thế giới Mumi

Bắc Âu mùa đông với mưa tuyết lạnh giá kéo dài, mùa hè với mưa lớn, ngày hạ chí được xem như Giáng sinh của mùa hè [như Phần Lan, ngày hạ chí là ngày lễ lớn thứ hai sau Giáng sinh, là ngày treo quốc kỳ trong số 19 ngày lễ quy định và, là ngày duy nhất được treo quốc kỳ qua đêm. Tove Jansson là người Phần Lan gốc Thụy Điển, viết văn bằng tiếng Thụy Điển là tiếng mẹ đẻ của bà], với những truyện cổ tích, thần thoại... trở thành vùng đất sản sinh ra những tác phẩm huyền ảo như một truyền thống. Tove Jansson xây dựng bộ truyện Mumi với một thế giới thanh bình, cuộc sống nhân bản, không bạo lực giết chóc, những cuộc phiêu lưu khám phá, ngôi nhà mái nhọn của gia đình Mumi trong thung lũng hoa vào mùa hè và trắng toát tuyết phủ vào mùa đông cả nhà Mumi bụng ních đầy lá thông nằm ngủ đông chờ xuân tới - không chỉ là nhà của Mumi Con, Mumi Bố, Mumi Mẹ, mà còn là tổ ấm của rất nhiều cư dân khác trong thung lũng Mumi, Muy Tí Hon, Niisku Em, Niisku Anh, Muikune kẻ lữ hành cô đơn đi lang thang khắp thế giới, cứ tháng Mười Một hằng năm thì đi về phương Nam cho tới ngày đầu tiên của mùa xuân mới trở về gặp Mumi [he he, tôi thích nhân vật này, cùng các hạt giống gieo xuống đất nở ra bầy Hattivatti kì quái không biết phải tả chúng giống sinh vật gì, chỉ biết chúng quái dị dễ thương ha ha ha], Nipsu, Hemuli...

điều tuyệt vời là thế giới Tove Jansson vẽ ra [thực sự vẽ, bà viết văn, vẽ và điêu khắc], các sinh vật đều là những sinh vật tưởng tượng. Mumi mập mạp, trắng muốt, mõm dài tròn tròn, tai bé tí bên trên, chạy 2 chân sau... trông ngộ nghĩnh đáng yêu; Muikune thì nhìn vừa giống hình nộm bù nhìn, lại vừa tà đạo với bộ áo choàng và mũ chóp nhọn, dáng lưng cô đơn lữ hành phiêu bạt, miệng ngậm tẩu hay thổi harmonica... chỉ đơn giản những hình tượng ấy đi vào cuộc sống; đứa trẻ nhìn thấy một sinh vật nào đó dù trong tự nhiên hay trong văn hóa đại chúng, chúng sẽ lấy các đặc điểm của nhân vật trong bộ Mumi để tả 'nhìn da hà mã bóng như Mumi', 'chuột túi chạy giống Nipsu'... [mà đứa trẻ không hề nghĩ, đáng chúng phải nói theo chiều ngược lại. Một cách ngọt ngào đắng, ta phải thừa nhận, đến một lúc nào đấy, con người sẽ nghĩ về các sinh vật tưởng tượng sắc nét, rõ ràng, đặc biệt và thân thiết hơn những sinh vật có thật; có thể vì những gì thực đã ở quá xa, thậm chí, biến mất]

Mumi xuất hiện lần đầu trong tiếng Việt là tập Chiếc mũ của phù thủy, năm 2010. Nhưng thứ tự tác giả viết bộ Mumi là như trong ảnh. Tove Jansson viết bộ Mumi phần đầu là Mumi và trận hồng thủy, năm 1945; ở bản dịch tiếng Việt, cuối Ngày hạ chí nguy hiểm, có một chương bonus tên Trận hồng thủy - đây cũng là tập có nhiều trận nước lớn [không phải biển như tập Gia đình Mumi ở biển phiêu lưu :)]; như Thánh Kinh, sau trận hồng thủy những sinh vật lên thuyền và một thế giới mở ra, tiếp tục

land of tranquility

tôi hay để dành truyện thiếu nhi, truyện loài vật, picture book... để lúc mệt mỏi, tôi cho mình được xả láng nghỉ ngơi nằm oằn èo đọc. Đây là những truyện đọc mấy ngày qua:

• Cáo Pax [Sara Pennypacker]: câu chuyện này tôi đọc xong và kể lại cho Sói Sun nghe, bọn trẻ thấy tôi khóc và hỏi ơ dì khóc ạ, sao dì lại khóc :p
• Snofrid ở miền đồng thảo [Andreas Schmachtl] và series Gia đình Mumi - The Moomins [Tove Jansson]: là các hình tượng con vật đáng yêu được các tác giả sáng tạo ra, không cụ thể là loài nào. Snofrid thì pha chuyện chàng Hobbit; còn Gia đình Mumi thì chắc chắn là truyện thiếu nhi kinh điển rồi, hình tượng các Mumi sẽ mãi ở trong tâm tưởng những ai từng đọc series này [hiện tập đầu của series chưa xuất bản, nhưng không mấy ảnh hưởng đến nội dung các tập sau]. Hôm trước tôi mơ ngủ, ngồi bên ánh nến bàn ăn với các Mumi; dường như cứ cảm thấy thiết thân với ai hay nơi chốn nào là lập tức tôi phải mơ ngồi ăn với họ hoặc ăn ở nơi chốn ấy 
• Bồ câu bay đi tìm bà [Walter Macken]: một câu chuyện phiêu lưu cảm động, như truyện nói thì cậu bé 12 tuổi dám bỏ nhà đi cùng cô em gái bé bỏng 7 tuổi vì thằng bé có tính cách phiêu lưu Ai-len. Ở cuối truyện khi thẩm phán hỏi thằng bé lý do bỏ nhà đi, câu trả lời của nó khiến người ta không khỏi xúc động. Một câu chuyện có màu sắc Dickens. 
• Dì Rumphius [Barbara Cooney]: picture book này bạn tôi tặng vì thấy dì Rumphius giống tôi quá. Câu chuyện dựa trên một hình mẫu có thật, người luôn mang những hạt giống đậu hoa trong các chuyến đi và vãi hạt tự nhiên như một cách làm gì đó tô điểm cho thế giới trở nên tươi đẹp. Dì Rumphius không đi xe, nuôi mèo, từng chăm nom thư viện, đọc sách, làm vườn... tôi thấy giống nhất là tôi cũng đau lưng và già giống dì í, à quên, tiểu sử không hề nhắc đến chồng con gì nữa :))))
• Lâu đài bay của pháp sư Howl [Diana Wynne Jones]: tôi xem phim hoạt hình Ghibli trước, đọc truyện sau, mỗi ngôn ngữ mỗi khác không so sánh nhưng tôi luôn hợp ngôn ngữ văn học hơn. Tôi rất thích câu chuyện này, logic của nó trong một thế giới pháp thuật và việc ta thổi hồn, sự sống vào những việc ta làm 
• Miền Dâu Dại [Jill Barklem]: picture book về những chú chuột ở miền dâu dại. Câu chuyện xây nên một thế giới bình yên của các chú chuột với tổ chức xã hội gắn bó thân thương cùng nhau đi qua các mùa và tiếng bước của thời tiết. Khi tìm hiểu về tác giả, tôi mới hay rằng trước khi được xuất bản thì Brambly Hedge đã bị từ chối đến mấy lần vì câu chuyện không có cốt truyện rõ ràng; nhưng đấy cũng là suy nghĩ chung của người lớn khi nhìn vào thế giới trẻ thơ, vậy nên họ là người lớn mà không phải trẻ thơ, cũng như tôi luôn nói "trẻ em của loài người", trẻ em là trẻ em, loài người là loài người, tôi luôn nghĩ vậy :))). Một bộ sách khi mở ra người ta ngay lập tức muốn biết về người vẽ chúng người kể câu chuyện này và ngồi mơ màng về những chi tiết màu sắc mình đang lần giở trang từng trang. Như lời người tặng sách, sách đẹp quá nên họ mua cho tôi ngắm :p