NBS

 những hào sĩ đứng bên bờ nhật nguyệt

vỗ tay cười khinh lớp sóng lô nhô 

[bỏ xứ - NBS]

kim tiền

tối hôm qua lúc đang ngồi sờ mó mấy quyển Balzac, đang dừng ở Gobseck, thì con gái lớn của Loan nhắn tin. Đọc tin nhắn đề bài bà í thiết kế cho bọn trẻ con, tôi liền cười như hóa dại hô vang như khẩu hiệu quyết tâm: Gobseck Gobseck Gobseck :))); rồi phì cười nghĩ, bà này đúng con gái Loan rồi, đúng là chị gái Cáo nhà tôi rồi không thể sai được, hai má này phải có nhiều vàng cỡ nào mới ám ảnh vàng thế chứ, cái gì cũng tính quy ra vàng, vàng quy ra, rồi thì để đựng vàng để trữ vàng để mua vàng để etc. vàng [tại sao lại không nói là không có vàng nên mới nghĩ đến vàng, vì đấy là tôi đi từ bản thân, người chả có mạt vàng nào, một người không có tiền không có vàng là tôi cho hay]. Nhưng có nói thế nào, thì câu tôi nói từ đêm hôm qua đến chiều nay với một tiểu iêu, nhiều nhất vẫn là: nó có tiền có chỗ đứng nó về, trước khi là ai đó được gắn mác với các mối quan hệ thì đầu tiên nó phải là nó, thằng đàn ông có danh dự và tự tin cái đã, suy nghĩ từ trước tới giờ thì tiền với nó là thước đo và cải thiện việc này hiệu quả, để yên cho nó tập trung tĩnh trí cày cuốc, đàn ông tự tin, có sự nghiệp tốt mà. Thời nào cũng là thời đại mạ vàng, thời kim tiền, chưa bao giờ khác nên sẽ không dùng "kim tiền lên ngôi". Kim tiền cũng có mặt tốt, chả gì xấu cả hay tốt cả 

Gobseck - Những nguy cơ của sự vô hạnh, là một trong sáu truyện [1845 Balzac luân chuyển, thay đổi hệ thống lại thì thành ba mươi hai] làm thành Những cảnh đời tư, bộ đầu tiên của phần I Khảo luận phong tục trong Tấn trò đời. Gobseck được tả là người cằn cỗi, chân tay khẳng như chân hươu, giọng khô khốc [cái tên Gobseck, Gob - gober ăn ngấu nghiến nuốt chửng, seck - sec khô cằn], mắt chồn ti hí không lông mi sợ ánh sáng, nhìn người lạnh lùng vô cảm, nhìn hộp kim cương thì sáng lóe lóng lánh etc. Triết lý sống của Gobseck sau nửa thế kỷ bôn ba: chỉ có vàng, vàng, vàng là tất cả giá trị trên đời này, là giá trị của con người, có vàng là có tất cả... đến mức, lúc sắp chết lão ta cũng trông thấy vàng sống, vàng đi lại múa may trước mắt. Nhưng như nhiều nhân vật của Balzac - nhân vật tái hiện, dù tái hiện hay không, thì đều có mặt sáng, sấp bóng rung rinh, thậm chí tối mù thô lố con mắt nhìn lại những con mắt nhìn vào nó... trong phòng trưng bày hội họa Tấn trò đời, mỗi chân dung không thể chỉ nhìn đóng khung trong một cảnh đời, một phong cảnh, nó phải nằm trong tổng thể phối cảnh chung 

nhìn phần III Khảo luận phân tích, dù chưa hoàn thành nhưng nếu có, nó thật chát lòng một con người. Đọc thấy: Sinh lý học hôn nhân, Bệnh lý học đời sống xã hội, Giải phẫu học giáo giới và Chuyên khảo về đức hạnh [lại nghĩ đến một đêm, cô bạn sách nói một kiểu phụ nữ các cụ nói lạt mềm buộc chặt, cô ấy cho đó là thao túng tâm lý, "cứ đứng dưới bóng đạo lý đoan trang"]

đa

đa sắc tộc, văn hóa, ngôn ngữ... xoay quanh nhân vật trung tâm, một phụ nữ Nhật lấy tên Misa ở Berlin. Cô đọc và dịch Kleist, tập thái cực quyền, tìm hiểu về việc hồi hương từ Đông Phổ hay, người Phổ cổ... [tất cả đều có xuất phát điểm từ bác M. - người hàng xóm cách Misa mấy chục tuổi]

Hạc trắng xòe cánh được viết xuôi trình tự thời gian tạo thành các liên văn bản giữa người kể chuyện Misa - truyện ngắn của Kleist - các đoạn đối thoại [ngay cả các thiết bị điện trong nhà cũng dạy nhau nói ngôn ngữ các vùng] - giấc mơ - tưởng tượng... không ngắt quãng - một tiểu thuyết liền mạch không chương hồi, như Kleist dùng phẩy, chấm phẩy, hai chấm mà hạn chế tối đa sự ngắt của dấu chấm câu. Như vậy nhưng lại có ít nhất 2 chỗ bị hẫng rất bất ngờ cho người đọc đang thuận theo chiều đi của câu chuyện, hẫng không phải do chuyển dịch văn bản theo dòng thời gian, mà hẫng vì sự lặp không cần thiết; về sau, tôi mới biết, đây là tiểu thuyết được đăng feuilleton, có lẽ chính yếu tố này đã xảy ra sự cố ý kia - phần mào đầu trước khi vào kỳ đăng mới

hạc xòe rộng cánh là thức thứ ba trong hai mươi tư thức thái cực quyền [thật ra là một trăm thức hay hơn] và người Nhật như Misa liền gọi nó là hạc trắng xòe cánh và nghĩ đến Người vợ hạc, truyện cổ Nhật Bản; cũng như vậy, trong lớp học thái cực quyền có nhân vật người Nga tên Alyona [nghĩ ngay đến nhân vật của Dostoievski; cũng như vậy, nhân vật tên Backer - trong tiếng Đức là thợ làm bánh mì thì nhân vật này làm bánh ngọt etc.] nên meister đã liên hệ ngay thức thứ ba này với múa ballet Hồ thiên nga etc.

đọc xong Hạc trắng xòe cánh tôi muốn tập ngay thái cực quyền taichi - đó là chuỗi các thế tấn công, thực chất, các thế ấy để bảo vệ rất kín phần thân trước của ta, và thuận theo thế, luôn có cảm giác [có mấy tháng của năm ngoái tôi xem quá nhiều taichi (do nhìn một người nam giới tập yoga chuyển trọng tâm đẹp quá và tôi chắc chắn là anh ta có tập thái cực quyền, và đúng là thế thật), đến nằm nhìn trần nhà tôi cũng hình dung những động tác tay là ôm cuộn nước, điều chuyển cuộn nước, đổi trọng tâm là thuận chiều năng lượng mà phát lực] ta ôm một quả bóng tròn, một cuộn nước tròn trong lòng và thuận chiều đảo nghịch dòng nước nhấn đè đối phương mà nắm thế tấn công; việc ấy, với tôi, quyến rũ hơn đọc Kleist, vì ngay sau đây, tôi bắt đầu vào một trường đọc dài, không nghĩ sẽ đọc ai khác nữa cả, trong vài ba tháng tới :), sách đang tới cửa nhà đây rồi

vị kỷ - vị tha

loài nào thì cũng chỉ là vật chủ của gene; loài người với ý thức phát triển nếu nhìn kỹ cũng chỉ là một loài phát triển ngoài mong đợi [nếu không thế thì đã tự huỷ theo cơ chế sinh học, đã không qua được các kỳ chọn lọc tự nhiên]. Cũng chính vì ý thức mạnh, loài người biết vị tha và càng biết vị kỷ; vật chủ chứa gene vị kỷ dù ý thức mạnh hay yếu thì đều có đích đến chung... là ra nghĩa trang, còn gene thì tiếp tục cuộc sống ở một vật chủ khác vì gene tồn tại được là do sở hữu đặc tính ích kỷ - nó phải tự động ích kỷ vì chính sự tồn tại của mình

cuộc chiến ý thức và mệnh lệnh sinh học không dễ dẫn đến chữ "vị tha", chính vì vật chủ ý thức mạnh, khôn quá nên ngu và vật chủ chỉ ngu vì đã khôn: luôn chọn sống sót hay làm mọi cách để tăng triển vọng sống sót. Quay trở lại điều hiển nhiên không đáng để tranh cãi: chọn lọc tự nhiên là chọn lọc của loài hay của cá thể :))))

tôi ở phía luôn muốn đối đầu với ông tác giả này, cả 2 quyển của ông í được dịch, đọc xong đều khiến tôi muốn lên đài boxing với ông ta :))) sách này không phải của tôi, của bạn A gửi thanh lý từ đời nào, nó còn lại ở nhà tôi vì chưa đến lúc đi, sách trong nhà tôi bị dớp, phải mở ra sờ vào thì mới chịu đi :))). Hôm nay thì nó đã tìm được người chịu rước, những tận 2 người muốn rước, thế nên ai đang muốn pass quyển này 170k có thể liên hệ tôi, tôi giới thiệu người rước cho :))) nhà tôi chật, đầu óc tôi còn chật chội hơn, chưa bao giờ nghĩ sẽ có nó trong nhà 

Prosper Mérimée

 

các quyển trong ảnh có Biên niên sử của triều đại Sác-lơ IX là tiểu thuyết, còn lại đều là các tập truyện ngắn. Trong các tập truyện ngắn thì Carmen khổ to và Carmen 2 tập là giống nhau, Carmen khổ to bỏ đi Lời giới thiệu của Carmen 2 tập; còn Carmen khổ cơ bản xanh lá chỉ có duy nhất truyện ngắn Carmen, song ngữ Pháp Việt; cả 3 Carmen đều bản dịch của Tô Chương; Những lá thư từ Tây Ban Nha [ở ngay truyện đầu tiên, xuất hiện từ "đàn hặc", từ này tôi mới biết 5 năm trước thôi, người bạn sách nói với tôi từ này hình như anh ấy xem đọc tin tức từ các trang hải ngoại 🙂 thank you] và Những linh hồn nơi chuộc tội trùng nhau nửa dung lượng - 4 truyện, bản dịch khác nhau [tập Những linh hồn nơi chuộc tội, có thể nói là không được biên tập]

Biên niên sử của triều đại Sác-lơ IX là tiểu thuyết duy nhất của Prosper Mérimée tôi hiện có trong nhà [được tài trợ đọc], nên đã được nói đến từ trước, tiểu thuyết này làm nghĩ ngay đến trào lưu tiểu thuyết lịch sử của Walter Scott, nhưng chất bi hài kịch của nó thì từ Shakespeare. Từ đây, chỉ còn Prosper Mérimée truyện ngắn - đây là Mérimée ấn tượng với tôi hơn nhiều Mérimée tiểu thuyết, dù Biên niên sử hoàn toàn có thể cắt thành vài ba truyện ngắn

đọc Prosper Mérimée ấn tượng nhất là truyện ngắn xuất hiện rất nhiều người mộ đạo, khoác áo thiêng sống phàm [Giáo sĩ Aubain (trong truyện này có nhắc đến Mauprat - ngay lúc í tôi muốn đi đọc ngay một vệt George Sand vì Môpra sẵn trong nhà, nhưng mà tôi còn phải đọc và đọc lại một nhân vật quen một vệt rất dài, tôi tạm hoãn Sand lại), Arsene Guillot, Federigo, Ngõ Đức bà Lucrezia...], nhưng lại cho thấy cái nhìn của đạo đức tự thân chứ không phải đạo đức tôn giáo, giáo lý, hay khuâm tuân giáo lý. Cái nhìn của Mérimée với tất tật mọi sự được kể với giọng điềm tĩnh, tiết chế, không sắc thái lên bổng xuống trầm mấy khi, nhịp đều, đôi lúc còn khiến người đọc cảm thấy phong cách viết được kiểm soát chặt, tinh giản, có phần khách quan đến lạnh lùng [như trong các truyện: Người đẹp thành Tolede, Tamango (lúc đầu đọc truyện này nghĩ đến Những linh hồn chết), Mateo Falcone; dù nhiều câu chuyện thuộc ngả Shakespeare [Những linh hồn nơi luyện ngục, Ngõ Đức bà Lucrezia, Ảo giác của vua Charles XI...), Balzac [Hai sự hiểu nhầm, Arsene Guillot (trong truyện này, tình huống nhân vật trích Othello rất tinh: nàng ta phải có đầu óc kỳ quái thế nào thì mới chọn mới ưng người (da đen/xấu, kém) như ta 😛...], Pushkin [Hạ đồn, Ván thò lò, Chiếc bình Etrusca, Chuyện Rondino...]; đọc các truyện ngắn của Mérimée, tôi hay nghĩ đến một nhân vật gần 50 năm sau: Maupassant và tự răn mình, rất dễ dàng một lúc nào đấy mày sẽ nhầm lẫn truyện của 2 người họ vào nhau, nhưng, nói vậy thôi 😛 Mérimée màu sắc có pha Tây Ban Nha, Ý, Nga, còn Maupassant thì không, Maupassant quá Normandie, Pháp [nhân tiện, hôm nay tôi vừa ngó quyển Những Chủ nhật của một thị dân Paris (do đúng trưa nay sách đến thôi), có Heraclius Gloss là XBK đã xuất bản rồi, các truyện còn lại có vẻ không trùng với các truyện/tập truyện tôi đang có và đã đọc trong nhà, không biết đây là dịch mới hay là in lại từ 1 tập nào mà tôi không biết vì nhìn thông tin thấy sơ sài, có mỗi 1 tập này, tôi ngại đọc lẻ tẻ, nên... cứ gác đấy đã]; một số rất ít thần bí rùng rợn mang màu sắc dân gian địa phương: Vệ nữ thành Ille, Người con trai của Gấu, Djoumane...

Tây Ban Nha, Ý, Nga - văn hoá và những tục hay lệ lạ địa phương các xứ này mang đến nhiều cảm hứng cho Mérimée; thậm chí còn pha trộn thêm thần thoại Hy Lạp và tín ngưỡng Cơ Đốc giáo, truyện thời Trung cổ [như Federigo, chẳng hạn]. Điều ấy quá sẵn trong kho của sử gia, nhà khảo cổ; Mérimée được biết đến nhiều nhất là Carmen [thế mới chán], nhắc đến Carmen người ta thường nghĩ ngay tới người bô hê miêng tự do, cũng như nghĩ đến Colomba là nghĩ đến con người đảo Corse, và ngược lại; tôi thích Colomba hơn Carmen nhiều [hồi xưa bé, tôi đọc Colomba không thấy thích như bây giờ, hôm vừa rồi đọc lại, giữa buổi trưa trật vẫn nằm trên giường, tôi co giò cười tự nói: Colomba hay quá, thôi xuống nhà cơm nước đã, để dành trưa đọc tiếp; chính ngay khoảnh khắc co giò cười sung sướng, tôi một lần nữa biết những nỗi vui này không thể nói cho người không có trải nghiệm tương tự hiểu được, không thể hiểu được đâu], buồn cười nhất là xứ ấy họ có những động tác tay, mặt ra hiệu thay cho lời nói, những luật bất thành văn, một nơi gọi là ma-ki điển hình xứ sở - giống như ở một truyện cũng rất hay khác, một sự lạnh lùng trong phong cách của Mérimée, đó là Mateo Falcone, cùng với Colomba thì đây là 2 truyện điển hình đảo Corse [Maupassant cũng viết mấy truyện đảo Corse, thì... Napoléon đấy]; có một chi tiết ở Colomba sau khi đại diện nhà chức trách đứng ra hoà giải 2 gia tộc lớn trên đảo và chứng kiến kết quả hoà giải bất thành, ngay trước mắt mình họ có thể lao vào báo thù nhau, nhà chức trách thiếu điều ngửa mặt lên giời tuẫn đạo, than: "có đâu lại như cái xứ này không [không chỉ một lần] không biết bao giờ tôi mới được trở về Pháp" :))). Điển hình cho văn hoá phong tục lề thói xứ sở - điều gây thích thú cho Mérimée là Những lá thư từ Tây Ban Nha gửi giám đốc Tạp chí Paris [trong các truyện ngắn khác, luôn xuất hiện chi tiết các nhân vật đi rong ruổi nghiên cứu, công cán ngoại giao qua các vùng đất "tích trữ" vào kho tàng của riêng mình các tục hay lệ lạ nơi họ đi qua, thí dụ, cứu được một phụ nữ Thổ trong Hai sự hiểu lầm, đang trong bao tải chuẩn bị bị thả xuống biển cho cá ăn vì tội lẳng lơ (giống cạo đầu bôi vôi thả trôi sông ở mình nhỉ), hay cô dâu trong ngày cưới chịu nhận một cái bạt tai của người giám hộ/cha mẹ, rồi thì chiếc giày chiếc hài của cô dâu sẽ là cái để khách trao tay rót rượu nâng ly mừng etc.] về những trận đấu bò [trước đây tôi từng đọc về "trò giải trí quốc dân" - như Mérimée nói, trong một quyển văn học hiện đại, tên Sáu người đi khắp thế gian, quyển đó đứng nhiều ở góc độ người tham gia, cảm thấy vinh dự khi trực diện nhìn vào mắt con bò, bị bò húc cho lòi ruột là niềm tự hào...], cuộc hành quyết [khi đọc những mô tả của Mérimée về con người thời ấy hào hứng đi xem hành quyết, bỗng nhiên một hình ảnh quen lắm hiện ra, tôi ngồi nghĩ nghĩ cái quen lắm này ở đâu nhỉ, bần thần trong khi vẫn đang đọc lá thư của Mérimée về hành quyết ở Tây Ban Nha thì thế nào, kẻ bị hành quyết ở xứ này khác xứ ta thế nào, tôi sực nhớ ra, à, trong Chuyện các bà vợ già của Arnold Bennett, lúc cô em bỏ nhà theo trai rồi chặng sau đó đến Paris, lúc này gã kia đã là chồng, rất hào hứng đi xem một vụ hành quyết], những tên cướp [Mérimée nói, đại ý: rong ruổi nhiều tháng trời mà không gặp phải tên cướp nào, lấy làm hổ thẹn vì điều ấy - đúng là quan điểm của con người ghi chép, nếu đến nơi này nơi kia mà không được hưởng cái hay cái đẹp cái dở cái xấu cái méo mó của xứ ấy, thì khác gì đã mất cơ hội được tận hưởng chốn này; những tên cướp/lục lâm trong truyện của Mérimée có xuất thân không hề tầm thường, tinh thần nghĩa hiệp, hiệp sĩ hào hoa si tình etc.] và những mụ phù thuỷ

một số ít truyện thần bí rùng rợn của Mérimée không hiểu vì lẽ gì, luôn khiến tôi nghĩ, trí tưởng tượng này thuộc về phía sự say mê với thế giới siêu nhiên, mà như vậy thì con người thường sở hữu tính khí có phần u ám, vậy mà lại có thể viết với phong cách tiết chế, điềm tĩnh có phần dửng dưng ngoài lề, thật là lạ; cũng có thể, việc sử gia, nhà khảo cổ từ trên cao nhìn dòng thời gian - lịch sử đã tạo nên phong cách ấy, cái nào có trước, người chọn nghề hay nghề chọn người 🙂

ps. những cái trên là nheo nheo mắt bấm bấm bấm đt trong 3 ngày đấy, xong rồi đến một lúc cũng chả biết bấm bấm bấm gì tiếp nữa, lại cũng lười đọc lại, kệ đi [ít nhất thì tôi cũng không bao giờ có thể vươn tới trình ẩu tả được như quyển Những linh hồn nơi chuộc tội, tên một người một địa danh 5-7 lần xuất hiện không lần nào giống lần nào, mục lục còn viết không đúng :))) vẫn còn may là cũng được 1 lần đúng, xác suất đúng không bằng không là may rồi :p]

dòng nước xiết

ngày xưa còn bé đọc Prosper Mérimée, nào tôi có nghĩ được sẽ đọc Mérimée viết tiểu thuyết lịch sử. Biên niên sử của triều đại Charles IX là sách của bạn gửi cho đọc; nghe tên là biết tiểu thuyết lịch sử, mà liên quan đến lịch sử là tôi hãi hùng, vì tôi luôn thấy lịch sử quá sức loằng ngoằng, quá nhiều sự kiện và thường làm đầu óc tôi đi theo các hướng thuyết âm mưu, mà như thế thì lịch sử trong mắt tôi lại là hư cấu, ý nghĩ của tôi luôn là: lịch sử là một dạng tiểu thuyết chán ngắt

câu chuyện lấy mốc 1572, cụ thể là 24/08/1572 ngày Chủ nhật lễ Thánh Barthelémy [1 trong 12 tông đồ] và vào nửa đêm phe Công giáo đã bắt đầu cuộc tàn sát người Huguenot - Tin lành, về sau được gọi tên thảm sát Ngày lễ Thánh Barthelémy, làm sự kiện chính. Cuộc chiến này nằm trong chuỗi 8 cuộc tranh chấp giữa phe Công giáo [trong truyện gọi phe Thiên Chúa giáo] và phe Huguenot [trong truyện dùng song song Huguenot - Tin lành] từ giữa thế kỷ 16 đến 1598 - gọi chung là chiến tranh tôn giáo Pháp. Gọi là chiến tranh tôn giáo, nhưng ai cũng hiểu yếu tố tôn giáo chỉ là cái cớ, là hệ quả; luôn luôn ở đây là tranh chấp nắm quyền kiểm soát một đất nước/lãnh thổ giữa các thế lực gia tộc lớn, liên minh, triều đình etc.; cụ thể bối cảnh của Biên niên sử của triều đại Charles IX là 3 phái chính: phái Tinh Lành, phái triều đình và phái của nhà Guise

bản dịch Biên niên sử của triều đại Charles IX được dịch và in năm 1988, như nhiều sách truyện giai đoạn này, nó được dịch từ bản tiếng Nga; về sau khi đọc hết quyển truyện rồi, tôi mới dám quay lại đọc Lời nói đầu; chứ ngay lúc đầu, đọc Lời nói đầu, tôi đã nghĩ ngay thôi mình bỏ qua quyển này của Mérimée đi thôi, cái gì mà loằng ngoằng lịch sử lắm nhân vật thế này, đọc không vào đầu tí nào, rồi tôi lại tự giở qua với ý nghĩ: đọc luôn vào truyện như đọc một tiểu thuyết bình thường, chắc không đến mức không hiểu Mérimée viết gì chứ, gì thì gì Mérimée hồi bé tôi biết cũng là một người kể chuyện phiêu lưu có gì đấy vừa Pháp vừa hiệp sĩ Tây Ban Nha cơ mà. Nhờ quyết định bỏ ngang Lời nói đầu, mà tôi đã đọc liền tù tì quyển tiểu thuyết lịch sử này như một truyện phiêu lưu [tôi luôn khó thoát được sức hút của thể loại picaresque], nó bắt đầu đặc biệt thu hút tôi khi báo hiệu sẽ có đấu kiếm danh dự; là một người không có sức đánh đấm nhưng lại rất thích đánh đấm giải quyết sòng phẳng, tôi đặc biệt thích các câu chuyện đấu kiếm đấu súng danh dự, nói theo cách nào đấy thì ở các thế kỷ trước, đó có thể là bệnh dịch/nạn dịch đấu kiếm đấu súng danh dự, vì con số cái chết có thể ngang ngửa, không muốn nói là có phần nhỉnh hơn cả các cuộc chiến. Nếu như Mérimée thích các chuyện hài hước trong lịch sử [là sử gia mà], đặc biệt là các chuyện hài hước có thể mang đến bức tranh chân thực về phong tục và những nét đặc trưng của một thời kỳ nhất định; thì tôi lại luôn quan tâm đến các màn đấu kiếm đấu súng vì danh dự [đàn ông trết vì danh dự, là phụ nữ, tôi quan tâm đến cái khiến người đàn ông bỏ mạng, cũng dễ hiểu mà], mà góp phần không nhỏ cho các màn này là chất xúc tác mang tên các quý bà quý cô [cũng đừng quên câu chuyện được mượn làm chi tiết trong Biên niên sử, người phụ nữ bắt gặp chồng truỵ lạc đã xử đẹp bằng chính tay mình, như một người đàn ông trọng danh dự]

khi đọc hết Biên niên sử của triều đại Charles IX rồi, lúc này mở ngược lại Lời nói đầu, đọc Mérimée viết lời đầu sách mới thấy giá trị, lúc này mới hiểu Lời nói đầu tác giả viết gì. Đó là tất cả lập luận, lý lẽ và cái nhìn của Mérimée về sự kiện lịch sử này; con mắt lúc này là con mắt nhà văn, không còn là sử gia ghi chép lại, mà như vậy thì sẵn sàng hư cấu câu chuyện theo điểm nhìn nào đấy - thành một tiểu thuyết. Ba phe thì luôn luôn tồn tại ít nhất một phe muốn đắc lợi; ở đây là phe triều đình - đại diện là vua [ở đây làm sao có thể bỏ qua vai trò nhiếp chính của thái hậu Catherine, nếu không muốn nói, tất cả từ đấy mà ra], trong vụ tàn sát ngày lễ Thánh Barthelémy, "nếu như ông ta không ủng hộ nó thì ít ra cũng đã cho phép nó" và chẳng bao lâu sau, phái Thiên Chúa giáo đành phải bỏ cuộc vây hãm, hoà ước lần thứ tư được ký kết, nhà vua nhượng bộ cho dòng nước xiết cuốn theo luôn cả mình: bãi bỏ lệnh ân xá và chỉ mấy ngày sau lại ra một lệnh mới cho phép vụ tàn sát lan rộng khắp nước Pháp. Đúng là điên rồ trò chơi chính trị quyền lực

[tôi cam đoan là ngay sau đây tôi cũng chẳng nhớ gì về các cuộc chiến về giai đoạn lịch sử phía trên tôi vừa nói đâu, tôi nói gì tôi còn chẳng hiểu, làm sao mà nhớ được (đã lại sắp 11h đêm, không lẽ tôi không thể có chuỗi nửa tháng đi ngủ trước 11h hay sao, có gì mai sửa)]

wanderers

đọc Đói, Pan, Victoria [có một truyện ngắn từng được dịch, hình như tên Tiếng gọi đời thường - truyện ngắn này làm nghĩ ngay đến cảnh hẹn hò lần 2 của nhân vật Đói], tiếp tục với Dưới ánh sao thu và Phúc lành của đất, sẽ mang nỗi băn khoăn tại sao Knut Hamsun viết Dưới ánh sao thu và Phúc lành của đất; chúng quá đương nhiên, đó chính là đời sống gần đời sống của Knud Pedersen nhất, không phải những gì tôi mong đợi ở con người nhà văn Knut Hamsun

Dưới ánh sao thu nhân vật chính là Knut Pedersen [tên thật của Knut Hamsun], câu chuyện làm tôi nhớ đến Knulp của Hermann Hesse - từng được dịch trước 75 với tên Một kiếp giang hồ [câu tôi hay trêu mọi người bằng file ghi âm giọng tôi đọc, đại ý: ta có thể phát giác ra sự ngu ngốc của thiên hạ, ta có thể chê cười hay thương hại họ nhưng phải để cho họ đi nốt con đường dành riêng cho từng người - là câu ở Knulp nhé]; là câu chuyện gợi nhớ đến thôi, cũng như nhiều lúc nó đá sang phía John Steinbeck - đây là kiểu nhà văn tôi chán ngán; nhưng làm gì có nhà văn nào giống nhà văn nào, ngay cả khi câu chuyện họ kể khiến người ta liên tưởng họ với nhau - luôn có phong cách và tinh thần các nhân vật khác nhau. Như Knulp thì chấp nhận sự phù du, coi cuộc đời nhẹ một bài ca, còn Knut Pedersen là thái độ xa lánh cuộc sống đô thị, trở về với thiên nhiên

Phúc lành của đất là bài ca trở về với thiên nhiên rõ ràng hơn hết. Tiểu thuyết gồm 2 quyển, chia rõ đời sống của 2 cặp nhân vật có thể xem là thuộc 2 thế hệ, trong đó phần lớn quyển 1 làm tôi nghĩ đến Regain - Cỏ hồi sinh của Jean Giono; một trang trại được dựng nên khởi thủy là vùng đất hoang không người, qua năm tháng với những biến thiên của đời sống tư bản du nhập; và một trang trại hình thành khi đời sống tư bản đã nhen nhóm hình thành trong cộng đồng; cấu trúc đời sống 2 trang trại có những nét tương đồng nhau, ngay cả chi tiết 2 người phụ nữ giết đứa trẻ mà họ sinh ra, nhưng phán quyết họ phải nhận cho thấy con người và xã hội qua năm tháng đã nhìn nhận cùng một sự việc thế nào... Đất đai là thứ luôn giữ những gì nguyên thủy nhất dẫu nó có phải tiếp nhận những gì từ con người thì riêng nó, vẫn luôn còn ở đó; con người nếu thực sự gắn mình vào đất thì ý nghĩ cũng sẽ thường hướng về Thượng đế, đó là lẽ tự nhiên, xuất phát từ sự mộc mạc và lòng kính sợ - một người nông dân gắn bó với đất đai, cả thân thể và tâm hồn, một kẻ cần lao không hề ngơi nghỉ