ĐTV

 

đọc Đỗ Thúc Vịnh là tình cờ; anh bạn sách tiện gửi quyển tiếng Pháp của Italo Calvino để cùng vừa tra từ vừa đối chiếu với bản dịch "bồi" cho Aventures, rồi gửi kèm mấy số vhnn dịch tiểu luận của Italo Calvino, thế nào lại ấn tiếp mấy quyển Đỗ Thúc Vịnh, nhồi thêm Ngược gió, à có quyển mình hỏi đích danh, bây giờ mới nhớ, quyển của Prosper Merimee. Vậy là lô này vào nhà từ cuối mùa thu vừa rồi, emi già ốm rồi mất, đọc trầy trật không xong, như người bụng không hẳn không đói, nhưng ăn thì không có cảm giác muốn ăn; cuối năm theo lệ, thường trả sách các bạn, nhưng không muốn trả khi chưa đọc, nên phải nhắn xin lỗi bạn trước, chán mớ đời quá mà

không biết tại sao lại ấn ĐTV cho tôi đọc. Trong 4 quyển thì thích Bóng tre xanh nhất, chắc nhiều người cũng sẽ thích như tôi, câu chuyện của nó điển hình làng quê Bắc bộ những năm cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, thân phận con người nói chung, đặc biệt là phụ nữ, sống không được là một con người; về sau, trong Những người đang tới, nhân vật Văn viết tiểu thuyết [đáng nên nói ở Mùa ảo ảnh, nhưng trong một đoạn viết hơi vụng ở Những người đang tới, ĐTV mới nhét vào qua mảnh hồi tưởng của nhân vật], một trong số đó có thể chính là Bóng tre xanh; Hường đọc chúng và diễn giải nó theo con mắt cùng thân phận đàn bà, dẫu Văn từ chối cái nhìn ấy, nhưng sau đó, cái nhìn táo bạo của Hường đã trỏ đến cùng điều khiến Văn sững người: một xã hội như vậy, lớp có tri thức đã làm những gì để xã hội khác đi, thái độ của lớp này là như thế nào

khi chuyển sang đọc Dì Mơ, thì ngay từ đầu đã biết đây là Mơ trong Bóng tre xanh của những năm sau đó. Nhưng đi chỉ mấy chục trang, lấy làm khó hiểu, tại sao ĐTV lại đặt Dì Mơ là Dì Mơ vì ở đây, Mơ không phải là điểm đến, không phải là một trong các điểm đến. Bóng tre xanh và Dì Mơ nên đổi tên cho nhau; thậm chí gộp vào nhau thành Bóng tre xanh - sự yên ả của làng quê phía Nam thành, ngay trước cơn bão lớn của dân tộc; hay Bóng tre xanh thành Mơ [Mơ thôi, lúc này chưa Dì Mơ được, tên truyện một chữ tên nhân vật vốn là cái đã quen mà] còn Dì Mơ thành Bóng tre xanh

Mùa ảo ảnh và Những người đang tới là mở ngoặc dài và thành đích nhắm chính của ĐTV với nhân vật Văn - đại diện lớp thanh niên tri thức. Văn từ Hà Nội vào Saigon, Nam bộ, rồi lại trở ra Hà Nội, về phía Nam thành như tìm độ tĩnh; không ngờ từ đấy lại khiến Văn không ngừng bỏ cuộc, vào lại Saigon... cho đến ngày hay tin: quân cách mạng vào dinh Gia Long. Đây là 2 quyển điển hình những gì tôi sợ: lịch sử, "có chiến tranh"
[thôi, phải nấu cơm trưa tiếp đã, có gì tí tiếp tục]