Over and over I whisper your name. Over and over I kiss you again
TT&NT

10.2.22

Alain: văn xuôi



Các chớp loé cái đẹp của văn xuôi đúng mang tới sự thật không chứng cứ, theo nghĩa âm nhạc đẹp thì không chứng cứ. Những cái đẹp cũng là các cổ vũ nhiều hơn là các mẫu, chính bằng cách đó mà chỉ cái không thể bắt chước thì mới dạy dỗ được, cho cả hai chiều của bộ ba: nghệ thuật - sự sáng tạo - tưởng tượng

Cái đẹp có đặc quyền là tồn tại và đẹp là sự vị duy nhất của tinh thần 


[(Ghi chép một ngày gần 1 năm trước đọc Hệ thống mỹ thuật của Alain), và đến 10.02.22 thì thật ra là tôi bê từ page Mèo Điêng của tôi sang, ban đầu tôi định sẽ sửa note Hệ thống mỹ thuật hoàn chỉnh rồi post fb cá nhân, nhưng chắc dài quá tôi chả hơi sức đâu sửa, nhất là nó đã vốn nằm trong tôi rồi, nên thồi, bê bên kia về bên này rồi thi thoảng có gì tôi lại cắt 1 đoạn ở note ra dán thêm vào là ok, đỡ phải sửa, nhọc]



9.2.22

tháu cáy

 



Ngôi sao của quỷ và Người tuyết tiếp tục series thanh tra Harry Hole, tôi rất thích hình tượng tác giả xây dựng cho Harry: nghiện rượu bất cần ngang bướng kiêu ngạo mù quáng... chỉ cho thấy một điều chắc chắn là, người này sẽ đi đến cùng, không nửa vời, chỉ cần lăn tăn một tiểu tiết nhỏ trong vụ án, họ cũng sẽ không buông tha nỗi ám ảnh. Tôi không chút thất vọng với tác giả trinh thám Bắc Âu Jo Nesbo yêu thích của mình, nếu phải thất vọng thì đau đớn lắm, phước thay 🙂


Ngôi sao của quỷ đọc trước nhé, giải quyết xong với nhân vật hai mang Prince Hoàng Tử [các mắt xích chóp bu hơn thì chưa] - người liên quan đến cái chết đồng sự Ellen của Harry Hole ở Chim cổ đỏ, còn Người tuyết có lẽ đã có thêm vài sự kiện ngay sau Ngôi sao của quỷ vì đến phần này, phòng làm việc của Harry đã có thêm 2 đồng sự quá cố, tuy nhiên ở phần này xuất hiện một nữ đồng sự mới của Harry, có nhiều nét tính cách và khả năng tư duy giống Harry. Chi tiết đến già nửa Người tuyết Harry mới phát hiện ra thân phận của nữ đồng sự, Jo Nesbo cố tình tạo ngã rẽ cho mê cung vụ án hơi vụng, với độc giả đọc trinh thám nhạy chút là phát hiện ra sớm rồi


ở cả 2 phần này, hung thủ là những nhà viết kịch già dơ, tình tiết chồng chéo như một bức tranh ghép khó chơi, thậm chí khi đã cố gắng phân loại và bắt đầu từ những phân mảng chi tiết ít ỏi đã biết để đi tìm cái chưa biết thì vẫn đầy bất ngờ. Có một nguyên tắc với những hình tượng điều tra phá án bằng trực cảm và tư duy như "thôi miên ý thức" kiểu Harry Hole, là: ta không biết mình tìm gì cho đến khi ta thấy nó, trong quá trình tìm kiếm, cái ta chủ định tìm không thấy cũng quan trọng ngang cơ cái ta không tìm mà thấy và đừng cố ấn một miếng ghép mà ta nghĩ rằng khớp rồi tiếp tục đi theo chiều hướng ấy để đặt giả thuyết, dù đôi khi đặt ra giả thuyết của giả thuyết cũng là gợi ý không tồi [nghĩ về điều không thể theo cách có thể]


mê cung dựng ra trước mắt, phải vào mê cung thì mới có con đường dẫn ra khỏi mê cung, ngay cả khi biết rất rõ mê cung ấy là dead line và đối mặt với ta là kẻ tháu cáy lão luyện


tôi thường không đọc được tiểu thuyết tình cảm hay truyện ngôn tình vì nó cho tôi cảm giác chúng không phải những câu chuyện tình yêu, thậm chí cảm xúc đuội chuội đuột. Khi đọc truyện trinh thám, thì tôi lại có cảm giác đây là những gì mà khi người ta yêu, người ta có thể bị số phận giật phắt ném vào, hay cho lên sân khấu như sắm vai chính của vở kịch, như 2 phần này trong series Harry Hole thì chuyện tình - ngoại tình, chẳng hạn. Chưa nói đến việc, đọc và hình dung biểu cảm, tâm lý, hành động của các nhân vật trong thể loại trinh thám [mà thật sự có thể loại hay sao :)))], dù là nhân vật thoáng qua, luôn khiến tôi có cảm giác một thế giới sặc sỡ màu sắc, hình ảnh. Nó sặc sỡ vì nó thật, không giả tạo nhờ nhợ. Tôi đặc biệt thích trinh thám Bắc Âu bởi chất văn của nó, chậm mà nhanh, một người bị ám ảnh bởi các giấc mơ như tôi, lặng im nhìn chữ khi nghe Harry nói, chỉ 2 câu thoại cộc lốc với sếp khi vừa chớm thoát cơn say "Không muốn ngủ. Không muốn mơ" [Giấc mơ sẽ là cứu cánh khi ta chấp nhận được sự đoạ đày của nó], hay tôi nhớ ở một quyển trinh thám nào đấy nhân vật thanh tra chìm đắm vào ảo ảnh ký ức để mất em mình trong bão tuyết... nó khiến tôi phải dừng lại 


lúc trẻ tôi nói với một người khi anh ấy ốm yếu bệnh tật rằng cuộc sống của em sẽ ra sao khi không có anh; khi trưởng thành hơn, nhìn cái nhìn ngang bằng có phần chếch xuống câu chuyện của mình nhưng do người khác viết ra, tôi nhận ra, ở vị trí người bạn của mình, anh đã đảo câu nói ấy thành, cuộc sống của em sẽ ra sao khi có anh và tôi hiểu những gì anh nói với tôi khi anh còn minh mẫn. Tôi bắt gặp tình thế này trong Người tuyết 🙂, mindset giới luôn vậy. Đến một lúc, tôi nhận ra mindset của mình càng lúc càng xa giới nữ, trước tôi thường thấy mình có phần giống cô gái nhân vật chính trong Kiêu hãnh & Định kiến, còn giờ, thế giới thống khổ Kafka có lẽ mới là lâu đài của tôi 


6.2.22

viết về nhà




trong một tiểu luận Claudio Magris viết, sau tất cả Quê hương Tổ quốc là những gì mà anh bắt rễ vào và là những gì bắt rễ vào anh


dân tôi có thói quen chuẩn bị Tết với tầng tầng lớp lớp đồ ăn nhưng chẳng ăn mấy, đấy là sự bắt rễ vào chúng tôi và không mấy bắt rễ liên quan những thói quen no đủ sung túc đầu năm ấy, tôi đi hấp xôi ngũ sắc thắp hương đêm giao thừa cất tủ lạnh 6 ngày, hấp nóng ăn ngon hơn để tủ lạnh cứng quèo


lề thói phong tục đón Tết trong no ấm bắt rễ vào dân tôi, mẹ tôi chẳng hạn, bà mua sắm thực phẩm nhiều đến phi lý và tôi dần bắt rễ với Tết bằng nghi thức cứ Tết là dọn tủ lạnh, dọn theo nghĩa từ cái còn dư còn lay lứt trong tủ, tôi nghĩ ra món ăn làm sao để không bỏ mứa thực phẩm, phải chế biến nó thành cái gì đấy ăn được không độc hại không đau bụng. Nếu một ngày Tết mẹ tôi không mua sắm đầy ắp nhà cửa nữa và tôi không đi dọn dẹp hậu quả sắm Tết ấy nữa, chắc đấy không còn là Tết cổ truyền của riêng tôi nữa rồi 


trái với tưởng tượng khi break fasting rằng ngày thứ 2 tôi sẽ ăn cả thế giới, nay là OMAD đầu tiên trong năm của tôi, tôi xuống nhà tuyệt nhiên không thèm ăn một món gì cụ thể, nhưng tôi ăn cho đúng giờ bữa duy nhất trong ngày vào 3 giờ chiều đã lên lịch, thế là tôi thêm yến mạch vào nồi cháo đêm qua và bắt đầu bật bếp, xắt hành lá tía tô, luộc ít rau bắp cải, trong lúc đợi những thứ trên bếp chín đủ độ mong muốn, tôi ăn nửa quả bưởi 1 quả xoài 7 quả táo ta. Rồi tôi có các món chính: đĩa bắp cải luộc, bát cháo, đĩa xôi chỉ còn 3 màu vì 2 màu anh chị Đại đã ăn hết


tôi đang nghĩ về việc tại sao hôm qua tôi đã muốn ăn rất nhiều món, ăn cả thế giới; còn hôm nay tôi chỉ cần ăn những món tôi thấy đang có là ổn thoả rồi; tôi có bình thường với tôi bình thường của ngày hôm qua không, tôi nghĩ miên man đến câu của Nietzsche, đâu là nơi chúng ta có thể cảm nhận là "nhà" của mình đây. Những giới tuyến chúng ta đặt ra rồi dỡ bỏ để dựng những giới tuyến mới. Những giới tuyến không chỉ chia tách ta với người khác mà còn chia tách chính ta thành từng phân mảnh


trong các giấc mơ khoảng 1 năm trước tôi rất hay chạy men ngược dòng nước; đi ngược chiều đường của các phương tiện hay bơi cắt ngang con sông và bơi ngược dòng; chèo thuyền ngược dòng; nhảy ùm xuống giữa con sông để bơi ngược dòng theo một con thuyền phía trước cũng chèo ngược dòng vì tôi tin người đàn ông già mình trần da khô sắt đang quằn mình chèo ngược dòng... và tôi lạc vào những nơi tôi luôn thấy quen trong mơ và lại biết mình không tìm được đường về nhà, tôi bỏ cuộc mở mắt tỉnh dậy vì biết sẽ lại không về được "nhà". Gần đây, tôi thường thong dong hơn trong mơ, tôi đi men ngược dòng nước, xe cộ đi ngược chiều với tôi, tôi thong dong mà rất tự tin, tự tin đến độ lững thững đi cho trường kỳ... và rất thi thoảng đến đầu đến đũa thì cuối cùng tôi cũng về nhà, nằm ngủ trên giường của mình, ngôi nhà 2 tầng thuở niên thiếu


tôi nhớ lần xuống núi putaleng, chúng tôi rút ngắn hành trình xuống hẳn 1 ngày vì đoàn quá trâu, xuống núi cách bản khoảng 3 tiếng thì trời đã nhá nhem tối, tôi ngồi nghỉ ở suối và nói với chị Quay anh Kéng porter rằng, lần nào xuống núi em cũng dễ lạc ở đoạn suối, lần ở fansipan xuống em suýt lạc ở chỗ con suối cuối cùng, chị Quay bảo tôi, bị lạc thì cứ men theo suối, cứ bám lấy suối đi xuôi nước thì sẽ về dưới xuôi, mùa hè rồi có 1 cậu bị lạc đoàn 3 ngày trong rừng, cậu í đi xuyên sang tận tỉnh khác xuống núi đấy, cậu í cứ bám lấy suối đi thôi, còn em đi ngược thì sẽ lên thượng nguồn


viết, là đi men dòng sông, ngược về cội. Viết, là về nhà

nhà, nơi những gì anh bắt rễ vào, những gì bắt rễ vào anh, nơi các giới tuyến chằng chéo phân định và bản thân nó cũng là các giới tuyến; như cái nền để anh đặt chân xuống làm trụ, bén rễ xanh cây. Nhà tự đứng như quả địa cầu chung chiêng tự đứng nghiêng nghiêng tồn tại. Khi không đâu là nhà thì là đang đi lạc và, lạc thì không đâu là nhà

1.2.22

khai xuân

 [quyển sách khai xuân]



tập tiểu luận chất lượng của Claudio Magris; tính sáng suốt, sắc sảo và mạng lưới tác giả giăng ra khiến người đọc đôi khi dừng sững, đọc đi đọc lại một câu văn như một câu hỏi ai đó xoáy vào liên hồi, hay câu hỏi chính mình đặt ra cho mình

tất tật làm tôi nhớ đến một người, một ông già, cũng nước Ý: Umberto Eco 


sách đọc nhiều lần, sẽ còn trở lại 


ps. có nhiều chỗ đọc nghi hoặc, có lẽ bản dịch cần biên tập nhiều, VNT dịch từ tiếng Ý, ngay lời giới thiệu một sai sót thế nào đấy đã cho Claudio Magris sinh sớm hẳn 1 thế kỷ :))) 1939 thành 1839


31.1.22

nước





đúng như hình dung sau khi đọc tự truyện dưới dạng tiểu thuyết Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian, rằng tôi đọc nó trước đọc tập thơ Trời đêm những vết thương xuyên thấu, là lựa chọn đúng. Có lẽ tập thơ nên đọc nguyên tác, bản dịch tự truyện có nhịp rõ ràng hơn bản dịch thơ


lý do nữa để chọn đọc tự truyện trước tập thơ, chính bởi nếu đọc tự truyện thì sẽ có hình dung nhất định về những ý thơ, hình ảnh thơ. Ví dụ, hình ảnh váy đỏ được nhắc đến trong thơ chính là hình ảnh lần duy nhất cậu ấy mặc váy đỏ nhảy múa cùng bạn trai ở nhà kho trang trại thuốc lá; hay ý thơ về việc chìm xuống, trong tự truyện có đoạn thoại giữa Ocean Vuong và Trevor, Trevor hỏi trước khi cậu gặp mình thì cậu thế nào, Ocean Vuong đáp mình như đang chìm xuống, Trevor lại hỏi thế còn giờ, cậu ấy đáp giờ mình là nước :); hay những chi tiết cuộc đời thực như câu "Một người lính Mỹ fuck một cô nông dân Việt. Thế là mẹ tôi tồn tại

Thế là tôi tồn tại. Thế là không bom rơi = không gia đình = không tôi."


có những ý thơ tôi thích:

cái cách mà ánh sáng

giữ lại bóng của mình

bằng cách nuốt hết nó


hay: 

có thể mưa "ngọt" bởi nó rơi

qua quá nhiều phần của thế giới

[nói chung đọc thơ thì phải đọc nguyên tác, nên vậy]


ps. tập thơ có đính kèm đính chính, ở lời giới thiệu có chi tiết Ocean Vuong sinh ra ở vùng nông thôn ngoại thành Saigon, đến Mỹ năm lên 2, được mẹ, bà ngoại và dì ruột nuôi dưỡng; ở đây là mẹ Hồng, bà ngoại Lan và bác Mai; bác Mai chứ không phải dì ruột, hoặc cũng có thể do khác biệt, trong Nam hình như là cậu hết dì hết chứ không cậu hay bác, dì hay bác như ngoài Bắc

tôi có chút để ý Ocean Vuong, hoàn toàn chủ quan vì những gì Ocean Vuong kể về bà ngoại về mẹ về quê hương là đây hay đó và về nhà [và ai cũng biết người viết họ còn trở lại luôn luôn những điều này, như máu thịt đã tạo nên họ, dù đau đớn và đoạ đày]... làm tôi nghĩ nhiều đến M., M. khoảng tuổi mẹ của Ocean Vuong, một con lai, rời Vn khi khoảng 6 tuổi, cái cách anh viết, làm thơ, hình ảnh ký ức về Vn ngày ấy... tất tật làm tôi nghĩ đến nhiều kỉ niệm, tất nhiên nhiều dư âm tiếng sóng, nhưng biết sao giờ, kệ thôi 🙂

đây có lẽ là tác giả khép lại năm nay của tôi; những quyển sách vào nhà tôi năm nay có lẽ chốt rồi, chốt thật rồi, ít giờ nữa là năm mới; đây là nghi thức tôi duy trì được 8 năm nay, tức là những giờ cuối cùng trước khi đón giao thừa, tôi ngồi bình tâm đọc hoặc viết gì đấy 🙏🏻❤️🙂

29.1.22

on the other side

 



Thư viện nửa đêm nếu là ngôn ngữ điện ảnh thì nhiều thứ khai thác lắm, dường như nó hợp với phiên bản phim hơn là một tiểu thuyết; tác giả lồng nhiều trích dẫn triết học, văn học nhưng đúng phong cách của tác giả trẻ, là chỉ dẫn ra nghe cho hay hay còn không khai thác nó trong bối cảnh câu chuyện mình viết một cách triệt để


tôi không thích nhân vật nữ chính - cô gái trầm cảm dai dẳng không dứt, cả cuộc đời là một quyển sách toàn những nuối tiếc, như mọi người, như luôn luôn vậy, người ta nuối tiếc vì đã không làm gì đó chứ không nuối tiếc vì đã làm gì đó; có lẽ vì không thích nhân vật nên dù tiểu thuyết được viết mạch lạc, câu ngắn, cấu trúc gọn nhưng tôi đọc lết mãi mới xong; vừa tìm hiểu, tác giả Matt Haig cũng phải vật lộn với trầm cảm [và cũng có 1 đầu sách của anh ta được dịch sang tiếng Việt, hình như một dạng kỹ năng sống để vượt qua, thoát khỏi trầm cảm], phải nói đúng trầm cảm đeo bám anh ta suốt tuổi trẻ. Nhưng, làm sao lại không nhưng được, cuộc đời quá nhiều thử thách và nó không có chỗ cho thứ nửa vời, một sự cách đều ở giữa không bên này cũng không bên kia, sự lơ lửng ấy đung đưa trên đầu tất cả người trẻ, thậm chí cả khi không còn trẻ, và bản thân sự tồn tại của vũ trụ là vô nghĩa, một ý nghĩa vô nghĩa nhưng mỗi người vốn lại luôn hiện hữu; quả tình quá lưỡng nan nhỉ, sẽ ra sao nếu ở giữa lơ lửng cách đều ấy, và rồi ta quen với bấp bênh tròng trành đôi chút, không lấy làm phiền muộn chẳng hạn :)


life begins on the other side of despair 

[Sartre]


ps. dù không thích nó nhưng tôi vẫn đọc với nhiều ghi chép, vì nó làm tôi nghĩ rất nhiều đến các giấc mơ của mình, đặc biệt là giấc mơ tháng 3/2020 mà tôi nghĩ rằng tôi đã mơ mình đọc chính Thư viện nửa đêm rồi [search thì biết sách xuất bản cuối 2020, tài thật] lẽ nào ở một cuộc đời khác tôi viết gì đó nhỉ, ha ha ha chồng chập Schrodinger quá :))), đây cũng là quyển tiểu thuyết diễn giải schrodinger vật lý lượng tử, sóng, lý thuyết dây và tôi chập cbn vào luôn cả diễn giải giấc mơ, ván cờ, hiệu ứng cánh bướm hay cái gì mà sai số với số pi í nhỉ, tự nhiên quên


có lẽ đã đến lúc viết giấc mơ ấy :)



16.1.22

sentence - bản án.câu




đây là tiểu thuyết, tự truyện của Ocean Vuong; phải là người thơ thì người ta mới viết tiểu thuyết, tự truyện dưới dạng thư [gửi mẹ] được như thế

nhịp của thơ, tư duy văn học của Ocean Vuong khiến tôi có chút choáng ngợp, theo như tự truyện thì nhẩm nhẩm bạn ấy sinh năm 1988. Phúc cho tôi là tôi đọc tiểu thuyết của bạn ấy trước khi đọc tập thơ, dù tập thơ được xuất bản và nằm trong nhà tôi cũng lâu lâu rồi; bởi đôi khi những thứ được gọi là thơ lại không tạo dòng chảy như văn xuôi; văn xuôi là mạch nước ngầm bền bỉ trong vắt thấm chạm đến những nơi không thể trù tính, một cách tự nhiên và mát lành nhất 

những trang viết tôi đọc vội trong lúc ngồi chờ cho quên trận cãi vã với mẹ [chỉ vì chuyện 4 con cá quả] tự nhiên làm lòng tôi chùng lại trong thời điểm bận việc Tết nhất, khi mà người mẹ người bà của Ocean Vuong hiện diện tuyệt vời như thế thì ôi không tú và mẹ của tú ơi oh nooo


all good things are wild and free [H. D. T]


ps. hồi đọc Hệ thống Mỹ thuật của Alain, tôi chọn viết về nó từ 'văn xuôi' là thế, với tôi văn xuôi là âm nhạc, nó giàu nhạc tính hơn hết