đói

hôm trước có nói, chỉ 16 trang đầu của Đói đã cứu tôi khỏi nạn mất ngủ. Ngay câu đầu Đói, đã biết nhân vật tôi ôm bụng đói đi lang thang vô tư khắp thành phố, một cuộc đời không phải anh ta không nhận ra, là mình đang xuống dốc từ từ, và càng lúc càng nhanh [tiên tri là nói từ quá khứ nói từ hiện tại] nhanh không gì cản lại nổi - rất Celine; nhưng con người này làm tôi thực sự yên tâm là ngay sau khi gấp sách lại, tôi có thể ngủ được ngay và luôn, là chi tiết anh ta mang cái áo gile đi hiệu cầm đồ, lấy 1 curon rưỡi, rồi hào phóng và ung dung cho ông lão tàn tật khốn khổ 1 curon với tâm thế là tôi nợ ông, ông cầm đi để tôi thoát ông, không ai quấy tôi nữa, đời chính ra không u ám lắm - đến đây thì đặc Dostoievski của Tội ác và trừng phạt và Bút ký dưới hầm và, cũng lại Celine. Chỉ qua trang 16 của Đói, tôi yên tâm, đây rồi thế giới Dostoievski của tôi, tôi yên tâm mình sẽ ngủ được vì người tiễn mình khỏi thế giới thực để vào thế giới của chìm xuống là một người có hứng Dostoievski

càng đọc về sau, càng thấy ấn tượng ban đầu nối Đói và Tội ác và trừng phạt nhạt đi so với Đói và Bút ký dưới hầm vì tâm lý nhân vật được đẩy tới tha hoá cuồng loạn, tự cười cợt nỗi ám ảnh nội tâm của mình, tự than khóc gọi một Đấng, tin tưởng vào kế hoạch của Ngài nhưng rất nhanh chóng nghi ngờ sự tồn tại của Đấng ấy; than khóc chấp nhận, ung dung nhẫn nhục chịu đựng sự xuống dốc mãi... nhưng nhất định vươn thẳng vai thẳng lưng sống với một cơ thể đói tới bệnh tật không thể thẳng ngực vì đau, kiêu hãnh tràn trề lừa mình phỉnh mình. Cứ như vậy, hết cơn đói này đến cơn đói khác, những biến đổi tâm lý cực đoan - hy vọng - tuyệt vọng - say sưa, vừa kiêu hãnh vừa mê mụ tự ti, vừa ung dung hào phóng dũng cảm vừa than khóc chịu đựng nhẫn nhục, vừa ngạo mạn tàn nhẫn ác liệt vừa dịu dàng tốt bụng... nối tiếp nhau mà không cần chuyển tiếp, một dạng quen với bấp bênh tra tấn, quen với đói và lấy đấy làm điều bình thường; là vì đói nên phát điên phát sốt, hay vì điên vì quá tỉnh quá mê mà sinh đói... không cần làm rõ, chỉ biết bản thân nhân vật tôi hiểu về chính mình rằng những khi nào ý nghĩ điên rồ đến, anh ta thấy mình cần đói thì mọi sự sẽ dễ thở hơn; nhân vật cô gái yêu anh ta cũng nhận ra điều ấy, khi anh no/khi vừa ăn xong thì còn tồi tệ hơn

để kể một câu chuyện anh nhà văn nhà báo kiếm sống bằng viết, bữa no bữa đói, mà chủ yếu là đói... đói dai dẳng lặp lại, đói quẫn trí triền miên [gặm một khúc xương thịt sống nôn hết lần này tới lần khác, nhai vỏ bào, nhá giày, cắn tay mình...] đói tới mức cái đói gây buồn nôn lộn tùng phèo ruột gan cho người đọc về nó... kể nó, nhiều người nhiều giọng có thể kể. Nhưng văn chương, anh kể một câu chuyện như bao chuyện con người vốn vẫn biết hoặc đã từng nghe về một người đói [nhưng mà, thời nay người ta có thực sự biết đói không, có thể biết đói là như thế nào không, cặn kẽ cái đói í... nghe xa vời quá, người ta tưởng lầm cái nhịn ăn là cái đói đấy thôi] nhưng kể nó thực đến khốc hại, cái đói ám ảnh không thôi, nó thực đến bạo tàn không cho người ta một đường lui, dồn người ta đến cùng đường tuyệt lộ để cho con mắt phải lõm sâu vào, lõm vào sâu cái tầng hầm kín nhất, tới cùng của con người... thì có thể, đến được đó, anh đang viết văn, viết tự nhiên, nó thoát khỏi kể chuyện thông thường

có rất nhiều chi tiết hay trong cái ác và tìm lại mình rồi lại tha hoá và lại bơi ngược dòng của nhân vật tôi, chỉ vì đói và không được đói; những chi tiết ấy không thiếu trong Đói, pha nào cũng gây sửng sốt cho người đọc vì Hamsun có thể chọn chi tiết không ngờ tới này ư, chọn nó thật à, có thể như thế được sao... nhưng chi tiết tôi thích nhất, cho tôi nhiều mối nối, là chi tiết ông chồng bà chủ nhà trọ rủ nhân vật tôi nhòm trộm lỗ khoá cảnh vợ ông ta và tay thuỷ thủ thuê nhà trọ đang quắp nhau, nhân vật tôi sau đó đã đi lối khác vào trong nhà và lên lại phòng cũ của mình, ngồi ngay gần cửa, để viết... rồi sau đó cầm 10 curon được cho, ném vào bà chủ nhà để trả nợ như đã nói, trả dư như cho, không trách cứ, không mỉa mai phẩm hạnh, không hẳn tức giận, không hẳn bẽ bàng, cũng không hẳn muốn thoát khỏi nguồn gốc tờ tiền ấy... không có gì quan trọng nữa, đơn giản là muốn được đói, được rảnh háng đi

một chi tiết tôi cũng thích nữa, chi tiết cò quay với bà bán bánh, thực sự cò quay, con người này không dễ sống gần :)) [không lạ khi có vụ phát xít]; hay chi tiết với cô gái làng chơi, đoạn thoại và thái độ của nhân vật tôi khiến tôi muốn cười, cười hạnh phúc của một người nghe câu chuyện được kể; cũng gần tương tự là cảm giác ở chi tiết buổi gặp trong nhà, của nhân vật tôi và cô gái, anh ta và cô gái đã vật lộn đúng nghĩa, đọc nhau trong tình cảm, suy nghĩ, tình cảnh của nhau... một nhà văn kể chuyện tình yêu như thế này ư, hạnh phúc vì là một người đọc

sau đó tôi đi tìm Knut Hamsun xem mặt nhà văn thế nào; khi nhìn ảnh, tôi thấy đúng như tôi hình dung về nhân vật tôi, sống mũi, khổ ngang mặt ứng gò má, miệng, kiểu tóc đeo kính... thấy quen lạ thường; Đói chắc chắn chính là quãng đời Hamsun từng qua, sự dai dẳng đói ấy không lạ khi Hamsun sống dai, thích công việc tay chân [người nào hay hoá điên vì nghĩ, vì nhận được quá nhiều tín hiệu, nhìn thấy quá nhiều... thì nên để cơ thể được đói và phải làm việc tay chân nhiều vào; như cảnh cuối của Đói, nhân vật tôi lên tàu sang Anh, nói với thuyền trưởng: làm việc nhiều tốt cho tôi, tôi thích các công việc nặng nhọc]

nhưng cái tôi băn khoăn nhất khi đang đọc Đói [còn chuyện nối các nhân vật vào nhau như trên tờ giấy đã hiển hiện ra kia, viết ra các đường nối chỉ là sắp đặt lại một cái đã biết, biết là biết, viết ra và dẫn trong đầu các chứng cứ chỉ là chứng minh lại một cái đã biết, mặc định đúng thôi] là NTN dịch Hamsun ư, ngay từ lời đầu Dưới ánh sao thu, tôi đã băn khoăn rồi, đọc Đói rồi, lại càng băn khoăn lựa chọn dịch này

hiến đăng sứ

tập truyện gồm 5 truyện ngắn [Hiến đăng sứ có thể xem là truyện dài], tựu trung 4 trong 5 truyện là những truyện mang không khí giả tưởng phản địa đàng, bối cảnh Nhật Bản [thế giới loài người nói chung] sau những thảm họa như nổ lò năng lượng hạt nhân, thiên tai sóng thần động đất, ô nhiễm môi trường, khủng hoảng sinh thái etc. khiến Nhật Bản tỏa quốc, cắt đứt với thế giới bên ngoài [các nước đóng cửa với nhau, chuyện này đâu có gì lạ nữa]. Thế giới ấy, người già thì khỏe mạnh và chịu bất hạnh không thể chết, phải sống để chứng kiến quá trình những đứa trẻ sinh ra đã bệnh tật yếu ớt, người già phải chứng cho những cái chết yểu của những đứa chắt gọi mình là ông cố/bà cố [đàn ông mãn dục sớm, mỗi người có vài pha đổi giới tính, đàn ông thì nữ tính hóa, phụ nữ thì ngày càng nam tính hóa]. Không chỉ vậy, tuổi thọ của từ ngữ cũng dần ngắn đi; từ ngoại lai biến mất cùng tỏa quốc, không có người kế tục thì từ ngữ cứ thế trở thành tử ngữ, nhiều từ cổ lỗ cũng dần biến mất khi còn không có cả từ kế tục [ngôn ngữ biến mất, tìm kiếm ngôn ngữ khi một đất nước đã không còn... sẽ gặp lại ở Rải rác khắp nơi trên mặt đất, mấy hôm nữa tôi quay lại đây]

truyện thứ năm, câu chuyện còn lại, Tháp Babel của các loài vật - được viết dưới dạng kịch 3 màn với các nhân vật là các con vật chó mèo gấu sóc cáo thỏ... với bối cảnh các con vật học tập ăn vận tập tính như con người, chúng sống bắt chước lại những gì chúng nhớ, hiểu về con người, còn con người lúc này là các hồn ma bóng quế trong mắt chúng vì đã tiêu vong. Một trong những câu thoại cuối màn 3, chúng nói con người thiếu ngủ nên đổ bệnh và sống phần đời còn lại trên giường; rồi thì sau thế kỷ 21, tất cả con người đều trở thành nô lệ, làm việc từ sáng tới khuya etc. [lúc đọc đến mấy câu này, tôi nghĩ tôi đang nạn mất ngủ đây, mất ngủ nên thiếu ngủ, cần gì tới sau thế kỷ 21 nữa]... truyện thứ 5 này có cái kết ý tưởng có thể dựng luôn thành kịch; hình dung cảnh cuối diễn ra, những câu hỏi chồng bè vào nhau, những từ điển những ngôn ngữ không thể hiểu lẫn nhau như tháp Babel rải rác tứ tán khắp nơi như tìm người hiểu chúng dụng chúng... đến người không thích xem trình diễn như tôi, cũng muốn nó được dựng, dẫu tôi cũng biết, trí tưởng tượng về một vở kịch qua các dòng chữ, với tôi, luôn sống hơn một vở kịch bày trước mắt, để xem nhìn

trong tập Hiến đăng sứ, truyện tôi thích nhất, dễ hiểu thôi, là truyện Hiến đăng sứ [The Emissary/The last children of Tokyo; bản Hiến đăng sứ, dịch từ tiếng Nhật, Yoko Tawada viết song song tiếng Nhật, Đức, tôi biết có bạn sẽ đọc tiếng Đức đấy]. Trong lúc đọc truyện này, rất nhiều khi tôi dừng vài giây để tự hỏi mình, đây có phải truyện Nhật hiện đại tôi thấy hay nhất trong mấy năm qua không nhỉ, cho đến cuối cùng, tôi còn hào phóng cho là hay nhất trong tận 10-15 năm qua tôi đọc mảng Nhật hiện đại; lý do cho sự hào phóng đó, không hẳn là sự uyển chuyển ngữ nghĩa các từ, các ngôn ngữ của Tawada, càng không phải sự ăn nhau các chi tiết hay mạch truyện, mà có lẽ bởi sự linh hoạt của các thế giới Tawada dựng nên khi thực khi giả tưởng trong cùng một tương lai vô định người đọc phải hứng chịu, trong vẻ khuất phục hoàn toàn

mặc dù hào phóng như vậy, chứng tỏ là thích đúng không. Thế nhưng, Tawada không đẩy được tôi khỏi vũng lầy mất ngủ, thế nên 2r sáng rồi, tôi vẫn cầm đt lạch cạch đây, nằm ngáp như nghiện, nhưng tắt đèn thì... không sao giấc ngủ đến. Thế nên tôi lại bật đèn, sờ đến Đói của Hamsun, được 16 trang, tôi nghĩ ngay, cuối cùng cũng có người làm tôi quên đi th uế má luật lá, có thế nào thì cuối cùng ai cũng có lúc lao dốc không gì cản nổi cơ mà, đời mà, phải ung dung như nhân vật của Đói chứ :)

sinh học xã hội

Về bản tính người là công trình sinh học xã hội của nhà sinh vật học và tự nhiên học người Mỹ Edward Osborne Wilson; sinh học xã hội nghiên cứu có hệ thống về cơ sở sinh học của mọi hình thức tập tính xã hội ở các sinh vật, trong đó có con người. Nếu hiểu sinh học xã hội là lý thuyết cho rằng hành vi con người được quyết định bởi các gien hoặc ít ra, chịu ảnh hưởng lớn từ các gien - sinh học, chứ không phải học tập, nhận thức - ý thức mà có... thì cũng không sai. Cái gì còn tồn tại qua các đợt biến chuyển thì hẳn là nó phải cần thiết, phải đủ mạnh thì mới còn tồn tại, những cái khác dần được điền vào di sản sinh học [cái còn lại luôn mang theo các câu chuyện về cái trở thành di sản]

nhưng con người lại có những nan đề, như David Hume đặt ra: tinh thần của con người hoạt động như thế nào, tại sao nó hoạt động theo cách này mà không theo cách khác, rốt cuộc, bản tính tối hậu của con người là gì

là người, thì có cần hiểu bản tính người không, hay cứ tự nhiên để thực nghiệm mở mắt cho chính mình nhìn mình và mắt mình mở to nhìn xã hội người. Dẫu vẫn biết người là những khối phức hợp môi trường, gien - sinh học tác động tới hành vi xã hội; không hành động, ý chí nào thoát được tự nhiên, gien, và hiển nhiên của ý niệm mênh mông mang tên định mệnh... nhưng, tại sao tôi vẫn dùng mấy ngày tâm trạng chán mớ đời này để đọc một quyển sinh học xã hội đau đầu trong khi biết rõ không có đâu, câu trả lời rõ ràng cho các nan đề; và, tại sao lại cần câu trả lời. Là tôi đang không đầu hàng hả, tôi đang chấp nhận thách thức để tiếp tục khám phá và giải quyết các nan đề làm người à. Thật cố chấp, đau hết cả đầu [may mà lúc này tôi đọc luôn, vài năm nữa chắc tôi vứt luôn chứ đọc gì; tôi phải thực sự kỷ luật với việc giữ sách gì quanh tôi]

xong rồi chiều nay đọc nốt quyển Vườn thú người [hôm qua đọc Vượn trần trụi, đều của nhà động vật học người Anh Desmond Morris; tác giả Về bản tính người và tác giả bộ đôi vượn trần trụi này same same tuổi nhau, 1929 và 1928], nó đúng quan điểm tôi vẫn luôn nghĩ, rằng môi trường sống hiện nay của con người, cái được cho là văn minh, phát triển tinh tế, thậm chí còn không giống một khu rừng nhiệt đới bằng bê tông như được ví von, mà giống vườn thú người nhiều hơn. Cuộc sống đô thị, man rợ được bọc nhiều lớp giấy thơm để trở thành văn minh thay đổi tập tính con người thế nào; tất nhiên mức độ văn vở ấy của xã hội thì con người sống trong nó làm sao lại không gia tăng bạo lực và lo âu được. Còn cần tìm nguyên nhân sự căng thẳng giữa cấu tạo sinh học hay những gì thuộc về sinh học và văn hoá, ý thức của chúng ta hay sao

nhìn con vật người - vượn trần trụi trong tình yêu, công việc, chiến tranh... với tất cả những gì nền tảng nhất của nó: các tập tính chịu ảnh hưởng của gien sinh học, của quá trình phát triển từ các di sản sinh học - là họ hàng của con vượn. Bóc tách nó khỏi mác văn minh khoác các lớp ngoài, ta nhìn nó ăn, ngủ, tán tỉnh bạn tình, yêu đương, giao tiếp xã hội, làm đỏm tô vẽ bản thân, chơi trò chơi gia đình, trò chơi quyền lực thống trị và chiến tranh... quyển sách không cho thấy con vật người từng ở thiên đường, bị đuổi khỏi thiên đường, là thiên thần sa ngã - không đâu, đấy là ý nghĩ của ta trong một chuyển động lãng mạn thôi, khi trong bầu không khí văn chương chẳng hạn; nó chỉ cho thấy một con vượn tiến hoá, lên ngôi, dẻo dai như cái nhìn của Darwin, thêm các giọt nghị lực và tưởng tượng nữa. Đấy chính là con vật người - vượn trần trụi

đến đây, quay trở lại quyển đầu tiên tôi đọc và nỗi đau đầu của tôi; tại sao, tại sao chứ, con vượn trần trụi này rốt cuộc có nguồn gốc như vậy, sống trong xã hội mà nó dựng nên như vậy, thì tại sao tôi cố chấp cần hiểu, cần các lời bủa ra khi các nan đề về con người, được nghe thấy
thật sự ngu si 🙂 [Milan Kundera nói rồi mà]

ps. quả tình là khi viết ra những gì lởn vởn trong đầu, tôi qua cơn chán mớ đời thật; dù tôi biết, ngay sau đó, rồi tôi lại chuẩn bị vào phase chán mớ đời tiếp và tiếp. Có chơi có nghiện, có nghiện có chịu 

avoidant

hạn chế, tránh gần gũi người khác, giữ khoảng cách các mối quan hệ, thoải mái hơn khi ở một mình, sợ kết hôn sợ sinh con vì sợ trách nhiệm sợ sự hiện diện luôn luôn của người khác bên mình, nhạy cảm... điển hình của nhân cách tránh né. Type người này dường như đang phân nhánh một loài mới từ nhân loại đã tồn tại bấy lâu

niềm an ủi của những người này là chìm vào việc đọc những thế giới tưởng tượng do người khác viết ra. Hay là, công việc phù hợp với họ là ở một mình trong căn phòng, để viết, thế giới mộng tưởng mà họ thoải mái một mình, không thấy phiền hà, thay thế cho thế giới hiện hữu mà họ luôn cảm thấy bị gánh nặng phiền toái tròng vào cổ. Một nơi chốn nữa là nơi tránh xa thế gian, đi tu, chẳng hạn thế; lên núi chim kêu vượn hót, hay ra đảo uống nước dừa với khỉ, đều tốt, miễn là ít người, càng ít càng tốt. Một nơi nữa kết thúc mọi phiền toái mà nhiều người thuộc type này đã chọn [thành công hay không, còn trông mong ý chí của các Đấng]: tự giết mình để đi đến chốn không còn sự sống khác, chỉ có địa ngục khác

những trường hợp tôi biết điển hình nhân cách tránh né [tôi biết, nhiều người sẽ nói, chẳng phải tôi đang trỏ chính tôi hay sao]: Kierkegaard [trong tình yêu, Nhật ký kẻ mị tình là bằng chứng, đi tìm một ảo mộng trong tâm tưởng] và Hermann Hesse [trong cách phản ứng với người mẹ]

sách này không phải của tôi mua đâu, của bạn A. đấy; tôi là type người lãnh đạm, không care đến chính những vấn đề tâm lý, tinh thần mình đang có; nhận thức có nó, nhưng không tìm cách can thiệp, cũng không cố làm nó thoái lui... đơn giản là kệ thôi. Phương châm như lời thề ngành y mà tôi hiểu là 80% tự khỏi, 20% là đừng cố làm nó trở nặng. Thế chẳng phải chữ kệ mới tuyệt làm sao sao 🙂

ngược

cầm sách bạn gửi cho đọc từ mấy tháng trước nhưng đến tuần vừa rồi tôi mới mở Ngược gió ra xem, trong lúc đang chuẩn bị đọc nốt Đỗ Thúc Vịnh. Khi mở Ngược gió ra, thấy trang lót ghi hồi ký, mở vào bên trong, đập ngay vào mắt là Tôi [tác giả: bà Thiếu Mai] chào đời 1917 tại đất Thăng-Long ngàn năm văn-vật... liếc mắt xuống dưới, lại thấy "tôi" lớn lên ở một ngõ nhỏ kẹt giữa phố Hàng Gai và phố Bờ Hồ - là ngõ Hàng Hành etc. ngay tức thì, tôi buột miệng nói cho chính mình nghe: hồi ký mà lại khu vực Bờ Hồ, Cột Đồng Hồ à, hay lắm, phải đọc thôi, may mà ông í gửi cho mình :))) [thank youuu :)]

hồi ký Ngược gió của bà Thiếu Mai [chồng là ông Hùng, nên bà lấy tên là bà Vũ Bá Hùng, tự Thiếu Mai; tên thời con gái là Hòa; về sau khi hoạt động phản gián, bà có tên TV - Tường Vân] được bà bắt đầu viết vào giữa năm 1970, có một quãng ngắn vài tháng ngừng viết vì hơn 10 dây chằng đầu gối đứt, phải phẫu thuật, bình phục, bà viết tiếp, hoàn thành vào cuối mùa thu 1971. Nhắc đến quãng dừng kia, vì nó cũng chia cuốn hồi ký gần 550 trang này thành 2 phần tôi thích và không thích rõ rệt

phần tôi thích, ngay từ đầu thôi thúc tôi đọc, là tôi muốn biết cuộc sống của những con người khu phố cổ Hà Nội vào những năm đầu thế kỷ 20, nhất là bọn trẻ con thời ấy học những cái gì, chơi gì, ăn gì, chửi nhau đánh nhau ra làm sao etc. Tiểu thuyết đã đọc cho biết điều tò mò này qua các mảnh các chi tiết nhỏ, nhưng hồi ký thì càng đáng tò mò hơn chứ. Và đúng mong đợi, phần này bà Thiếu Mai kể rõ mồn một như hiện ra trước mắt đường phố, các ngõ, ngõ Hàng Hành bao nhiêu nhà, bên chẵn bên lẻ số bao nhiêu đến bao nhiêu, mỗi bên bao nhiêu gian nhà... bọn trẻ con đi học thế nào, các ông giáo ngày xưa ra sao, về nhà phải học thêm mỗi ngày 1 giờ chữ Hán do thày [thày - bố] dạy thế nào, trung thu những món gì, leo cột mỡ có đúng câu vè tham tiền cột mỡ, rủ nhau phá Tây lông ra sao... rồi thì các ông rủ nhau chơi tổ tôm vẫn câu, như đến tận giờ người ngoài Bắc hò nhau đi chiếu bạc, đại để: đủ chân chưa :)))

đấy là phần tôi thích nhất; đến giai đoạn bà Thiếu Mai khoảng 14-15, năm 1931, biết dịch thơ, rồi viết lách đăng báo, quen Tú Mỡ, Thế Lữ, Vũ Trọng Phụng... thì tôi bắt đầu không còn hứng thú ban đầu. Bắt đầu từ giai đoạn bà Thiếu Mai viết thư xin làm việc cho Pháp - mà như thày/bố bà nói ban đầu "đã chống Pháp rồi nay lại theo Pháp", từ đây là tôi bắt đầu không còn thấy hồi ký này thu hút như trước nữa. Bà Thiếu Mai làm trong bộ phận phản gián của Pháp, rồi một người Việt làm trong tình báo của Nhật đã báo trước cho bà về lệnh thanh toán trừ khử và xin bà biến mất khỏi mắt ông ta... thế là chạy vào Saigon, vẫn tiếp tục vai trò cũ, lấy chồng và lại gặp lại người tình báo Nhật kia lần nữa, ông ta lại mong bà biến mất cho khuất mắt ông ta vì lần này chỉ thị chỉ cho 5 ngày để thanh toán [đoạn này có một chi tiết tôi lác mắt, đại để bà Thiếu Mai đòi chồng, cùng nhau vào sòng bài Đại Thế Giới xem cho biết trò đỏ đen làm người ta hóa rồ (để khuất mắt ông tình báo kia, còn đọc mảnh giấy ông ấy đưa), thế là ở đây có chi tiết, một bà chơi thua tới độ, chạy ra hàng cầm đồ ngay đấy, cởi cái quần đen ra để cầm cố, giữa chốn đông, cởi quần ngoài ra cầm cố, trơ ra bên trong một cái quần dài mặc lót màu trắng (chắc là cháo lòng)]... rồi etc. etc. nói chung, cái pha thấy may nhất là, từng làm phản gián cho Pháp, tưởng rửa tay gác kiếm làm dân thường rồi thì lại bị Nhật ép phải làm gián điệp cho Nhật do 1 tay VN làm cùng chỗ Pháp kia chỉ điểm [tay này vốn của Nhật cài vào nằm vùng ở phía Nam] đang vào thế lưỡng nan thì thoát kịp bởi một lý do rất may mắn: tay chỉ điểm kia hóa ra là điệp viên hai hàng - điệp viên song trùng: vừa gián điệp cho Nhật, vừa bắt tay với quân Đồng Minh, thế nên tay chỉ điểm này lộ thân phận là lo thoát thân luôn, chính thế vị tướng Nhật kia cũng chẳng còn nhớ đến đầu mối TV - Tường Vân bà Thiếu Mai mà tay chỉ điểm gợi ý

rời Saigon vào tháng 10/1945, ở Hà Nội và các vùng công tác, cùng chồng "Hùng của tôi" làm kinh tế phát đạt dẫu tình cảnh rối ren, cho đến 1954, như nhiều người Bắc di cư Nam, vợ chồng bà Thiếu Mai cũng lên đường vào Nam. Đây là đoạn nói với Bác sĩ Tuyến, năm 1959 - Giám đốc Sở Nghiên cứu chính trị xã hội, còn được biết với biệt danh Trùm Mật Vụ, khi bà Thiếu Mai bị kéo vào sự vụ Hội Duc - Anh mà theo lời Bs Tuyến thì đây là chỉ thị của Tổng thống và bà Cố Vấn ảnh hưởng an ninh quốc gia; đoạn này nói quan điểm và lý do dẫn đến quyết định di cư 1954: "sở dĩ ông cũng như chúng tôi từ miền Bắc và miền Bắc Trung - Việt dắt nhau vào đến miền Nam hằng được mệnh danh là "mảnh đất của tự do" nầy, cũng vì chúng ta không chịu nổi cái chế độ độc tài của bọn CS vô thần, vô gia đình, vô tổ quốc..." Cuốn hồi ký có thể xem là dừng lại tại đây, cảnh cuối là vợ chồng bà Thiếu Mai gặp lại bs Tuyến với dáng thư sinh mặc áo trắng ngắn tay trong rạp chiếu phim và ông ta gật đầu mỉm cười...

cuốn hồi ký viết xong tại Saigon, cuối thu năm 1971 và bản in trong ảnh của nxb Đồng Nai năm 1972. Lý do tôi không thích 2/3 sau của cuốn hồi ký, đặc biệt là các đoạn đối thoại, các đoạn kể lại hành động của bà Thiếu Mai... đơn giản thôi, tôi không thích bà ấy, tôi nghĩ "chém gió hơi nhiều". Tiểu thuyết thì chắc chắn phải có hư cấu, từ lúc chất hư cấu tham gia, câu chuyện mới thành hình dáng tiểu thuyết. Không ai nói hồi ký thì không hư cấu, thậm chí nói ngay cho vuông, chính hồi ký của một người có nhiều thứ để kể thì lại càng hư cấu ác... nhưng liều lượng quá đà thì hẳn là chém gió rồi Ngược gió ơi

[thôi, tôi ngủ, lại 2r sáng rồi, có gì mai sửa typo]

slow

 

picture book Dạo bước với thời gian, H. tặng [thank youuu ❤️], như một niềm an ủi để tú kiên nhẫn đi qua mùa đông trong cảm xúc của mình. Món quà từ trước Tết - đêm nhạc cuối năm của Cầm, tú đọc ngay đêm í, hôm nay trước khi cất lên giá thì mở lần nữa ngắm tranh, vì picture book mà, rất ít chữ, có thể vì ít chữ, mắt tập trung vào màu sắc, nét vẽ và nhận biết cảm xúc của mình qua tranh... mà mùa đông muôn đời buốt giá có thể chịu đựng được hơn một chút

[sách do Slowbooks phát hành, đây là đơn vị làm sách tranh thiếu nhi độc lập tại Việt Nam, thúc đẩy sự tham gia của các tác giả, họa sĩ và nghệ sĩ sách tranh Việt Nam để tạo ra những tác phẩm có tính giáo dục và thẩm mỹ cao, với mong muốn tạo ra những tác phẩm sách tranh chất lượng tập trung vào chủ đề: môi trường sinh thái và hạnh phúc của trẻ em]

ĐTV

 

đọc Đỗ Thúc Vịnh là tình cờ; anh bạn sách tiện gửi quyển tiếng Pháp của Italo Calvino để cùng vừa tra từ vừa đối chiếu với bản dịch "bồi" cho Aventures, rồi gửi kèm mấy số vhnn dịch tiểu luận của Italo Calvino, thế nào lại ấn tiếp mấy quyển Đỗ Thúc Vịnh, nhồi thêm Ngược gió, à có quyển mình hỏi đích danh, bây giờ mới nhớ, quyển của Prosper Merimee. Vậy là lô này vào nhà từ cuối mùa thu vừa rồi, emi già ốm rồi mất, đọc trầy trật không xong, như người bụng không hẳn không đói, nhưng ăn thì không có cảm giác muốn ăn; cuối năm theo lệ, thường trả sách các bạn, nhưng không muốn trả khi chưa đọc, nên phải nhắn xin lỗi bạn trước, chán mớ đời quá mà

không biết tại sao lại ấn ĐTV cho tôi đọc. Trong 4 quyển thì thích Bóng tre xanh nhất, chắc nhiều người cũng sẽ thích như tôi, câu chuyện của nó điển hình làng quê Bắc bộ những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, thân phận con người nói chung, đặc biệt là phụ nữ, sống không được là một con người; về sau, trong Những người đang tới, nhân vật Văn viết tiểu thuyết [đáng nên nói ở Mùa ảo ảnh, nhưng trong một đoạn viết hơi vụng ở Những người đang tới, ĐTV mới nhét vào qua mảnh hồi tưởng của nhân vật], một trong số đó có thể chính là Bóng tre xanh; Hường đọc chúng và diễn giải nó theo con mắt cùng thân phận đàn bà, dẫu Văn từ chối cái nhìn ấy, nhưng sau đó, cái nhìn táo bạo của Hường đã trỏ đến cùng điều khiến Văn sững người: một xã hội như vậy, lớp có tri thức đã làm những gì để xã hội khác đi, thái độ của lớp này là như thế nào

khi chuyển sang đọc Dì Mơ, thì ngay từ đầu đã biết đây là Mơ trong Bóng tre xanh của những năm sau đó. Nhưng đi chỉ mấy chục trang, lấy làm khó hiểu, tại sao ĐTV lại đặt Dì Mơ là Dì Mơ vì ở đây, Mơ không phải là điểm đến, không phải là một trong các điểm đến. Bóng tre xanh và Dì Mơ nên đổi tên cho nhau; thậm chí gộp vào nhau thành Bóng tre xanh - sự yên ả của làng quê phía Nam thành, ngay trước cơn bão lớn của dân tộc; hay Bóng tre xanh thành Mơ [Mơ thôi, lúc này chưa Dì Mơ được, tên truyện một chữ tên nhân vật vốn là cái đã quen mà] còn Dì Mơ thành Bóng tre xanh

Mùa ảo ảnh và Những người đang tới là mở ngoặc dài và thành đích nhắm chính của ĐTV với nhân vật Văn - đại diện lớp thanh niên tri thức. Văn từ Hà Nội vào Saigon, Nam bộ, rồi lại trở ra Hà Nội, về phía Nam thành như tìm độ tĩnh; không ngờ từ đấy lại khiến Văn không ngừng bỏ cuộc, vào lại Saigon... cho đến ngày hay tin: quân cách mạng vào dinh Gia Long. Đây là 2 quyển điển hình những gì tôi sợ: lịch sử, "có chiến tranh"
[thôi, phải nấu cơm trưa tiếp đã, có gì tí tiếp tục]