cạ bầy đàn tâng nhau tụ nhau thù tạc [văn chương thù tạc, "sản xuất dư thừa các tác phẩm văn chương là một sự lăng nhục xã hội" - G. E; sorry, ít tuổi và chỉ là người đọc mà ăn nói mất dạy 🙂, điều này một lần ngồi với bác bạn (bác HB - THB) tôi nói và BB tay cầm điếu thuốc ra chiều hất tay và nhướn mày nhìn tôi cười bảo "con gái ơi, nếu đổi xưng hô, thì có thể sẽ nói thêm được với nhau rất nhiều chuyện", BB hay đùa tôi là tú tú đổi xưng hô đi, nhưng tú tú nhất định không :)))] mà quên mất căn phòng riêng với các trang viết và đọc - đọc và viết

đâu sẽ vào đó

Đi học là tập ký Phan Triều Hải tham gia lớp viết văn ở Iowa, Mỹ năm 1999; tại đây, Phan Triều Hải gặp Han Kang, lúc này Han Kang có lẽ vừa xuất bản tiểu thuyết thứ 2, Kang được miêu tả là người trầm tĩnh và tập trung - đó cũng là một trong vài điều tôi nhớ về tập ký này, tôi chủ yếu nhặt các mảnh Han Kang [lúc tôi mua quyển Người ăn chay 201x, còn chưa đọc nó, nhìn tên tác giả Han Kang tôi bảo thấy ở đâu rồi, một cái tên Hàn Quốc trong một quyển của tác giả Việt Nam, một quyển không phải truyện ngắn tiểu thuyết mà như một dạng tự truyện tự sự gì đấy, rồi khi đọc xong Người ăn chay tôi mới quyết đi tìm tác giả Hàn Quốc này xuất hiện ở đâu trong quyển sách nào đó mình đọc rồi, tò mò thôi, đơn thuần là tò mò, như đi tìm hình ảnh xem cô ấy trông như thế nào, lúc ấy Han Kang chưa Nobel, Nobel đến sớm quá làm tôi cũng mất hết tò mò]

số còn lại trong ảnh, đều là tập truyện ngắn; trong đó tập Phan Triều Hải truyện ngắn bìa xanh của Phanbook là tập hợp 5 tập truyện ngắn: Vào đời 1994 [tập này tôi tặng bạn, từ đấy tôi cũng không nhớ để bù vào giá sách], Những linh hồn lạc 1995, Quán bò rừng 1995, Có một người nằm trên mái nhà 1997 [tranh bìa đẹp nhỉ; tập Phan Triều Hải truyện ngắn của Phanbook có các tranh phụ bản, nhìn cũng hay hay, hay hay theo con mắt nhìn của người trẻ], Những con đường không đến Seattle 2005; sau đó, ngoài Mỗi người một chỗ ngồi 2018 là các truyện ngắn mới, thì hình như gần đây còn có một tập truyện gì đấy, tôi vừa tìm hiểu, tập ấy tên Thử một đời khác 2026 - nghe tên tập truyện mới nhất này, ai đã đọc tập Mỗi người một chỗ ngồi sẽ nhận ra ngay, không dưới 2 lần nhân vật trong truyện chủ động/bị động được/bị gợi ý thử sống đời khác [công việc, con người, nơi ở mang tính địa lý...]

độ nửa năm trước có đứa tiểu iêu mượn tất cả Phan Triều Hải tôi có về đọc; bẵng đi, không liên quan gì đến sách vở đang nói, nó tự nhiên bảo em đọc Phan Triều Hải rồi, kiểu nhẹ nhàng giống Nguyễn Nhật Ánh. Tôi lúc í mặt nghệt ra, chắc cũng hơi ngắn tũn lại; chỉ thả cái mặt cười, nghĩ bụng: chắc ông sờ đúng mấy truyện ở Vào đời và Quán bò rừng đuối đuối nên ông ví như thế, nhưng mà cái thằng hâm này, đọc kiểu gì mà lại gom người ta vào với Nguyễn Nhật Ánh được cơ, thế mới tài, nếu mà ngả Nguyễn Nhật Ánh thì làm sao từng này quyển vào nhà tôi và ở lại được từng ý năm, phải thoát được cái giải gì văn học tuổi hai mươi các cụ ạ

trong mấy tập của Phan Triều Hải, nếu đọc theo thứ tự viết [rất nên theo thứ tự, với Phan Triều Hải lại càng nên vì các nhân vật cũng theo đà tiến của thời gian, họ từ những người đang đi học, chập chững đi làm, đi làm rồi lại học thêm bằng cấp, rồi đi làm ổn định, lấy vợ/chồng, tuổi 30 tuổi 40 etc. rất có lớp lang và tiến trình rõ rệt] truyện đầu tiên cũng là tên tập truyện: Vào đời, đọc sẽ có ấn tượng luôn phong cách câu văn ngắn, viết gọn sắc nhưng không lạnh, văn thả trôi nhưng kết cấu văn bản rất ổn định; qua truyện đầu tiên này, chuỗi về sau của Vào đời cứ đuối dần. Sang đến tập Những linh hồn lạc và đặc biệt là Quán bò rừng thì thấy viết như một chặng nghỉ, như đang khát một cú huých. Đến tập Có một người nằm trên mái nhà thì tự nhiên viết hay nổi hẳn lên dù vẫn còn truyện hơi hụt [tập này có truyện Có một người nằm trên mái nhà - truyện này mở bát ngay đầu tập, vập vào cái thấy ngay sự nổi trội của văn bản so với các truyện trước đó; đó cũng là truyện Phan Triều Hải đọc ở khoá học viết văn Iowa, cùng một truyện nữa Những chiếc ô ở Fukuoka - sau in ở tập Những con đường không đến Seattle], cứ như cú thung sâu Quán bò rừng chưa từng tồn tại. Vài năm sau thì Những con đường không đến Seattle vào hẳn chuyển động, các truyện đều tay rõ. Lần đọc này, Mỗi người một chỗ ngồi, với tôi là trúng phóc; sau hơn 10 năm Phan Triều Hải có tập truyện ngắn mới in kể từ Seattle, tôi cũng từng ấy thời gian mới sờ lại Phan Triều Hải các tập truyện tôi đọc loanh quanh lúc cấp 3 và ngoài 20. Đây là tập truyện đúng thời điểm tuổi trung niên rõ rệt của tôi, tôi rất muốn giới thiệu nó cho các bạn mình, cái rõ rệt nhất là tôi cũng như các nhân vật trong truyện, chúng tôi phải đối mặt không thể vòng tránh thêm về sự mất mát của thời gian gắn với con người, chúng tôi rệu rã trước sự lặp lại nhàm chán của đời sống, đồng thời lại muốn ở trong sự lặp lại điều đặn này vì không muốn, không còn muốn thay đổi nữa, trong khi mọi con người tưởng chừng vẫn quanh đây thì đã đổi khác - như những cái tên biến mất, bản thân tôi có đôi lúc còn không nhớ ra mình - tên tôi cũng như chạy khỏi tôi chạy hụt hơi i dont know me anymore, nói gì đến người. Tình cảnh sống tức là không thể bất động, phải chấp nhận, tận hưởng, chịu đựng... đi trọn một con đường đã chọn, đi đủ xa thì kiểu gì cũng đến được một nơi nào đó; trong sa mạc đằng nào cũng chết, chỉ khác ở cách chết; chúng tôi như những kẻ chết khát, gần như chết khô đến nơi, nhìn thấy hồ nước, nếu nghĩ đó là ảo ảnh vì luôn biết ở tình cảnh này sẽ phải sống với những ảo ảnh xuất hiện, ta nằm lại không tiếp tục trong khi đó là hồ nước thật [thì cứ nghĩ là hồ nước thật đi] thì ta chết vì từ bỏ, ngược lại, bằng mọi cách lê lết đến nơi mà ta tưởng là hồ nước rồi nhận ra không là gì ngoài cát thì ta chết vì kiệt sức. Gì thì gì, và rồi chuyện sẽ đi con đường của nó, đâu sẽ vào đó, đâu khắc vào đấy, một khi đã sống - không thể bất động... có thế nào cũng vẫn phải tiếp tục

vừa hết Phan Thị Vàng Anh xong, khi được sang đến tập Có một người nằm trên mái nhà của Phan Triều Hải, và nhất là hôm qua đọc lại tập Mỗi người một chỗ ngồi; ý nghĩ đến trong đầu tôi, lặp lại vài lần trong mấy ngày qua: chẳng lẽ qua được vài năm gạt qua ý nghĩ quái ác phụ nữ không biết viết văn thì giờ đây nó lại đang lừng lững hiển hiện về trong đầu mình như một hồn ma bóng quế hay sao, thật ác ôn cái ý nghĩ lởn vởn này

Thảo Hảo Phan Thị Vàng Anh

công cuộc dọn dẹp văn học Việt Nam của tôi diễn ra hơi mất thời gian vì nó nhiều dã man; tuổi trẻ lơ ngơ nào đã biết gì, bẵng đi vài năm có thể dọn dẹp được ngay một vài nhân vật mà ngay 1-2 quyển gần nhất đọc đã thấy mình không thích nữa rồi [như Hồ Anh Thái, Đỗ Phấn, Nguyễn Việt Hà...]; nhưng có những nhân vật, không dọn dẹp được ngay, vì thời điểm đọc và thời điểm tiếp tục mua sách nhưng chưa có ý định sờ tới - nó cách nhau quá, ngại đọc nên cứ chất đống đấy, không biết ngày tháng nào dọn được; cho đến một ngày hô khẩu hiệu: sống và làm việc như những ngày sát Tết :))) - thế là tiến hành sờ lại. Đó là trường hợp các nhân vật gần đây; 2-3 hôm nay với tôi là Phan Thị Vàng Anh

lần đọc này, chủ yếu là sờ lại xem có gì khác không. Tôi vẫn đi theo chiều thời gian đã từng ngày xưa, tức là tôi bắt đầu với truyện ngắn/dài - trong ảnh là hàng trên. Có vài truyện khi động lại tôi vẫn nhớ, như truyện gì hồi trẻ con tôi đọc khi thấy chi tiết cô bé con trong truyện đọc tiểu thuyết thấy một cô gái yêu một người đàn ông lớn tuổi và họ xưng với nhau ông - em thì cô bé trong truyện liền có ý nghĩ tìm trong những mối quan hệ quen biết của bố mẹ một người đàn ông lớn tuổi cỡ cha chú, để yêu; khi thấy lại chi tiết này, tôi cũng thấy lại hình ảnh tôi hồi trẻ con, lúc đọc truyện ngắn này, tôi cũng cùng ý nghĩ ấy: là mình, mình cũng thích yêu một người lớn tuổi gọi là chú là bác [nhìn chung, hãy cẩn thận với cái mình muốn 🙂 độ chục năm sau, tôi cứ đòi chú đừng gọi tôi là con xưng chú nữa, tôi muốn gọi là anh xưng em :p]; cũng tương tự như vậy khi đọc truyện gì đó tu viện, xơ giảng bài và xơ đọc kinh, câu cuối truyện tác giả viết "mình sẽ đi tu" - hồi bé khi đọc, tôi cũng nghĩ như vậy, về sau, mỗi khi đọc truyện tiểu thuyết nào có nhân vật nữ tu, ma soeur... tôi vẫn thấy đó là đời sống đáng vươn tới, tôi thích một đời sống không vướng bận lao xao, hiến mình và trọn đức tin, còn nhân vật trong các tiểu thuyết các truyện ấy có thực sự sống đời sống đó không thì là chuyện khác

bây giờ sờ lại, khó mà đọc được truyện ngắn của PTVA, nghe đâu đó nói văn giới ví PTVA là NHT mặc váy - không hiểu ví von ấy liên quan gì nhau. Truyện ngắn PTVA thi thoảng được một câu ác, nhưng không phải truyện nào cũng được hay tần suất cái đọc được trong một truyện ở một mức đáng kể; đọc luôn có cảm giác không khí văn chương hều hều của học sinh sinh viên khối Đoàn đội sinh viên tình nguyện ban chấp hành etc. nếu in ở các tờ Hoa học trò, Mực tím... một thời sẽ rất hợp. Một truyện ngắn ngày xưa tôi rất nhớ, truyện Kịch câm - đến giờ đọc lại cũng thấy không có gì. Truyện tôi vẫn đọc lại, đọc trong suy nghĩ, duy nhất là truyện Cha tôi - đây là tự truyện; tôi đọc vì đó là hình ảnh người cha Chế Lan Viên, con người Chế Lan Viên trong miêu tả, trong mắt người thân; tôi thích tập thơ Điêu tàn mà

các truyện ngắn ở tập Khi người ta trẻ, Hội chợ được viết trong giai đoạn 1990-1997 đều được in lại trong Truyện ngắn Phan Thị Vàng Anh của nxb Trẻ 2011, ngoài ra tập này có thêm mấy truyện ngắn nữa, có truyện vẫn thuộc giai đoạn trên kia, có truyện đá sang những năm đầu 2000. Nhưng không có gì chuyển biến về phong cách văn chương

tạp văn Phan Thị Vàng Anh, bút danh Thảo Hảo, tập Nhân trường hợp chị thỏ bông 2004, bìa màu ghi là tập hợp mục Tôi nghe, đọc, xem, thấy trên báo Thể thao & Văn hoá trong 3 năm: 2002, 2003, 2004 [trong suốt mấy năm cuối thập niên 90 thế kỷ trước đến khoảng gần hết thập niên đầu thế kỷ này - thế kỷ 21, đây cũng là tờ báo giấy duy nhất tôi quan tâm và hứng thú mua báo mới, cầm tờ báo mới còn ấm ấm trên tay, đi mua báo đôi khi còn đợi sạp báo rọc hay xếp báo, đó là niềm vui sướng chắc khó mà có lại được, đó là quá trình của tôi từ cô bé cuối cấp 2 kéo cho đến lúc không còn phải gắn với trường lớp nữa]; đến 2005 Nhân trường hợp chị thỏ bông và những bài viết khác, bìa hồng hồng xanh xanh tái bản có bổ sung minh hoạ của hoạ sĩ Còm, vẫn là tập hợp các bài viết trên TT&VH mà Thảo Hảo giữ mục, nhưng có thêm 8 bài viết khác thì phải; tập Tạp văn Phan Thị Vàng Anh của nxb Trẻ 2011, một nửa in lại phần lớn các bài trong 2 tập bút danh Thảo Hảo, trừ 2 bài [1 bài nhắc đến quyển Miền đất huyền ảo của Dam Bo và 1 bài về vở kịch nào đó kịch bản phi logic], và nửa còn lại là các bài bút danh khác của PTVA: An Bàng, in trên Đại biểu nhân dân, Tia sáng, Tuổi trẻ, Thời báo Kinh tế Sài Gòn trong 2 năm 2005 - 2006; còn tập Ghi chép nhỏ của người cưỡi ngựa là tập hợp các bài trong khoảng 2010-2015 [khoảng 2015 hay sau đó, có 1 lần vô tình thế nào tôi lạc vào fb cá nhân của PTVA, như nhiều nhân vật khác, tôi nghĩ thôi đừng đọc họ viết gì trên fb, dễ dở hơi lắm, thế nhưng tò mò vẫn luôn chiến thắng, tôi đọc stt về một việc, đại ý: họ đi nghỉ ở homestay hay nhà nghỉ nào đó và một vài chú chuột con còn đỏ hỏn chưa mở mắt bỗng rơi trúng chỗ ở của họ, thế là họ bối rối phải nuôi chúng vì ai nỡ để chúng cứ thế mà trết, hay là sẽ cứ đơn giản là để chúng tự sinh tự diệt hay là diệt luôn vì chúng mà lớn thì cũng phải diệt chúng mà thôi etc. rồi họ nuôi chúng, về lại thành phố về lại cuộc sống bận rộn, họ vẫn liên lạc với homestay chủ nhà để biết tình hình chuột mở mắt thế nào rồi etc. lần đó đọc stt xong, tôi cũng băn khoăn, là mình mình cũng sẽ nuôi mấy con chuột đỏ hỏn đó (thì hồi bé tôi cũng vì thế mà nuôi chuột, chứ "sẽ" gì nữa), cũng vẫn sẽ bối rối băn khoăn những câu hỏi như vậy giữa việc cùng là chuột nhưng chuột trứng nước đỏ hỏn chưa mở mắt cũng khác với chuột to chuột trưởng thành phá phách chứ etc. nói chung vẫn là làm người thật bất tiện; nhưng đọc xong stt ấy của PTVA, tự nhiên tôi cũng không có gì tò mò nữa, không lướt thêm để chán văn sĩ hay thấy dở hơi lắm hay để nhận định văn sĩ viết văn và chơi fb thì thế nào thế nào; chỉ đơn giản là không có gì mới, không có gì gây tò mò nữa; tôi lặng lẽ đi khỏi fb ấy, đó là lần đầu tiên và duy nhất tôi vào fb của PTVA, các văn sĩ khác chơi fb thế nào, tôi thường tránh coi như không biết gì, lý do: dễ dở hơi lắm] in trên Nhân dân hằng tháng, Người đại biểu nhân dân, Người đô thị, Văn mới. Có những liệt kê thời điểm viết và in báo nào, mục nào... là có lý do

PTVA viết truyện ngắn, thơ và tạp văn/tản văn thì mảng tạp văn/tản văn viết giữ mục cho các tờ báo/tạp chí là thấy đọc lại đỡ nhất. Viết có giọng và phong cách rõ ràng [dù nhiều bài đúng giọng báo chí và đại biểu quốc hội], nhiều bài đọc lại vẫn thấy đó là một cây bút sắc sảo, thông minh, quyết liệt [đọc truyện ngắn Cha tôi và đọc nhặt nhạnh những gì người ta nói về Chế Lan Viên, có thể nói tính cách đó kế thừa từ người cha] nữ cường nhưng vẫn có nét duyên, hài hước của một người phụ nữ viết; nhưng có độ chuyển rõ rệt, những bài viết năm 2002-2003 hay hơn hẳn, 2004 có bài được bài nhạt, 2005-2006 thì nghiêng nhiều về giọng đại biểu quốc hội, đọc không còn thấy muốn đọc nữa, sang đến tập Ghi chép nhỏ của người cưỡi ngựa khoảng 201x-2015 thì viết lại thấy đỡ hơn hồi 2005-2006 dẫu không thể có lại như hồi 2002-2003

còn tập thơ Gửi VB, tôi vẫn luôn nghĩ chắc chắn mình giữ lại tập thơ này dẫu có đẩy hết PTVA truyện ngắn, tạp văn/tản văn đi, như trường hợp đẩy hết NNT đi từ lâu, mà chắc chắn ngay từ đầu sẽ giữ lại tập thơ Chấm; nhưng khi đọc lại Gửi VB rồi, tôi phân vân, muốn giữ lại vì đó là tập thơ, nhưng giữ lại vì đó là tập thơ thì có muốn giữ lại không vì... là tôi, tôi cũng thò bút sửa thơ như cái ông bà nào đấy đọc trước tôi đã thò bút sửa tè le tập thơ

Tam Yên

trong 4 tiểu thuyết tính đến thời điểm hiện tại xuất hiện trong hình hài quyển sách của Nguyễn Nguyên Phước thì Chung một cuộc tình là lỏng lẻo nhất; đọc nó, nhất là các đối thoại, nghĩ đến truyện của Haruki Murakami. Tiến sang Một chuyến đi và Nhà máy sản xuất linh hồn, thì đây là sản phẩm: sự phi lý làm người của Kafka, nỗi bất tiện làm người của Kierkegaard - nhưng không được từ bỏ đức tin, lòng can đảm [sao mà khổ thế con người]; tiếp tục một chủ đề: số phận chọn ta như người ta chọn gái điếm, chênh vênh trăn trở hoang mang cô độc hay phó mặc vô tri... có thế nào thì cũng vẫn thế, giãy hay không giãy thì cũng vẫn vậy - kiểu gì thì rồi cũng khóc cả thôi [lúc này Kurt Cobain xuất hiện trong đầu ta một câu: nobody dies a virgin, life fuck us all; nó đồng hành cùng câu người đời hay nói: gái đĩ hơn người khác ở chỗ họ biết họ làm gì và bán gì, hay, một câu nữa: với thế giới này, ai cũng là đĩ, chỉ khác nhau làm đĩ bộ phận nào, lúc nào và phục vụ ai]. Và, Chết trong ngày Chúa nhật: "Thằng Lâm bảo cuộc đời là con đĩ thế giới là cái nhà thổ Thượng đế là thằng chơi quỵt. Thằng Tùng nói Thượng đế bây giờ đang ở đâu. Trong nhà thổ thằng Vũ nói mày vào đấy mà tìm ba lít một nhát muốn tìm Thượng đế nào cũng có..." [chắc đây là tiểu thuyết định nghĩa "nhà thơ" nghĩa là như thế nào nhiều nhất tôi nhớ, lại Kierkegaard]

đọc truyện ngắn Nguyễn Nguyên Phước, Tam Yên đã xuất hiện ngay từ tập Lần đầu tiên với truyện Người không kinh ngạc, đó là cái làng Tam Yên nơi người ta chết vì mở một chiếc hộp, điều xảy ra khiến người ta chết vì kinh ngạc, rồi một kẻ buồn tẻ mở nó không chết vì kinh ngạc mà bị cái hộp gây kinh ngạc ấy hút vào mà chết, từ đó cái hộp trở thành vật vô tri vô dụng, dân làng không chết vì kinh ngạc khi mở hộp nữa mà chết vì mòn mỏi ngóng chờ kinh ngạc bởi trong suốt cuộc đời họ không còn bất kỳ sự kiện nào gây ngạc nhiên. Sau đó, ở mảng tiểu thuyết, nó dồn dập được nhắc đến ở Chết trong ngày Chúa nhật và Một chuyến đi

Tam Yên là một nơi chốn, mày nghĩ nó ở đâu thì nó là ở đấy, mày bảo nó thế nào ra sao thì nó là thế, gọi mê cung cũng đúng mà nhà tù thì phải rồi, là cái làng nơi một chuyến xe số phận phải đến là phải đến thì cũng đâu có sai... Tam Yên, đi lòng vòng mãi cũng về chỗ ban đầu, đi kiểu gì cũng kết cục như nhau "khi đi vào vùng đất này la bàn bị xoay theo chiều tiếp tuyến với con đường mà ý chí của Đấng Toàn năng muốn chúng ta đi" - Chết trong ngày Chúa nhật. Chốn ấy ở Nhà máy sản xuất linh hồn - chỉ gọi chung là làng, nơi đặt nhà máy - không được đặt tên làng Tam Yên như trong Một chuyến đi, làng ấy cũng vậy, nhà máy nằm dẹt như con gián giữa hai quả đồi của làng, trong nhà máy không có lối đi cố định, các con đường cứ bẻ quặt rẽ nhánh nhưng có thế nào thì nó cũng dẫn đến nơi vốn dĩ phải đến, làm cái việc ngày ngày vốn dĩ phải làm "ngồi yên và tập trung suy nghĩ", nhà máy không bao giờ từ chối một ai: còi vang lên ta đến nhà máy, làm công việc ngồi yên và tập trung suy nghĩ, hết giờ đi về, tối tối ra bãi tha ma làm tình ngay trên bề mặt các ngôi mộ như những xác sống hừng hực động dục... nhìn chung mọi con đường đều dẫn đến nơi cần phải đến. Trăn trở hay vô tri, hoài nghi hay xác quyết, biết hay không biết, ngu si hay có tí thông suốt, thông tuệ... ở tư cách con người hay người ngợm [như Lâm ở Nhà máy sản xuất linh hồn và các cuộc đối thoại tìm hình hài một con người cùng rời bỏ làng, rời nhà máy], tất tật đều dẫn đến chỗ cần phải đến mà số phận đã chọn. Giãy mà làm gì, ta trao cho hành động của mình một phẩm cách, nhân cách làm người... có khi đó cũng chỉ là ảo tưởng của riêng ta - thế nhưng, thần chú ta phải mang như cây thập tự giá mình [hay cây ta bị đóng vào đợi loài ác điểu đến rỉa xác như ân huệ cuối cùng] vẫn là không bao giờ từ bỏ lòng can đảm và đức tin

cũng tương tự đường đi từ truyện ngắn sang tiểu thuyết, ngay từ vài trang đầu của Chết trong ngày Chúa nhật, đã rất dễ nhận ra, tôi xuất hiện liên tục và đổi vai liên tục, ở tư cách một con người có rất nhiều tôi, tôi là tất cả, tôi là ai, ai là tôi, tôi là bất cứ ai và cũng là duy nhất một ai đó với tư cách con người và số phận như vậy - sự phi lý và nỗi bất tiện làm người: ai cũng giống như ai và không có bất cứ ai giống ai cả, kết cục đều như nhau, rồi cũng khóc cả thôi, số phận đã chọn ta... Đó là đà phát triển của một truyện ngắn tên gì rất nhiều Tiến - à, Tuổi của chó trong Thượng đế và đất sét, hay, Hồi ức về một vụ hoả hoạn trong Lần đầu tiên... đều in lại trong tập Một chuyện tình vớ vẩn; và sự định hình, kiểm soát văn bản xuyên suốt tiểu thuyết 600 trang: không dấu ngắt không hội thoại thông thường không chuyển đoạn chuyển chương hồi không cốt truyện không tuyến tính thời gian không gian thực ảo [làm nghĩ đến Thomas Bernhard và Faulkner]... mớ hỗn độn triết lý rệu rã mù mịt bạo lực đen tối chằng chịt đan nhau; nó chửi tất tật cấu xé đay nghiến bươi móc mọi sự không chừa gì trong sự hoang mang bất định của những gì phải bắn ra: cái chết cái đoạ, sự ngơi nghỉ và phục sinh - là một

Chung một cuộc tình, Một chuyến đi, Nhà máy sản xuất linh hồn tương đối dễ đọc, rất dễ vào mạch truyện, mỗi người có những suy tư riêng, đương nhiên thế, nhưng tựu trung, rất nhiều điểm chạm có thể cùng nói với nhau về 3 tiểu thuyết này. Còn Chết trong ngày Chúa nhật, mớ hỗn độn ấy có thể bắt đầu ở bất cứ trang nào, bất cứ đoạn nào... có thế nào thì cũng phải kinh qua cảm giác "tởm" khi đọc nó; không cần biết, không còn ham muốn đọc đến hết một tiểu thuyết để biết kết cục của nó như thế nào [tôi thích nghĩ nó là truyện dài hơn], bởi có thế nào thì cái chữ "tởm" nó vẫn chực chờ ngay trong đầu, vẫn ngay đầu lưỡi một cái dợm liếc mắt văn bản là nó sổ ra ngay. Cá nhân tôi không muốn mình đọc phải một tiểu thuyết như vậy, dẫu tôi đã đọc rồi, biết phải làm sao bây giờ, còn làm được gì nữa; và tôi cũng không đánh giá cao nó về hình thức văn bản. Với tôi, Nguyễn Nguyên Phước là truyện ngắn; khi đọc 4 tiểu thuyết của Nguyễn Nguyên Phước tôi luôn tự hỏi, tại sao lại cần viết dài như thế, Chết trong ngày Chúa nhật là cơn cuồng viết của một người sắp hoá điên và ý thức sự điên ấy phải đổ rót nó ra; Chung một cuộc tình là một lỡ tay, thôi bỏ đi; Nhà máy sản xuất linh hồn và Một chuyến đi nếu có thể viết nó là truyện ngắn thì lợi cách hơn cả, viết dài rất nhiều đoạn tôi tưởng mình đọc văn học TQ [ở bìa sau Nhà máy sản xuất linh hồn, tôi thấy một nhân vật nhận xét Nguyễn Nguyên Phước có style Lý Nhuệ, tôi không nói đúng sai vì tôi không đọc ra Lý Nhuệ ở đây, cái đọc mỗi người mỗi khác, nó riêng tư như chuyện tình dục, tôi chỉ buồn cười cái chữ "nhưng" chốt hạ mà nhân vật đó nhận xét, ngay lúc í tôi lại nghĩ đến một ý nghĩ không gây kinh ngạc gì trong tất tật mọi sự, vừa có thứ gì được bán]. Đọc lại mấy tập truyện ngắn, tôi nghĩ nếu đẩy Nguyễn Nguyên Phước đi, cũng có chút không nỡ đấy; nhưng đọc lại và cả đọc mới mảng tiểu thuyết, tôi không đắn đo nữa; việc xong rồi

ps. có gì tí sửa, phải đi bộ 30' dưới nắng hoàng hôn

điên

Nguyễn Nguyên Phước truyện ngắn là 3 tập truyện trong ảnh, được viết trong khoảng 2005 - 2007. Các truyện trong tập Thượng Đế và đất sét 2007 xuất hiện lại hoàn toàn trong tập Một chuyện tình vớ vẩn 2023; các truyện trong Lần đầu tiên 2008 [nhìn tranh bìa, nghĩ ngay đến Người tình của Duras, làm bìa của Lần đầu tiên cũng có thể được, người đàn ông trong truyện chưa đủ trải đời như tranh thôi; bìa sách là tranh vẽ, lại còn đẹp, nếu mà lại thêm đo ni đóng giày thì là một ưu ái lớn] cũng xuất hiện lại như vậy, nhưng khuyết đi 4 truyện; Một chuyện tình vớ vẩn in thêm 2 truyện mới "Một cảnh tình yêu", "Ngay cả điều ấy"  - phong cách viết và ý tưởng truyện đồng nhất với Nguyễn Nguyên Phước truyện ngắn, có thể cũng được viết vào cùng giai đoạn, hai truyện này tôi đều thích, truyện đầu thích vì đó là hoàn cảnh chung có thể rất nhiều người đã có kinh nghiệm nó mà chưa trỏ được ra và gọi tên cảm giác, truyện còn lại tôi thích phong cách văn bản, cái thích như cách truyện Thuyết tiến hóa ngược tạo ra gần 20 năm trước tôi đọc nó

tôi mới đọc lại 3 tập truyện ngắn này ngày hôm qua, trong các tập truyện ngắn nói chung luôn có truyện trội hẳn lên, có truyện lại sụt hẳn vào hố, tỉ lệ đồi núi và thung lũng vực sâu thế nào thôi; nhưng đó là điều nhất thiết phải có của nhà văn, tạo ra các đồi núi tinh thần và vực thẳm. Truyện ngắn Nguyễn Nguyên Phước tôi vẫn có thể đọc lại nó sau gần 20 năm, trong trạng thái nhiều hào hứng, nhận ra trạng thái đó khi đọc, với người đọc, bản thân điều ấy đã tự có hào hứng riêng; điều này có thể đến từ chính việc, phong cách viết đơn giản, không tuyến tính, không trù định của tác giả - chính vì không trù định, sự tự nhiên của kẻ điên, trực giác... khiến người ta viết những gì chân phương, kể câu chuyện người ta muốn kể nhất: cái chết, cô độc, hoang mang, âu lo thường trực trong tồn tại

viết, với tôi, không liên quan mấy đến việc trả lời các câu hỏi. Nó là khoảng với cánh cửa nằm trong định tuyến không gian, thời gian và hơn nữa của tôi và của "người khác", giữa chúng tôi... trong trường định tuyến ấy, nó bày ra "tồn tại" với tất tật biến thể. Yếu tính để chơi trong trường này: điên và chân phương - cả hai không phải ai cũng có, hay, có thể tìm lại, thấy lại được

thế nên, mới có câu chuyện Nguyễn Nguyên Phước tiểu thuyết
[NNP truyện ngắn tôi định viết về việc các nhân vật tái hiện: những Lâm Trường Vĩnh Babu-san Đinh Hoài Viễn... nhưng để đến sau đi, đến NNP tiểu thuyết vẫn được, ví dụ tôi muốn móc truyện ngắn Lần đầu tiên và một phần tiểu thuyết Chung một cuộc tình vào nhau qua cửa thông: người cha - món quà cuối cùng - lần đầu tiên; lúc í sờ đến cả viết ngắn, dài cũng vẫn được cơ mà, NNP viết ngắn hay hơn viết dài, có những truyện cực ngắn như Cây thích đấy thôi... (có gì tí sửa, phải cơm nước rồi)]