papaya tree

 

đợt rồi mua sách online không tính mua Inside out and back again, nhưng quyển sách cứ gọi nên ở lần trượt điện thoại lướt lại một lượt trước khi chốt đơn sách thì phóng ảnh nhìn rõ quyển sách [mắt tôi cận lòi]. Khi thấy tên tác giả, nghĩ oh Việt Nam và nhìn bìa gắn Newbery honor [mình hay đọc truyện trẻ em thanh thiếu niên giải này] thì mình để lại comment đặt mua trên page bán sách. 10 ngày sau nhận sách, cầm Inside out and back again đọc text bìa thì nắm được cốt truyện xoay quanh hành trình tị nạn của một gia đình ở Saigon rời Việt Nam vào đoạn cuối lịch sử 30/4/1975 và cuộc sống sau hành trình vượt biển đến mảnh đất mới, nơi được cho là mảnh đất cơ hội hứa hẹn một cuộc sống tốt đẹp cho tất cả mọi người "như chúng tôi". Nhưng khi mở sách đọc mình ngạc nhiên: đây là thơ [chính vì thế mà quyển sách này xen ngang rất nhiều quyển sách đang đọc, không chút liên quan với mối quan tâm đọc hiện nay của tôi]

Inside out and back again được viết dưới dạng thơ tự do, có thể gọi là tiểu thuyết thơ. Câu chuyện chia làm 4 phần: Saigon, At sea, Alabama, From now on, được kể theo trình tự thời gian bằng cái nhìn của nhân vật tôi - cô bé Kim Hà 10 tuổi nhạy cảm, kiên cường, ương ngạnh và hay suy tư. Câu chuyện thơ được viết như một cuốn nhật ký, ứng với 4 phần là: Tuổi thơ một cô bé 10 tuổi trong thời khắc cuối cuộc chiến - lênh đênh trên biển và tị nạn ở "tent city" - đến được Alabama, Mỹ sinh sống, học tập [trong thập niên 70 thế kỷ trước, nạn phân biệt chủng tộc ở đây rất nhiều vấn đề nhức nhối] - và cuộc sống tiếp diễn xoay vòng đan xen cái cũ cái mới, ta quen với cảm giác nó là như thế, đang và sẽ cứ như thế trôi

đây có thể coi là bán tự truyện của tác giả Thanhha Lai, như bài viết cuối sách tác giả nói: phần lớn những gì xảy ra với cô bé Kim Hà, những sự kiện chính trong sách, cũng xảy ra với tôi. Chất liệu của tiểu thuyết thơ này được lấy chủ yếu từ chính những ký ức tuổi thơ của tác giả cùng gia đình tháo chạy khỏi Saigon sau 30/4/1975 rồi cập bến Thailand và tới được thành phố Montogomery, bang Alabama, Mỹ để rồi lại rơi vào trận chiến trong thân phận ngoại bang về con người, văn hóa, lối sống tại đây. Với cách lựa chọn viết tiểu thuyết thơ, các câu ngắn, cấu trúc ngữ pháp khác đi, đảo trật tự từ, cách ngắt câu, cấu trúc và nhịp của chữ tạo cảm giác khoảng lặng rất nhiều. Như cuối sách tác giả chia sẻ, Truyện Kiều của Nguyễn Du bà đã đọc nó suốt 3 thập niên và bà hằng ngưỡng mộ ông về cách mọi sự có thể thâu tóm chỉ trong, bằng một câu thơ; có thể chính niềm cảm hứng Nguyễn Du gợi lên trong bà mà cách viết thơ của bà cô đọng hình ảnh rất đặc trưng dẫu chỉ dùng các câu cực ngắn. Đây chính là yếu tố khiến một câu chuyện về hành trình di cư tị nạn vốn không xa lạ trở nên ấn tượng mạnh, gần gũi và gợi được nhiều cảm xúc, suy nghĩ trong người đọc. Trong chính khoảng lặng giữa các câu thơ ngắn súc tích, các khổ thơ, các bài thơ và dấu mốc thời gian cuối mỗi bài, người đọc như được sống cùng nhân vật cô bé 10 tuổi Việt Nam đối mặt với cuộc sống ở một nơi mới mà không sao gác sang bên ký ức về quê hương [về người cha, cây đu đủ sau nhà, "nước mấm", Tết...]

trong khoảng trống trang sách, ta nghe thấy tiếng thổn thức vô thanh, được cô lại trên một bếp lửa âm ỉ. Giọng của cảm xúc kìm nén và tiết chế. Viết là cách để trút ra và giữ lại, đồng thời; dẫu đau đớn nhưng không kém phần nguôi thoả, luôn là thế

vĩ thanh: độ 8 - 9 năm trước tôi có đọc Phật ở tầng áp mái, văn xuôi nhưng có những trang, câu, dập nhịp ngắn, nhanh. Tôi luôn có cảm giác, cấu trúc ấy tạo nhịp cho câu, cho chính cấu trúc của từ, ngữ nghĩa khác đi. Khi nó nhanh nó làm người đọc cuốn đi theo cơn lốc cảm xúc của người viết, thổi bùng. Khi nó là các khoảng trống, khoảng lặng, nó đánh động người đọc đọc diễn biến tâm lý và biến chuyển ý thức của người kể chuyện; đi cùng và sống trong 'trường' ấy. Vô tình, Phật ở tầng áp mái và Inside out and back again đều là những người phụ nữ châu Á cùng thế hệ, di cư sang Mỹ 

ps. nhà nào làm quyển này đi

ngốc dai ngốc mãi

"Tôi viết để làm vui đứa trẻ trong tôi, và tôi chỉ có thể hy vọng rằng những đứa trẻ khác cũng cảm thấy vui theo cách đó"[Astrid Lindgren]

đọc bất kỳ truyện thiếu nhi nào, mình luôn nhìn thấy niềm vui thơ trẻ của mình qua bọn con trai trong truyện, thế mới tài :p; còn bọn con gái thì ngàn đời khó hiểu, rắc rối, ngốc dai ngốc mãi 

quy đồng

 

giờ chỉ có nước thụt két nào đấy có 100tr để 6 tháng không phải lăn tăn gì chuyện tiền nong, chỉ chăm chăm tập trung học thì mới vào saigon chơi vì đi chơi là phụ, đi học là chính 😂🤣

anh bạn đùa, reply tin về thày chiropractic tú ưng, rằng: có thày giáo dạy toán cao cấp đây nhưng chắc em không cần học môn này :))). Tới đoạn này kể câu chuyện mấy ngày trước ngủ mơ

chuyện là mình hay mơ về một trường quân sự và một trường có vẻ dạy kiến trúc; thế mà 3 đêm liên tiếp mấy ngày trước mình mơ phải vào một lớp học toán cao cấp của ĐH Bách Khoa HN [ngôi trường nổi tiếng học toán cao cấp khó], và người đứng bục giảng lại là một người mình biết thuộc về phía văn chương thơ ca. Anh ấy yêu cầu mấy người ngồi gần mình lên bảng giải bài, mình còn nghĩ "anh định kiểm tra em à" cơ, nhưng không :))). Mấy người xung quanh đi xong, anh hỏi tội mình: cái thằng hay đưa em đi chơi tên gì, thằng trông có vẻ bô trai :))). Mình quay qua hỏi các chiến hữu: này, đứa hay đưa tôi đi chơi tên gì í nhỉ, đứa bô trai đẹp trai; và các chiến hữu đọc tên đứa đó ra; tôi trả lời anh xong, các chiến hữu đế vào nhầm họ rồi, nó họ abc không phải xyz; thế là tôi lại sửa lại câu trả lời, bảo "nhầm nhầm, họ abc không phải xyz". Anh cười hắt, tiến sát tôi nói: vui không 🤦🏻‍♀️. Rồi rời đi, tiến lên bục chữa bài. Trên bảng là các phép toán phân số rối rắm, cái đặc biệt là: tử số chỉ gồm x hoặc y nhưng mẫu số là các đa thức nhiều tầng như những chiếc lá; tôi nhìn mẫu số và ngồi vẽ trong tưởng tượng những chiếc lá, từ những chiếc lá tôi nhìn rộng ra khắp bảng là một bức tranh; như là anh đang vẽ bức tranh trong đó, tận cùng của góc bảng là một hộp màu trắng để góc dưới cùng của một giá sách kiểu thanh chống, trên hộp ấy có các ký hiệu mở màn bằng số 2 mấy [khi tỉnh dậy tôi không rõ 22 hay 28 hay 2 mấy] và các chữ cái

mẫu số như một bức tranh từ những chiếc lá, răng cưa của lá phát ra những bố cục lẻ là chữ tuôn không ngừng, tạo thành một bức tranh vẽ căn phòng có vẻ nhiều sách. Mẫu số thế này thì quy đồng không dễ, nếu không phân tích, sắp xếp và đưa nó về đơn giản; phải nhìn ra trật tự của những rối; nhìn được thì sẽ thấy đơn giản; không nhìn được thì... 

tỉnh dậy sau 3 ngày liên tiếp mơ học toán cao cấp của Bách Khoa HN. Vừa buồn cười vừa lạ lùng chán ngắt

Đò chiều - Trúc Khê Ngô Văn Triện

Tuyển tập Thơ văn Trúc Khê (Ngô Văn Triện) hai tập trong ảnh, tôi bỏ qua tập 1 và bắt đầu đọc vào luôn tập 2 khi ngó thấy tập 1 là tiểu thuyết lịch sử, danh nhân truyện ký [Hùng Vương diễn nghĩa, Trần Thủ Độ, Nguyễn Trãi, Cao Bá Quát]

tập 2 thì tôi bập vào tiểu thuyết Đò chiều trước tiên, thế lại thành hay; bởi sau đó, tôi gần như chắc chắn Đò chiều có nhiều chi tiết lấy từ chính cuộc đời của Trúc Khê, ít nhất đây là tiểu thuyết bán tự truyện

chi tiết ngay đầu truyện, nhân vật Quân nghĩ mình "từ ngày trở lại đất Hà Nội, đối với các bạn cũ tôi chẳng tìm đến ai cả. Vì không biết các bạn ấy có còn muốn chơi với mình nữa hay đã coi là vật bất tường mà muốn tránh xa" ứng với giai đoạn Trúc Khê gặp rắc rối với chính quyền thuộc địa, nhưng con mắt của người đi lần lại lịch sử là tôi, thì không lần ra được cụ thể rắc rối, hoạt động gì khiến Trúc Khê gặp các vấn đề với chính quyền, "nhân một việc biến, chàng đã phải rời khỏi Hà Nội một thời gian mấy năm đằng đẵng"

chi tiết nhân vật Quân ở căn gác nhà số 67 trước vườn hoa Cửa Nam thì sau này tôi biết ở đó là địa chỉ nhà in. Ngay sau đoạn nhân vật Quân nói mình ở căn gác nhà 67, Quân đứng lại thẩn thơ bên Bờ Hồ và lan man nghĩ lại những chuyện cũ, đoạn này là cỡ 2-3 trang "tiểu sử"

chi tiết hay nhất có lẽ là mối tình của Quân với người phụ nữ tên Lục Hà. 2 câu thơ Quân đọc cho Lục Hà nghe trong Đò chiều có thể lấy từ chính tập thơ Chợ chiều: "Tôi còn ước muốn gì hơn nữa./ Gặp gỡ nhau trong buổi chợ chiều"; về sau, khi trở ngược đọc các bài thơ trong tập Chợ chiều được tuyển vào tuyển tập này thì mệt mề ghê, không có bài thơ nào tên Chợ chiều. Nhưng cái hay là có bài thơ Thần hoa. Ở đây có một đầu mối: Ngân Giang đến thăm nhưng Trúc Khê đương ngủ trưa, nữ sĩ để bài thơ lại rồi về. Tỉnh dậy Trúc Khê làm bài Thần hoa [1940] và bài thơ này đăng trên Tiểu thuyết thứ bảy năm 1949. Hoàn cảnh ra đời bài thơ, chính là một chi tiết trong tiểu thuyết Đò chiều và bản thân cái tên Lục Hà trong Đò chiều và Ngân Giang nữ sĩ ngoài đời, là thế đấy. Ngân Giang có bài thơ Suối ngọc gửi Trúc Khê: Chẳng qua là định mệnh/ Thiếp nào phụ cố nhân; còn Trúc Khê thì làm bài thơ Vụng tu để đáp lại. Mối tình đúng là như Đò chiều "gặp gỡ nhau trong buổi chợ chiều" [không biết có nên đi tìm thơ của Ngân Giang không, Ngân Giang có tập thơ]

phần Tạp văn - Bút ký - Biên khảo ngắn, tôi có để ý đến bài Trả lời ông Phan Khôi về câu chuyện vũ trụ quan của Khổng Tử [có vẻ không chỉ bài này, mà Trúc Khê đụng Phan Khôi đáng kể], cuối bài này Trúc Khê chua một câu theo đúng ngữ điệu của Phan Khôi: "hình như ông Phan Khôi đến hay nói mò" :))). Hôm nào có thời gian và tôi nhớ ra được, tôi phải đi tìm Trúc Khê - Phan Khôi luận chiến chủ đề Nguyễn Trãi [làm sao đỡ phải đọc thì tốt]

các bài khác, tôi để ý là Kim Vân Kiều lục, Khảo về Đạo giáo [bài này tôi thích, đọc 2-3 lần dù ít nhớ] và đặc biệt thích bài Những tài liệu mới về nữ sĩ Đoàn Thị Điểm [đêm ấy đọc chi tiết Đoàn Thị Điểm bấm tay liệu việc (chắc bấm độn) và bà ốm, từ giã vào năm Bính Dần, ngày 11.9; tự nhiên rùng mình] bài này cung cấp nhiều thông tin về Đoàn Thị Điểm và Chinh phụ ngâm, tôi vốn có để ý Đoàn Thị Điểm, Hồ Xuân Hương thì không

phần dịch thơ, Trúc Khê dịch Lý Bạch nhiều, có thích bài Ký viễn, lần đầu đọc bài này của Lý Bạch; Đỗ Phủ thì thích bài Giai nhân. Thật ra không thích thơ dịch, đọc nguyên tác ra nhịp, hiểu đâu thì hiểu, thích là thích thôi. Cũng không hiểu sao đọc Trúc Khê làm tôi lại đi tìm hiểu Đỗ Mục, đến giờ tôi cũng không nhớ được duyên do

trong tuyển tập có trích một số Truyền kỳ mạn lục Trúc Khê dịch, hôm rồi khi đọc lại tôi mới hay rằng tôi không nhớ đoạn kết của Chuyện người con gái Nam Xương, đọc lại mới ồ hoá ra kết là thế, trước đi học mình chẳng nhớ gì. Phần Tình sử dịch từ nguyên bản tiếng Trung, tôi thích truyện Vương Sinh [vì tôi hay nằm mơ việc xảy ra thật, truyện này để lại cho tôi mối tơ vò] và Vương Kiều; tôi thích chất tình liêu trai của 2 truyện này

hôm nay cố gắng đọc tập 1 của tuyển tập, thôi cố gắng được Cao Bá Quát [có bài tựa của Ứng Hoè Nguyễn Văn Tố] và Nguyễn Trãi [Hoa Bằng viết tựa]. Hùng Vương diễn nghĩa và Trần Thủ Độ thì không cố nổi, không thể chịu nổi lịch sử cho dù là tiểu thuyết lịch sử

tìm kiếm trên mạng, Trúc Khê Ngô Văn Triện không có gì thêm ngoài mấy bài thơ, và vẫn không có bài thơ nào tên Chợ chiều. Dưới các bút danh khác cũng không thêm gì, ngay cả Cẩm Khê. Lạc vào trang nào đó của Ngô tộc, không có gì. Có vẻ để tìm được sách của Ngô Văn Triện dưới các bút danh không phải chuyện đơn giản. Còn để tìm đường thông sang người bạn Nhượng Tống của Trúc Khê thì lại càng cần cái sàng mắt lưới mau hơn nữa, phải tinh, việc này ngoài sức. Trong tuyển tập này có duy nhất một bài liên hoàn ngâm thơ 18.08.1940 tại nhà Trúc Khê ở Xuân Phương Từ Liêm, người dự ngoài Trúc Khê còn có Thâm Tâm, Trần Huyền Trân, Nguyễn Bính, Ngọc Giao và hoạ sĩ Nguyệt Hồ [Ngọc Giao và hoạ sĩ ngồi dự, không ngâm thơ]; trong thơ có bài đề tặng Trúc Đình, Viên Nguyệt, Trần Huyền Trân, có nhắc đến Vũ Canh Sinh Vũ Trọng Thuỵ

đây là lao lục [lao động chữ nghĩa] chứ không phải cái đọc hưởng thụ của tôi, phước thay tôi hiếm khi nào phải đọc mà khổ thế này :))))

lost in forgetfulness

 

ra khỏi cửa quán cà phê chỉ cách nhà chưa đầy 500m mà tôi có thể đi lạc dưới hầm đi bộ 30 phút, lên xuống không biết bao nhiêu lần cầu thang, đứng ở các ngả ngã tư để nghĩ về nhà mình mà vẫn loay hoay không về đến nhà. Tôi nghĩ đến một giấc mơ nửa năm trước tôi cũng đi lạc như thế này, đi lên đi xuống các tầng hầm các chốt cửa, tôi còn nghĩ bụng trong giấc mơ rằng: "mình lại lạc đường, lại lạc ở chỗ quen thuộc này, về gần đến nhà mà mình còn lạc, không biết có khi nào mai mốt ngoài đời cũng sẽ bị lạc như trong mơ thế này không"; khác là trong mơ về đến đầu phố thì nước ngập tôi không lội về nhà được, còn lúc này là trên đầu tôi mây đen kịt, thi thoảng một hạt mưa đi lạc sa xuống vai áo tôi

tôi lững thững đi trên đường rồi lại đi xuống hầm rồi lại ngoi lên đường và lại xuống hầm. Tôi nghĩ về ngày nhỏ tôi là đứa trẻ chậm chạp thế nào, bố tôi quát tháo suốt ngày vì tôi tối dạ vì "đầu to như cóng nước đái" [bố nói vậy, còn tôi thì nghĩ đầu mình to như trẻ down đần], về việc trời mưa không bao giờ tôi chạy, lúc nào tôi cũng lững thững bất kể mưa nắng với ý nghĩ dù có chạy hay rảo cái chân thì nắng vẫn nắng mưa vẫn mưa vẫn ướt [cậu bạn don juan bảo: hoá ra lấy vợ mưa không biết chạy vào nhà không phải là truyền thuyết, có thật hả tú], và tôi luôn luôn không nhớ được đường hướng. Tác phong phản ứng của tôi khiến mọi người nghĩ tôi đần độn trêu ngươi chọc tức, chứ thật lòng tôi cố gắng để nhanh nhẹn để hoàn thành những việc được giao lắm rồi, chỉ có điều tính tôi quá lững thững đủng đỉnh nên sự cố gắng thay đổi của tôi không thấm vào đâu cái kỳ vọng mọi người giáng xuống đầu tôi. Phải nói là qua được 18 năm đầu đời như mũi tên phóng ra khỏi cung tên của nữ chiến binh, tôi lao vút đi mà đến giờ vô cùng hài lòng vì thế mèo nào 18 - 20 năm khốn khổ với chính mình và kỳ vọng của mọi người cũng đã qua, vì dẫu cho có bất kể điều gì xảy ra thì tôi vẫn cứ lững thững vậy. Nó như định mệnh rồi. Bố tôi mắng chửi rất nhiều về những điều ấy thì cũng có khác đi được đâu

hôm nay tôi đi lạc và trên đầu một cơn mưa đang tới kêu gọi một tác phong khác đi để sớm về tới nơi trú ẩn. Thật lòng tôi cũng muốn về tới nhà cho xong, nhưng tôi cứ lạc mãi dưới hầm lững thững đi với ý nghĩ thôi mưa thì ở dưới hầm có làm sao. Thế rồi thế nào tôi nhìn lên cửa hầm thì thấy có vẻ quen quen hình như đúng cửa hầm dẫn thẳng về nhà rồi

thế là về nhà, không dính mưa, chỉ ướt người vì quá trời bồ hôi [dù đã dừng ở vỉa hè mua lavie để tiện xin một cái nịt trói tiền buộc tóc lên]. Nước trời không đến mà nước người thì túa ra như mưa tuôn rơi 

ăn cơm thôi. Memory loss 🐣

cyan flower

độ mươi mười lăm ngày trước, tôi ngủ mơ một cô gái mặc bộ váy thướt tha màu xanh lơ [cyan] tía tía ánh bóng cứ vừa đi xa khỏi tầm mắt của tôi, vừa nghiêng mặt cười với tôi, trên đầu cô ấy đội gì đó như bông hoa xếp lớp từng cánh hoa mọng nước. Ngay lúc ấy tôi nghĩ, "cô tiên" này giống một bông sen đá quá, sen đá thì cánh mới mọng vậy được. Khuôn mặt của cô là khuôn mặt của người phụ nữ cho tôi cảm giác phồn thực mắn đẻ, lúc ấy tôi nghĩ ngay đến một người phụ nữ "ngoài đời" mà tôi biết và nghĩ bụng là type đó đó, cô tiên sinh đẻ

thế là từ hôm ấy tôi đi tìm sen đá màu cyan và vì nhìn ngắm sen đá nhiều, cả tuần trước tôi đi ngủ với những giấc mơ hoa đẻ hoa nở màu sắc vô cùng kỳ diệu. Tỉnh dậy còn tiếc hùi hụi những bông hoa tuyệt vời trong mơ của mình, có ai từng hạnh phúc như mình không khi nhìn ngắm những bông hoa như thế

đấy là nguồn gốc tôi đòi trồng sen đá. Tôi là dạng đi theo những giấc mơ. Trong ảnh tôi đang dạy emi phân biệt chậu sen đá và chậu cát vs của nó, chớ có nhầm lẫn mà ăn kỉn 😝

đọc người đọc viết - đọc nhà văn đọc

 

có lẽ sự đọc thuần túy là hưởng thụ khi thông qua việc đọc người khác viết/kể khiến người ta đọc suy tưởng của chính mình; nó là chuyện về những cái mà câu chuyện/truyện khiến ta suy tưởng. Văn chương là gì nếu không tạo ra biến cố về ngôn ngữ trong tâm trí con người, nó không đơn thuần “lật tẩy ảo tưởng của những nhà tu từ học tưởng rằng chỉ cần đùa với từ ngữ là đủ để phát minh ra tư tưởng và những ảo tưởng của những nhà văn hiện đại nhìn thấy nơi từ ngữ một trở ngại cho tư tưởng”

cũng như nhiều người đọc khác đọc tập thơ Khách của Nguyễn Chí Hoan, dễ thích ngay các bài thơ/một vài câu dưới đây; còn lúc này khi đã đọc tập thơ khoảng 5 lần thì bài thơ Nói, cuối cùng đã đứng đầu trong những bài tôi thích, ban đầu ghim vào đầu luôn là Mưa sáng, Bạch [khổ cuối, thật ra tôi không thích câu cuối cùng], rồi mới đến Nói; nhưng sau mỗi lần mở hú họa một bài nào đó thì tôi vẫn quay lại Nói để đọc [ở lần thứ 3 đọc tập thơ tôi đã gần như chắc chắn tên cho văn bản này là “dốc ngược”, và đến tận giờ tôi vẫn phân vân “dốc ngược Thời Gian” chứ không phải tên văn bản mà hiện đang có]

Mưa sáng 

[Mưa xuống như là mưa bóng mây

Người đi như vượt cõi lưu đày]

hay: 

Hồi tưởng số 8 

[và trên góc trần nhà xa tít

nơi tôi cuộn mình nhìn xuống mình thân xác

có thể nào như thế

mà như thế

đã không được chọn vào đời

cũng không được chọn ra đi

tôi gắng hết sức để quay về qua lỗ rốn mình kia

lỗ rốn tối tăm một con đường duy nhất]

hay:

Khoảnh khắc

[Mỗi khoảnh khắc là một lần giới hạn

Là một cửa vào hé mở một lần thôi]

hay

Bài tập

[Nửa đời ôm mộng lớn

Cây xòe trên chiêm bao

Bật cười khi nhớ lại

‘’Duy hữu độc thư cao”

Thức mãi mà chẳng biết

Có tỉnh ra lúc nào]

hay 

Bạch

[Mưa mấy ngàn ngày mưa cũng thôi rơi

ta mấy ngàn năm mới khỏi bệnh người

trăng mấy ngàn xuân vẫn vầng trăng thứ nhất

chẳng còn đầy vơi khuất một chân trời]

hay 

CỦA TÔI

Bên kia Mặt Trời là tuổi trẻ

của ai

…

tôi từng đọc tập phê bình văn học nghệ thuật Bút ký một người đọc sách của Nguyễn Chí Hoan cách đây hơn 10 năm, thời điểm ấy tôi chỉ đọc những bài viết về những tác phẩm mà tôi cũng đã đọc. Tôi thường tránh, phải nói là không thích, không muốn đọc những gì viết về cái mình chưa đọc. Tôi cần bảo toàn cảm nhận của mình, một địa phận riêng. Cái đọc mà bị xâm phạm, bị “bốc thuốc” ngay trứng nước thì mất cảm nhận thuần chất ban đầu mà chính cảm nhận này thường mới là cái khiến người ta ngây ngất đắm chìm của hạnh ngộ biến chuyển ý thức; “ngôn ngữ thoát khỏi quy ước và tinh thần trở lại tự do, thì sẽ đạt đến một phạm trù khác của tư tưởng” hãy luôn nhớ điều này như thần chú. Nên thời điểm ấy, đây là một quyển phê bình có thể nói duy nhất là rất hợp với tôi, vì phần lớn các đầu sách được nói đến tôi đều cũng đã đọc. Cách viết đúng chất một người đọc không quá khiên cưỡng bài bản phân tích mổ xẻ khen chê, hay viết vòng vo loanh quanh đi mãi không vào tử huyệt của cái cần nói đến sau khi đọc: câu dài cảm tưởng rối rắm nhưng lại rất có nhịp và đặc biệt là tác giả viết về một tác phẩm nào đấy chỉ bởi suy tưởng từ một [vài] chi tiết, một [vài] chương trong toàn bộ tác phẩm [thậm chí một tác phẩm được viết hai bài riêng, bóc tách điểm nhìn]. Thời điểm ấy tôi bỏ một số bài vì thấy giống “đơn đặt hàng” 

gần đây, tôi đọc tập thơ Khách và không mấy bất ngờ khi biết trước tập thơ Khách, Nguyễn Chí Hoan đã có các tập thơ xuất bản dù đây là lần đầu được nghe nói tới, nhìn thấy những tập thơ kia. Không ngạc nhiên vì tôi nhớ rõ cách đây hơn 10 năm khi đọc Bút ký một người đọc sách, cách viết phê bình thơ/văn xuôi của Nguyễn Chí Hoan là đi vào âm vận và ông rất chú trọng nhịp của câu chữ [hồi ấy tôi ấn tượng bởi một câu của Jean-Paul Sartre được tác giả trích dẫn hai lần ở hai bài viết: từ ngữ như những sự vật và hiện tượng tự thân nó – đấy là một đặc điểm của thơ (từ ngữ trong thơ còn là, và chính là, các sự vật)]. Một người khi chú trọng nhịp, giữ nhịp trong cái mình viết như cái mình đọc và hoàn toàn có thể trình diễn nó thành cái đọc thành tiếng vô thanh có nhịp thì sẽ viết tự nhiên thành thơ. Một tâm hồn thơ tự nhiên không cần chuốt tỉa cố ý, nó cứ sần sùi tự nhiên mà nhẹ thanh

để trace back nhìn mình hơn 10 năm trước thông qua việc đọc, tôi đọc lại Bút ký một người đọc sách. Lần này tôi bỏ qua một vài cái tên Tạ Duy Anh, Hồ Anh Thái, Nguyễn Việt Hà… vẫn bỏ qua mấy bài như lần trước vì chúng không cho mình cơ hội hưởng thụ thú vui suy tưởng. Có những bài viết tôi chắc chắn đã và sẽ không đọc quyển sách mà bài viết đề cập nhưng tôi đọc bài viết không sót một chữ vì nó giống như đọc một tác phẩm, có thể nói, tôi không đọc Bút ký một người đọc sách mà tôi đọc suy tưởng của một người đọc viết. Tôi là dạng rất khoái đọc linh tinh, đôi khi thậm chí nhiều khi, tôi đọc không phải vì nó hay, mà nó mang đến cho tôi những dự cảm trong tâm tưởng, những suy tưởng riêng về hình thức tiểu thuyết, kết cấu câu chuyện, dàn dựng cấu trúc hay những gì mà chi tiết/tình tiết câu chuyện tạo ra cho tôi suy nghĩ mơ hồ “linh cảm về điều sẽ đến là một tư duy về tương lai đồng thời là hồi ức về quá khứ" [Heidegger]. Lần này tôi có thể đọc liền mạch không ngáp bài về Tương lai của văn học và Viết để làm gì. Tôi vẫn sẽ đọc lại bài viết Tương lai của văn học là gì, để chuẩn bị và có thể đọc song hành cùng đợt sách tới đây Đọc Khác – Viết Khác - Lời Khác vì bản thân những suy tưởng của riêng mình khi đọc suy tưởng của người khác về những cái hai [nhiều] phía cùng đọc đã là viết khác rồi. Những suy tưởng như soi gương [nó làm tôi nghĩ đến một câu của Thanh Tâm Tuyền trong Tiếng động: “Chúng ta cũng chỉ là những mặt gương đặt trước nhau, đặt trước những người khác. Ảnh tượng trôi tít đến vô cùng, hoa mắt”] nó là cái nhìn động cho nhiều ảnh tượng, muốn soi gương muốn nhìn mình cho hết ảnh tượng hết ảo tưởng thì phải tận tâm và thành thật, chịu đựng vào, đừng thỏa hiệp li lai nhỏ nào

sự đọc nảy sinh suy tưởng và cảm năng, bản thân nó đã là một tư duy về tương lai và đồng thời, tư duy ấy cũng là hồi ức về quá khứ. Nó tạo ra dốc ngược dựng đứng Thời Gian bộ ba tuyến tính, hiện tại hữu hạn nằm giữa quá khứ và tương lai như nằm giữa sự sinh ra và kết thúc, như “chết rồi từ độ sinh ra” – “từ đầu này đến đầu kia/ là thời gian quá mỏng”. Viết là trút bớt ảnh tượng, ảo tưởng, trút cho bằng hết và trong khi những ảo tưởng cũ hầu như vơi bớt thì ảo tưởng mới ngõ hầu hình thành; là đau đớn chịu đựng, đày ải và an ủi, đồng thời; ở Viết để làm gì, Nguyễn Chí Hoan nói: "Thực tế như tôi được biết, nếu không ai hỏi ai rằng Viết để làm gì? thì cũng không phải ai cũng đã có một câu trả lời của mình cho câu hỏi ấy"

trước khi là một nhà văn, anh phải là một người đọc thứ thiệt cự phách. Đọc nhiều thì phải viết thôi, khác được hay sao. Đấy là đi đày trên sa mạc tờ giấy [chữ của cụ Trần Dần: "Tôi như kẻ đi đầy trên sa mạc tờ giấy"] chứ hưởng thụ thuần tuý thì đọc thôi, như Michel Houellebecq từng nói: viết không an ủi được mấy, y thực ra muốn được đọc, và chỉ đọc, suốt đời. 

đến một thời độ, người ta trò chuyện bằng tiếng nói của lặng im, vô thanh. Suy nghĩ của tôi lúc này, liệu có không: hết ảo tưởng. Phước thay ta có cả sa mạc chữ còn ở lại

ps. trước đây đọc Bút ký một người đọc sách tôi biết rằng hóa ra tôi không phải người duy nhất đọc Nguyễn Ngọc Tư như thế, như 2014 tôi có từng nói với một người bạn rằng tập thơ Chấm của Nguyễn Ngọc Tư là một cú tạt đáng nhớ, chứ không phải những gì trước Chấm và sau Cánh đồng bất tận [hiện trong nhà tôi chỉ có Cánh đồng bất tận, Gió lẻ và Chấm (Gió lẻ là đọc xem có gì khác không)] chắc chắn sau đó tôi cũng không đọc văn xuôi Nguyễn Ngọc Tư. Ngoài ra, ở Bút ký một người đọc sách tôi còn tìm thấy điểm chung nữa ít người nhắc đến, về cái nhìn với một tác giả nữ TQ mà tôi hiện giờ cũng không biết cô còn viết không: Quách Tiểu Lộ [hình ảnh ốc mượn hồn thi thoảng tôi hay dùng là tôi nhìn thấy lần đầu ở Thạch thôn, tôi thích tác giả này đến nỗi mỗi kỳ hội chợ sách trong khoảng 3-5 năm sau khi sách xuất bản, tôi đều mua ít sách ế, để làm gì không rõ :p]

có lẽ sau đây, tôi sẽ thử vận may của mình với văn học đương đại nước nhà, với Nguyễn Nguyên Phước, chẳng hạn. Lần đầu tiên của Nguyễn Nguyên Phước, tôi thích, thích ở việc truyện không là truyện, nhân vật không là nhân vật, tức là khi đọc người ta không nạp vào các chi tiết tình tiết biến chuyển tâm lý nhân vật, cái cách viết không là như thế lại chính là truyện, truyện là sự biến chuyển ý thức chứ không thiên về diễn biến tâm lý