Nymphée Nymphéas

Tội mộng mơ tôi chấp thuận để người ta định đoạt

(Nymphée - Louis Aragon)

Nếu cuộc sống như sống trong một bức tranh, không bao giờ mong đào thoát được khỏi khung tranh. Nếu cuộc sống như sống trong một ao tù, dù cái ao hoa súng có nổi tiếng và đi vào lịch sử thì dưới bề mặt hoa súng bảy sắc cầu vồng vẫn là một làn nước tối, làn nước là sự kết hợp của tất cả các gam màu, nó tạo ra màu đen. Sống như vậy rất gần với sống trong một khu vườn đẹp của nhà thương điên.

Chỉ là nỗi buồn chán, niềm tin chắc chắn về một cuộc sống khác tồn tại ngoài kia. Ngông cuồng, tất nhiên là ngông cuồng, nhưng nó không phải điều vụn vặt. Nó là điều căn bản, rất căn bản. Bi kịch người phụ nữ trong câu chuyện Hoa súng đen của Michel Bussi gợi cho tôi nhớ đến Madame Bovary của Gustave Flaubert

Làng Giverny với khu vườn ao nổi tiếng, nơi hai trăm bảy mươi hai bức tranh hoa súng được danh họa Claude Monet vẽ tại đây là bối cảnh cho tiểu thuyết Hoa súng đen của Michel Bussi. Ba người phụ nữ sống cùng ngôi làng Giverny. Người thứ nhất hơn 80 tuổi, góa phụ, độc ác và sở hữu một bức tranh đẹp. Người thứ hai 36 tuổi, vợ của một ông chồng hay ghen, một cô giáo xinh đẹp quan tâm tới nghệ thuật và dối trá. Người thứ ba gần 11 tuổi, xinh xắn, vẽ đẹp, rất đẹp và ích kỷ. Ngôi làng Giverny nhỏ bé với vài trăm người, yên bình và nổi tiếng như vậy nhưng cả ba người phụ nữ đều mong thoát khỏi nó. Người thứ ba trẻ tuổi nhất, có tài năng, Fanette Morelle. Người thứ hai xinh đẹp, khôn khéo nhất, Stéphanie Dupain. Người thứ nhất, già nhất, kiên định nhất, nhân vật xưng tôi. 

Câu chuyện diễn ra trong 13 ngày, từ 13/5-25/5/2010, những song sắt của làng Giverny lần lượt được họ gỡ bỏ, câu chuyện thật khắc nghiệt, đau đớn, chỉ một người được giải phóng, thậm chí không một ai thoát ra, nó trở thành nỗi ám ảnh. 13 ngày lần lượt trôi qua, sự thật cứ dần hé lộ, mỗi tình tiết ngoi lên khỏi ao hoa súng là một tia sáng dẫn hai thanh tra Laurenc Sérénac ma lanh, lãng mạn và Sylvio Bénavides sục sạo, nhạy cảm đến một hướng điều tra mới, theo hướng khiến cho vẻ yên bình của ngôi làng sụp đổ trên cát và hai thanh tra lại tiếp tục đi vào ngõ cụt. Nhưng giống như sự yên ả và tiếng tăm của ngôi làng mà danh họa Monet sống, sự thật ngủ vùi, không nên được phơi bày, đó là việc của một ai đó khác.

Michel Bussi làm người đọc tin vào điều, chắc chắn là không có sự ngẫu nhiên hay tình cờ. Mỗi sự kiện đều đúng chỗ đúng thời điểm. Các mảnh ghép được xếp đặt rất tài tình, linh tính người đọc luôn ở trạng thái báo động, cả ba người phụ nữ này, người hơn 80 tuổi, người 36 tuổi, người 11 tuổi đều có sự lặp lại của số phận, dựa trên những hiểu biết, sự quan tâm, năng khiếu hội họa, họ đều có tài năng, đều có cùng một sợi chỉ mảnh đi xuyên, ba người đều có bên mình người đàn ông yêu họ đến mù quáng tội lỗi. Vậy là truyện gì đây.

Truyền thuyết về những bức tranh hoa súng màu đen như cách Monet đã quan sát cái chết của chính mình trong sự phản chiếu của những bông hoa súng và lưu nó trên vải, như làn nước lặng, như cả cuộc đời đang diễn ra dưới làn nước. Còn câu chuyện xảy ra ở ao hoa súng giờ đây lại là câu chuyện về cô bé 11 tuổi vẽ mặt nước như người ta có thể nhảy xuống đó, bồng bềnh trên mặt nước, trồi lên trên nó, thậm chí bay lên, một bức "Hoa súng" như Monet có thể vẽ khi ông 11 tuổi, những bông súng bảy sắc cầu vồng.

Quá khứ, hiện tại, thực tế và ảo ảnh được tua qua lại đan cài trong con mắt quan sát, hồi tưởng, chắp nối của nhân vật tôi, bà lão hơn 80 tuổi, tất cả được phản chiếu xuống dòng sông nhỏ định mệnh, nơi mà những cuộc đời vĩnh viễn mất đi.

Người ta có thể lấy làm kinh ngạc về những điều tình yêu làm được trong đời, nhưng cũng ngạc nhiên và tuyệt vọng không kém về những điều tình yêu phá vỡ, đục bỏ. Phải yêu nhiều như thế nào để kịp nhận ra mình đã yêu ít bao nhiêu.

Một câu chuyện viết rất khéo, và tôi có khát khao đọc lại để bới ra một chi tiết rất nhỏ "bị hớ" nào đấy mà tôi không biết có tồn tại hay không, không có gì là hoàn hảo cả (cuộc đời chả dạy thế là gì :p) biết đâu tác giả vô ý lộ 1 kẽ nứt rất nhỏ nào thì sao vì cấu tứ câu chuyện hoàn hảo, chặt chẽ quá, hoàn hảo không chịu được, cài cắm, dẫn dắt, quyện cả thực và ảo, quá khứ và hiện tại không chê vào đâu được. Hoa súng đen là quyển thứ hai tôi đọc của Michel Bussi. Giống như Xin đừng buông tay thì những nhân vật điều tra, phá án đều không đóng vai trò rõ nét mấy trong việc tìm ra sự thật, tội ác, hung thủ hay lý giải câu chuyện. Nhưng cái hay và cũng là thế mạnh của Michel Bussi chính là tính chính xác và khả năng dẫn dắt, ở Xin đừng buông tay thì thế mạnh của giáo sư địa lý Michel rõ nét khi ông lồng vào câu chuyện địa lý vùng đồi núi, gió biển, hiện tượng sương mù trên núi..., còn ở Hoa súng đen thì tính chính xác ở các mảnh ghép thời gian. Hoa súng đen sẽ nằm trong top truyện 2016 của tôi, tôi biết tôi sẽ thích nó ngay cả khi chưa đọc nó một chút nào, chỉ đơn giản vì tôi tin vào Michel Bussi, còn khi đọc nó rồi thì tôi càng tin hơn ở việc mình hiểu cái gout của mình, cũng như việc tại sao thể loại này ngày càng có xu hướng là chính văn chương hơn bất cứ gì được định danh là tác phẩm văn chương. Ngôi làng Giverny cũng như câu chuyện của nó làm tôi nhớ đến thị trấn Fjallbacka của Công chúa băng, và thị trấn nhỏ gần biển Aurora của Sự thật về vụ án Harry Quebert hay Chuyện nàng Nola, về việc yêu một người. Nhưng Hoa súng đen và Công chúa băng gần nhau hơn còn bởi những mảng màu nữa, gam màu đỏ trên nền gạch trắng như tuyết và gam màu đỏ loang ra dưới sông như rửa cọ vẽ.

ps: Tôi là người không biết gì về hội họa cũng như các giá trị của nó. Nên đọc quyển này, tôi đã phải hỏi ông nội google liên tục về các danh họa :p

Tình yêu chết đi mà không chịu ẩn mình trong nấm mồ

Tôi đã trúng bả Romain Gary (ông là ông hoàng tại vị lâu nhất đời đọc sách của tôi), rồi Julian Barnes, rồi Ian McEwan..., thật lạ là chưa có nữ nhà văn nào khiến tôi thực sự bị trúng sét ái ân (thu hút giới tính mới thật rõ nét làm sao :v). Và gần đây nhất, tôi trúng bả Oscar Wilde. Họa mi và hoa hồng là quyển thứ 3 tôi đọc của Oscar Wilde, nó gồm 9 truyện có thể định danh là truyện thần tiên, truyện cổ tích, và tôi nghĩ nó không hề dành cho trẻ em.
Tôi đọc xong Ba truyện kể của Gustave Flaubert và nghĩ, có khi mình nên đọc một kiểu kiểu gì đó gần gần như ba truyện kể kia (dù đã được khuyên nên thử tiếp Xa-lăm-bô :p). Vì thế tôi đi lục tập truyện Họa mi và hoa hồng của Oscar Wilde, nhưng khi hết truyện đầu tiên Ông Hoàng Hạnh Phúc thì tôi lại nghĩ đến một người khác, Andersen, một cái gì đấy rất Andersen, tôi nghĩ vậy và vẫn cắm cúi đọc tiếp. Song chỉ hết được truyện thứ hai Họa mi và hoa hồng, họa mi ơi họa mi, họa mi rúng động tâm can, họa mi đẹp đẽ đau đớn mãi không thể quên ngay cả khi đã gục ngã bên hoa hồng trước buổi bình minh, thì tách một tiếng trong cái đầu hóa rồ của mình, tôi biết rằng thôi rồi, phải đi tìm Truyện cổ Andersen thật rồi, vì nó gợi lại một cái gì đấy về cái đẹp bị bỏ quên, bỏ rơi như Một mảnh lá của trời, nên tôi đã đọc Truyện cổ Andersen trước, và khi quay lại Họa mi và Hoa hồng thì thấy rõ một sợi chỉ mảnh. Tôi không nghĩ về mối nối Nàng tiên cá (Một linh hồn bất diệt) của Andersen với Chàng đánh cá với linh hồn của mình của Oscar Wilde, vì Chàng đánh cá với linh hồn của mình gần như chỉ là một mối cảm hứng được lấy ý tứ từ câu chuyện Nàng tiên cá. Tôi cũng không nói đến những ông hoàng, nàng công chúa, họa mi, cây pháo thăng thiên, bông hoa hay Giăng bị thịt hay Giant ích kỷ hay cây kim, đồng tiền xu, chú lính chì, hay cái bóng, linh hồn...vì nó chỉ là công cụ diễn giải, mà tôi muốn nói đến những câu văn rất thông thường tộc tệch, không cầu kỳ, trong một diễn giải cũng bình thường không hoa lá cành gì, nhưng cái cách thả nó vào câu chuyện thì hết sức quái dị, khiến cho cả câu chuyện xoay ngược lại góc nhìn, ở Andersen thì có thể thấy ở Một chuyện đau lòng, ở Oscar Wilder là Chú bé Sao Băng, tức là người đọc có thể đọc một truyện chục trang, thậm chí năm chục trang để đi đến cuối câu chuyện, chờ đợi một kết cục hoặc thậm chí chưa thể biết cái gì đến tiếp thì chỉ bằng bốn năm dòng cuối cùng, hai ông này dẫn ta đến chỗ ngẩn người tò te thảm hại, tự thấy mình như một vai diễn bi hài ở đời. Tất nhiên cả hai con người này, mặc dù viết những truyện cổ tích thần tiên nhưng chất hiện thực vẫn còn đó, cái kết có lúc có hậu, có lúc cái thiện lụi tàn, cái ác vẫn tiếp tục, có thể hoàng tử coi thường bỏ mặc công chúa, cái đẹp không phải lúc nào cũng ca khúc ca khải hoàn vì vốn dĩ, cái đẹp không dành cho nơi này, cái đẹp không thể ở đây.
Hình ảnh tuyệt đẹp là hình ảnh họa mi vừa cất tiếng hót vừa vươn mình  cắm sâu vào gai hoa hồng trong những giờ khắc cuối cùng của ánh trăng, khi con người được đánh thức khỏi những giấc mơ. Và đẹp đau đớn là một câu chuyện thần sầu quỷ khóc Ngày sinh nhật của Inphanta

ps: Tôi là người không hiểu giá trị của chim họa mi và cả hoa hồng, nhất là khi chưa bao giờ tôi thấy lòng thổn thức vì hoa hồng, hoa hồng xanh thì còn có chút chút, hoa mai trắng lại là chuyện khác nhé :p.

Chết khi đang mơ giấc mơ của mình

Từ khi biết đọc đến tận bây giờ, tôi vẫn có cái tính zấm zớ trẻ con, không thèm nhao theo số đông hoặc giả vờ không thèm quan tâm :v. Nên tuổi trẻ con, chúng bạn đọc cái gì thì thường tôi sẽ cao ngạo mà bỏ qua cái đó.
Với trường hợp Truyện cổ Anđecxen (Hans Christian Andersen) tôi cho rằng may phước cho đời biết chữ biết đọc của mình là đã gần như bỏ qua nó suốt thời trẻ con, để đến giờ U30 mới động lại, vì thực chất những câu chuyện này đâu có dành cho thiếu nhi nhi đồng. Không chút nào! (Kinh chưa, dạo này cũng dùng chấm than) :p
Andersen dùng con mèo, họa mi (ôi chim họa mi rúng động tâm can, tôi sẽ còn quay lại họa mi), cây cối, hoa lá, đồng tiền xu, chiếc kim, bù nhìn tuyết, chiếc bật lửa, nàng tiên, giấc mơ, đôi giày, chú lính chì, các vị thần, chuột chù, tí hon, thiên tinh...vân vân và vân vân, tất cả các nhân vật ấy cất tiếng nói, cái tiếng nói ấy giải thích về thế giới cũng như cách vận hành của nó (ngay cả Thần Chết); về bài học của sự đúng: đúng chỗ, đúng vị trí (Chuyện cây hoa gai, Chiếc kim thô...cái gì cũng có chỗ của chúng); khả năng dịch chuyển thỏa đáng chính là tài năng (Con trai người gác cổng); hay thế giới đã làm gì với những điều hiếm hoi tuyệt đẹp (Một mảnh lá của trời, Chim họa mi)
Có những truyện mà tôi đặc biệt chú ý ở cách kể truyện cổ, điều tuyệt vời là chỉ bằng chính cách kể rất chân phương một câu chuyện giản đơn mà có thể có được những truyện hay như Một chuyện đau lòng, cách thả tình tiết và câu văn hết sức thông thường nhưng đọc xong, không khỏi nổi gì đó trên da, ngả mũ kính phục. Cũng như Mụ ấy hư hỏng, Một người mẹ, Đứa trẻ trong mồ... đọc xong cứ nhoi nhói cảm giác kim châm đầu ngón tay. Hay những chuyện lý giải khiến ta ồ à, là như thế, là như thế đấy ư như Bù nhìn tuyết, Con quỷ sứ của ông bán hàng tạp hóa, Gia đình nhà cò...
Tôi rất muốn rằng, một khi nào đó tôi cần nghĩ về mọi thứ xung quanh, không cụ thể là nghĩ về cái gì việc gì, chỉ là muốn nghĩ về bất cứ điều gì cái gì như không nghĩ về chuyện gì thì tôi sẽ mở hú họa một truyện nào đó của Andersen và đọc thôi. Tôi tin chắc mình sẽ mỉm cười qui thuận thế giới này mà không phải quác mỏ như chiều nay: cả thế giới đang chống lại tôi à :v
Tôi thích hai câu chuyện đẹp tuyệt vời đau đớn: Bên gốc liễu và Em bé bán diêm, nên tôi đã lấy tên cho đống chữ này như bạn đã biết đấy: Chết khi đang mơ giấc mơ của mình. Hai hình ảnh cuối truyện thực sự gây cho tôi một cảm giác se lòng tê tái. Ngày xưa còn bé, tôi không nghe cô giáo giảng bài, tôi đọc Em bé bán diêm (Cô bé bán diêm) và luôn tự hỏi tại sao ông ấy lại viết một câu chuyện buồn đến thế này, buồn quá, và tôi tránh đọc lại suốt bao năm. Giờ, phước cho tôi, tôi vẫn thấy buồn quá, và chỉ có thể nhẩm trong đầu: cười lên bé yêu, không còn đói rét, không còn đau buồn nào đe dọa được em, cô bé ngủ ngoan nhé.
ps: các cô gái, chàng trai đang oằn oại vì tình yêu (vì những điều khác nữa), xin hãy đọc Nàng tiên cá. Tôi rất thích thái độ của cái kết.
Lúc nào nhớ ra thì viết tiếp

Trần Ngẫn

Một ngày mùa xuân, sau khi đã chạy nhảy chơi bời chán vạn, Narcissus EMi ngồi trên gấu bông nghỉ ngơi chút đỉnh. Vô tình soi mình xuống mặt sàn sáng bóng mới được hút bụi, mặt sàn sạch sẽ như một tấm gương soi tỏ mọi vật xung quanh. Narcissus EMi cúi xuống nhìn thấy hình bóng mình với tất cả vẻ mĩ miều của bộ lông mềm, vàng ánh lên dưới bóng đèn tuýp. Nó kinh ngạc ngắm nhìn hình bóng ấy và lập tức phải lòng ngay bản thân. Nó đắm đuối quan sát, đưa chân ra khều khều và gọi chính bản thân mình. Rồi cúi mình xuống sát mặt sàn để hôn hít hình bóng. Nhưng môi mũi của Narcissus EMi chỉ cảm thấy được mặt sàn lạnh lẽo. Và rồi, quên đi tất cả, nó không rời đi nửa bước và cứ thế mà ngắm bóng hình mình không biết chán. Narcissus EMi không còn thiết ăn, thiết uống hay ngủ nghê gì nữa, ngồi ì ra ngắm nghía bóng mình dưới sàn nhà một cách tuyệt vọng. Narcissus EMi kiệt sức dần và cảm thấy cái chết đang đến gần, nhưng không sao rời bỏ được chiếc bóng dưới sàn của mình. Nó khóc. Than khóc. Nước mắt nhỏ lã chã xuống sàn nhà, phủ lên hình bóng nó từng giọt nước mắt tròn loang loáng vỡ tràn, hình bóng nó mờ dần dưới từng lớp nước phủ lên, nhập nhoạng vỡ xia xía dưới ánh đèn. Và biến mất không mang hình hài hình bóng cũ.
Trước khi kịp khô từng giọt nước mắt, trả lại Narcissus EMi hình bóng khi soi mình dưới sàn nhà, trước khi nó lại chìm vào cơn cuồng si mới, thì các quyển sách xung quanh ào ạt một cơn than khóc chồng chất vì nhờ vẻ tiều tụy của Narcissus EMi khi soi mình xuống sàn, chúng cũng tò mò soi bóng mình và nhận ra chúng đẹp biết bao, từng góc vuông gáy sách, độ uyển chuyển mềm của màu giấy cũ vàng hay cái ngay ngắn của thếp giấy mới... Chúng đồng loạt than khóc trước vẻ đẹp của mình khi không được Narcissus EMi đoái hoài. EMi không soi Narcissus dưới sàn nữa, ngước mắt lên meo meo ngoeo ngoeo ngoau ngoau và nhảy thịch xuống sàn, chạy qua lại ngó nghiêng các chồng sách. Nó nhảy lên chồng cao nhất, chồng sách than khóc ác liệt nhất để nhìn ra xung quanh các chồng sách khác, để lắng tai nghe tiếng than khóc của các quyển sách đang mê mệt hình bóng sách dưới nước.
Đúng lúc ấy, Trần Ngẫn lăm lăm chạy vào phòng trong hình hài Lốc phong ba bão táp, thét lên rằng: "EMi, thích oánh nhao phỏng, oánh nhao không, sao nhảy vỡ cái cốc uống nước"
Như giọt sương đọng trên phiến lá, như cánh mai trắng bay trên mặt đất tĩnh lặng, như lá vàng đậu nhẹ trên mặt nước. Tất cả tiếng than khóc tự luyến đều đồng loạt im bặt vì tiếng thét khiêu khích kia. EMi thì chạy biến đi trốn, làm sao có thể oánh nhau khi trong lòng vết thương tự luyến chưa kịp đóng kín miệng.
Trong thinh lặng đó, tiếng khóc mặt sàn thin thít được nghe thấy. Nó khóc rằng, qua đôi mắt Narcissus EMi, nó nhìn thấy vẻ đẹp của chính mình với những quyển sách chồng chồng lớp lớp, những góc vuông trần nhà, những đồ vật cu cũ, vẻ đẹp đôi mắt trong veo của con mèo soi xuống nó, giờ đây lại phản chiếu hiện lên trong đôi mắt bi ve của EMi, mà EMi chạy đi rồi, vẻ đẹp của nó soi trong đôi mắt kia phút chốc đã biến mất vĩnh viễn. Làm thế nào còn có thể thấy lại vẻ đẹp của chính lúc ấy nữa, đặc biệt khi vẻ đẹp ấy là cái đẹp của những tiếng khóc tự luyến.

Và nó cứ khóc hoài âm thầm mỗi đêm đêm, tiếng khóc tiếc nuối cái đẹp đã sụp đổ, đã tan biến. Trần Ngẫn nằm gác tay trên trán Lốc mất ngủ chứng kiến cái tiếng khóc cọt kẹt zấm zứt không thôi ấy và tự hỏi, phải chăng lại một đợt mối mới đang đục cái phòng này *hai chấm*

légume

Với tôi, Thạch Lam luôn là cái gì đấy như trong Nắng trong vườn, chứ không hề là cái gì đấy như trong Hà Nội băm sáu phố phường. Thạch Lam trong tôi vẫn là hình ảnh đoàn tàu, vẫn là cái không gian ở chốn quạnh quẽ nhập nhoạng tối, nó vừa hiu tàn vừa hy vọng mà cũng rất hoàng hôn.
Ngày bé chúng tôi được tặng thưởng học sinh khá giỏi là những quyển sách nhỏ, mỏng như Thương nhớ mười hai, Dế mèn phiêu lưu ký, Hà Nội băm sáu phố phường...nhưng hồi đó, tôi đã không thích Hà Nội băm sáu phố phường rồi. Đến 20 năm đã qua, lần này đi du lịch, tôi rất thích đọc khi ngồi trên các phương tiện di chuyển, nhưng balo chật, tính người lại sợ hỏng sách nên cuối cùng chỉ có quyển sách tí hon này là vừa túi zip nilon mang đi được, tôi đọc lại như đọc lần đầu, và vẫn không gì có thể thay thế Thạch Lam đoàn tàu hai đứa trẻ trong tôi, trong khi tôi có rất nhiều ngạc nhiên khi biết người ta nghĩ đến Thạch Lam là nghĩ tới Hà Nội băm sáu phố phường.
Hôm rồi ở Đà Lạt, menu quán ăn có món Laghim xào tỏi, tôi hỏi chủ quán Lá Him là rau gì thế ạ? Anh bảo, ở trên đây La Him là rau thập cẩm, mỗi thứ một chút: muống cải đậu bắp zọc mùng... thì đến bài Chợ mát ban đêm trong Hà Nội băm sáu phố phường mới bắt gặp "la ghim" là chỉ các loại rau củ quả nói chung (légume). Rồi cũng biết thêm rau Húng trồng ở đất Láng mới ra đúng mùi vị rau Húng, còn mang đi đất khác thì Húng sẽ đổi ra mùi Bạc Hà, thế nên giờ đây bọn trẻ chúng ta mới có dịp cãi nhau Húng này là Húng còn Húng đấy Húng xoăn là Bạc Hà :p
Cuối năm bảo chốt sổ bằng hai quyển về văn học Đức, rồi nhiều việc nên tặc lưỡi bảo, thôi, hai quyển í mở bát đầu năm. Qua giao thừa, sắp đồ đi chơi, lại tặc lưỡi, mình sẽ mang quyển văn học Đức mỏng mỏng đi, rồi nhồi nhét đồ xong, lại tặc lưỡi, hỏng sách đấy, thôi mang quyển nào khổ nhỏ đi thôi. Suýt tí nữa thì mang truyện bạn Pussy của Beatrix Potter đi, nhưng bản í của chị Thủy tặng, bản ở bển đẹp lung linh quá, sợ hỏng nên lại chọn Hà Nội băm sáu phố phường bản tí hon mang đi.
Đấy, mở bát đầu năm roài nhóe :p

Điểm chạm Quá khứ-Tương lai, và những giấc mơ

Nếu 4-5 năm trước mình đọc được Khu vườn đêm của Tom (Philippa Pearce) thì có lẽ, câu chuyện này sẽ vỗ về, an ủi mình rất nhiều, thậm chí có thể chữa lành nữa.
cái Quá Khứ luôn bị Thời gian mang đi mãi mãi, "mãi mãi" nghe thật dài và cô đơn, thời gian là như thế nào, khi nào thì thời gian sẽ không còn nữa, có thể đánh đổi Thời gian lấy sự Vĩnh hằng không
Nếu đọc được câu chuyện này sớm hơn thì mình cũng sẽ không như đứa trẻ bật khóc khi vỡ mộng và lấy làm tội nghiệp cho người khác vì họ chẳng được biết gì cả về thứ mình biết, cũng sẽ không khóc òa khi sợ hãi rằng mọi thứ tốt đẹp sẽ biến mất, tan biến, khu vườn sẽ chỉ còn là một màu xanh trống vắng, và sẽ không nức nở như một đứa trẻ rối bời bởi chẳng hiểu gì cả, trong khi những điều đang muốn hiểu lại rất (thực sự) quan trọng với mình
và, sẽ không khóc ngay cả trong giấc mơ bởi không còn khu vườn nào cả, dù tất nhiên lúc nào cũng tồn tại một khu vườn ở đó, luôn chờ đợi.
vật chất đủ lớn có thể làm cong, bóp méo không gian, thời gian

Tán lá cây khế của bà

Vườn ở quê của bà Nội tôi rất nhỏ, quê Nội cách Hà Nội 17km thôi nhưng một năm tôi chỉ về quê được khoảng 4-5 lần nên không thực sự nhớ rõ khu vườn của bà có những cây gì, chỉ chắc chắn khoảnh vườn xưa có ổi, táo, hồng xiêm, 10 năm gần đây bà trồng khế thay cho cây táo.
5-7 năm trước về quê, vào mùa có khế, cứ đứng thấy quả nào vàng vàng có vẻ mọng nước là tôi kiễng chân hoặc nhảy lên vít cành bứt tựt tựt quả khế. Đứng dưới các tán lá khế, ánh nắng xuyên lá mềm xanh xanh vàng vàng điểm hắt xuống nền gạch đỏ tạo ra không gian yên ả như ta có thể bỏ mặc cuộc sống ngoài cánh cổng sắt của bà, vì thế nên bứt được quả khế nào, tôi kéo áo phông trắng lên lau từng múi từng múi khế. Cây khế của nhà không thứ hóa học phun tưới gì, quả khế lau xong chỉ thấy cái áo phông trắng hơi lem lem ố vàng của bụi, chỉ cần cắn bỏ hai đầu quả khế và sật sật răng bỏ viền khế trên từng múi là ăn ngon lành được luôn, cắn tham còn có thể khiến nước quả chảy ra ướt cằm ướt áo. 
Ngày ấy bà tôi còn khỏe, tinh anh minh mẫn, ngồi trong nhà nhìn ra sân thấy con bé cháu người vừa ngắn vừa mập nhảy choi choi, vít cành bứt quả thì chạy ra bảo: 
- nhìn mày ngứa cả mắt, để tao lấy cái sào bứt cho mà ăn, tội gì mà cứ vừa ăn vừa nhảy loi choi, ăn được quả khế nhìn mướt mát mồ hôi.
Dù tôi đã bảo bà cứ kệ cháu, cháu ăn quả nào cháu vặt, cháu phải chọn quả nào xinh xinh cơ. 
- Mẹ nhà mày, thế bà mày trảy cho mày quả không ngon à 
Bà dùng gậy ngoắc xuống cho tôi đầy cả thân cái áo phông tôi đang mặc vén lên để hứng khế, thế rồi con bé ngồi luôn dưới nắng hè thả áo xuống cho khế thoải ra sân gạch, rồi oạch mông ngồi lau lau khế, cắn bỏ hai đầu, sật sật cắn bỏ viền khế và cắn ngập răng nhai ngon lành. Bà ngồi xổm xuống bên cạnh hỏi con bé: 
- Mày thấy cây khế của tao thế nào, có ngọt không, ăn quả khế có mỹ mãn không? 
- Có bà ạ, mỹ mãn mỹ mãn. Nói xong cắm cúi lau lau nhai nhai không chú ý gì.
- Thằng thày nhà mày, quê hương là chùm khế ngọt, mày cứ nhớ lấy nhé, nói có nghe thấy không?
- Cháu có mà, cháu vẫn nghe mà bà
- Đấy, cây khế ngọt, ăn tỉnh cả người, mày nhớ lấy con nhé, về quê ăn cây khế của bà mày, ăn tới đâu tỉnh người tới đó
- Vâng ạ
Bà ấn tay vào trán tôi, ấn dúi dụi:
- Thằng cha nhà mày, quê hương là chùm khế ngọt, nghe rõ chửa
- Chửa rõ ạ hahahaha cháu nhớ rồi nhớ rồi mà, chị Tâm (bà Nội tôi tên Tâm :))
Mỗi lần nhìn thấy mẹt khế ngoài chợ, tôi lại nhớ buổi trưa năm nào đứng dưới tán lá khế của bà. Nửa năm gần đây bà tôi bị tai biến, 83-84 tuổi đang tự đi chợ, tự nấu ăn, bữa nào cũng hai bát cơm, 1 lon bia hoặc 1 chén nhỏ rượu, tắm rửa ì oạp suốt ngày, áo vải lúc nào cũng trắng tinh, người lúc nào cũng phải có tí nước hoa nồng mùi hương...mà bỗng dưng phải ngồi một chỗ, nói méo tiếng, đi lại khó khăn, tay không nhâng lên được. Sự tinh nhanh mất đi, không chịu nói, chỉ lắc và gật, miệng lúc nào cũng mím chặt, mắt quắc lên quan sát mọi thứ, con người đi vào lẽ cùn, cáu tính, bẳn gắt khiến con cháu đứa nào cũng ngại không dám gần. Tôi nghe bố kể hôm trước bố đưa bà đi vệ sinh, rất nhanh bà cúi người cắn nghiến vào tay bố tôi. Bố tôi giãy nảy lên sao bà lại cắn con. Mẹ đau lắm, trong người nó bứt rứt, con cho mẹ chết.
Cây khế không còn. Bà tôi nay đã quay về làm trẻ con lần nữa. Mỗi lần ăn khế tôi vẫn nhớ lời dặn của bà, quê hương là chùm khế ngọt và nhớ về cái yên ả của vùng trời xuyên các tán lá, của thời gian bay vắt ngang chiếu xuống sân gạch đỏ. Chỉ vì rằng thời gian qua đi, ta chứng kiến dấu vết từng chặng của nó trên những con người quanh ta như một mệnh lệnh với một chút yên ả của mọi sự phải như thế và phải là như thế.